Giới trẻ Hà Nội làm mới di sản Trung thu trong triển lãm nghệ thuật 'Lưu trăng'

Sự kiện không chỉ phục dựng những mô hình đồ chơi Trung thu truyền thống rực rỡ sắc màu, mà còn khẳng định tinh thần chủ động và sáng tạo của thế hệ trẻ trong việc bảo tồn, sáng tạo và tiếp nối di sản văn hóa Thủ đô.

Triển lãm nghệ thuật “Lưu Trăng” nằm trong chuỗi hoạt động đón Tết Trung thu năm 2026 với chủ đề “Lưu trăng phố cổ 2026-Hành trình kết nối di sản, lan tỏa giá trị văn hóa Việt”. Chương trình do Ban Quản lý hồ Hoàn Kiếm và Phố cổ Hà Nội phối hợp cùng Câu lạc bộ Đình làng Việt và các cộng đồng sáng tạo trẻ tổ chức, mở cửa đón du khách tham quan từ ngày 10-27/9.

Không gian số 22 Hàng Buồm ngập tràn sắc màu rực rỡ cùng tiếng vót tre, bồi giấy, pha màu rộn rã trong những giờ hoàn thiện tác phẩm. Tại đây, các câu lạc bộ mỹ thuật do người trẻ sáng lập như Thong Dong, Của Nả, The Annam cùng sự đồng hành của nhiều nghệ nhân, nhà nghiên cứu đã đem đến cho công chúng Thủ đô một thế giới đồ chơi Trung thu xưa phong phú.

Từ những chất liệu tự nhiên thân thuộc như tre, giấy, hồ dán, các tác giả trẻ đã cẩn trọng nghiên cứu tư liệu và kỹ thuật chế tác cổ truyền để vừa phục dựng nguyên bản, vừa phát triển các sản phẩm mới phù hợp với đời sống hiện đại nhưng vẫn giữ nguyên tinh thần và giá trị thẩm mỹ dân gian.

Hàng loạt món đồ chơi gắn liền với tuổi thơ của nhiều thế hệ người Hà Nội như đèn ông sao, đèn cá chép, đèn cua, đèn tôm, đầu sư tử hay mâm ngũ quả đã được tái hiện sinh động.

Trong đó, nhóm Của Nả, do hai bạn trẻ Trịnh Văn Khuê và Nguyễn Tuấn Anh sáng lập, tập trung khôi phục các mẫu đèn cổ như đèn Nhật-Nguyệt, Cuốn Thư, kéo quân bằng kỹ thuật nguyên bản.

Thương hiệu The Annam, do Nguyễn Đức Anh đại diện, khai thác dòng đồ chơi tri thức và nghi lễ cung đình như ông tiến sĩ giấy, nghi trượng, lọng tán, quạt lông.

Nam Chi với thương hiệu Thong Dong mang đến bộ sưu tập linh vật Bạch Mã, Hồng Mã, Thiết Mã, Bạch Tượng lấy cảm hứng từ mỹ thuật cổ, gợi nhớ hình ảnh đoàn rước Trung thu thời xưa.

Không dừng lại ở không gian trưng bày tĩnh, “Lưu Trăng” còn là điểm hẹn gặp gỡ giữa công chúng với các nghệ nhân, thợ thủ công và người thực hành di sản. Khách tham quan và du khách được trực tiếp trải nghiệm các công đoạn làm đèn Trung thu hay vẽ mặt nạ giấy bồi.

Theo nhà nghiên cứu dân tộc học Bùi Xuân Đính, thông qua hoạt động này, các bạn trẻ sẽ hiểu hơn về các món đồ chơi thủ công xa xưa thể hiện sự gắn kết sâu sắc giữa con người với thiên nhiên và văn hóa nông nghiệp, đồng thời tăng cường sự gắn bó tình thân vốn là nét đẹp độc đáo của ngày Tết đoàn viên.

Cùng với hoạt động trưng bày và trải nghiệm, các buổi tọa đàm, giao lưu với các nhà nghiên cứu văn hóa, nghệ nhân, họa sĩ và nhà thiết kế được tổ chức xen kẽ trong suốt thời gian triển lãm. Chương trình mang đến các nội dung chia sẻ về lịch sử Tết Trung thu, giá trị của đồ chơi truyền thống, nghệ thuật tạo hình dân gian và vai trò của di sản trong đời sống đương đại.

Trao đổi với phóng viên Báo Nhân Dân, họa sĩ Nguyễn Đức Bình, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Đình Làng Việt, cho biết ba câu chuyện, ba cách tiếp cận, nhưng đều minh chứng rằng người trẻ hoàn toàn có khả năng sáng tạo từ những giá trị truyền thống.

“Nếu một người trẻ yêu văn hóa truyền thống nhưng không thể sống được bằng công việc ấy, thì công tác bảo tồn sẽ rất khó đi xa. Các bạn trẻ phải trực tiếp làm ra sản phẩm và những sản phẩm ấy ra thị trường, để biến đam mê sáng tạo thành một sinh kế bền vững”, họa sĩ Nguyễn Đức Bình nhấn mạnh.

Bà Stella Ciorra, đại diện Hội Bạn bè Di sản Việt Nam, đã chia sẻ những cảm xúc sâu sắc về văn hóa truyền thống Việt Nam. Bà đặc biệt ấn tượng với không gian trưng bày tinh tế gồm các mẫu đèn Trung Thu, tượng điêu khắc và các biểu tượng văn hóa mang tính nghệ thuật cao, được sáng tạo bởi những nghệ sĩ trẻ.

Bà Stella Ciorra đánh giá cao tay nghề thủ công, sự tỉ mỉ về kỹ thuật, màu sắc cũng như tinh thần kết nối giữa quá khứ và hiện đại của thế hệ trẻ nhằm bảo tồn di sản dân tộc.

Bên cạnh đó, đại diện Hội Bạn bè Di sản Việt Nam nhấn mạnh rằng Tết Trung Thu là lễ hội lớn thứ hai tại Việt Nam, mang ý nghĩa tâm linh và văn hóa sâu sắc khi hướng về gia đình, trẻ em và sự đoàn kết cộng đồng.

Triển lãm nghệ thuật “Lưu trăng” là minh chứng cho vai trò chủ động sáng tạo của người trẻ trong công cuộc bảo tồn văn hóa dân tộc, cũng như khả năng kết nối nhanh bén với công nghệ và nhu cầu thẩm mỹ đương đại. Việc người trẻ chủ động nghiên cứu, phục dựng di sản cho thấy câu chuyện bảo tồn đang được tiếp nối bằng những cách làm mới, gần gũi với đời sống đương đại.