Giới xuất bản quốc tế vật lộn với AI

Minh họa. Ảnh: Futurism.

Nền tảng sách điện tử Rakuten Kobo đã từ chối 45% số tác phẩm được gửi tới dịch vụ tự xuất bản Kobo Writing Life của họ vào năm ngoái. Theo First Post, khoảng 80% các trường hợp bị từ chối này là do nghi ngờ nội dung AI.

CEO Rakuten Kobo Michael Tamblyn chia sẻ với tờ The Bookseller rằng giờ đây họ phải thường xuyên sàng lọc sách để phát hiện nội dung do AI tạo ra và loại khỏi danh mục.

Ông Tamblyn nói: "Nếu khách hàng mua phải một cuốn sách do AI tạo ra, họ gần như chắc chắn sẽ đòi hoàn tiền và còn có thể tức giận với chúng tôi vì đã bán cuốn sách đó cho họ ngay từ đầu".

Mặc dù ông Tamblyn cho biết Kobo từ lâu đã có quy trình xử lý nội dung để kiểm tra các bản thảo trùng lặp và đảm bảo sách tuân thủ các nguyên tắc về nội dung, đây là lần đầu tiên nền tảng này đánh giá cách viết sách và liệu có sự tham gia của AI hay không.

Sự nguy hiểm của nội dung AI

CEO này nhận định: "Số lượng nội dung do AI tạo ra đang gia tăng đều đặn và liên tục. Chúng tôi từng thấy tên một nhà xuất bản mà chúng tôi chưa từng nghe tới xuất hiện trên Rakuten với cả nghìn đầu sách. Và chúng tôi nhận ra rằng đó thực chất không phải là một nhà xuất bản, mà chỉ là ba mô hình ngôn ngữ lớn khoác lên mình chiếc áo choàng của một nhà xuất bản mà thôi".

Trước đó, tờ The Economist đã đăng một bài viết về sự hiện diện của AI trong lĩnh vực sáng tạo, từ sách, âm nhạc, bài báo học thuật cho đến các ứng dụng trên App Store.

Lượng sách AI gửi tới Amazon tăng mạnh. Ảnh: The Economist.

The Economist dẫn số liệu từ Amazon cho thấy số lượng sách điện tử được phát hành trên nền tảng này đã tăng từ mức trung bình 100.000 cuốn mỗi tháng trước thời điểm ChatGPT-3.5 ra mắt lên khoảng 300.000 cuốn vào cuối năm 2025. Các nhà nghiên cứu đã sử dụng một công cụ phát hiện nội dung do AI tạo ra để kiểm tra số sách trên và nhận thấy rằng các chatbot chính là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến sự gia tăng này.

Đáng lo hơn, các công cụ viết lách AI còn phục vụ những mục đích khác ngoài nhu cầu giải trí. Hai nhà kinh tế học Anand Shah (thuộc Viện Công nghệ Massachusetts) và Joshua Levy (thuộc Đại học Nam California) nhận thấy rằng số lượng các vụ kiện dân sự do đương sự tự nộp đơn (không có luật sư đại diện) tại Mỹ đã tăng gấp đôi, lên 41.000 vụ trong giai đoạn từ năm 2023 đến 2025.

Các tác giả cho rằng ngày càng nhiều người chọn cách tự nộp đơn kiện với sự hỗ trợ của AI thay vì tốn chi phí thuê luật sư. Cụ thể, trong một mẫu khảo sát gồm 1.600 đơn kiện, có tới 18% số đơn nộp vào năm 2026 chứa nội dung được xác định là do AI tạo ra.

Với Rakuten Kobo, làn sóng tác phẩm AI gửi tới ngày càng hiện hữu rõ ràng. Ông Tamblyn nói: "Chúng tôi bán sách hay và cả sách dở, điều đó hoàn toàn bình thường. Nhưng ít nhất thì cũng cần có con người mới viết ra được một cuốn sách dở. Còn giờ đây, người ta chẳng tốn chút thời gian nào để viết ra tới 10.000 cuốn sách dở".

Kể từ khi Hachette gỡ bỏ cuốn Shy Girl khỏi kệ sách vào tháng 3 năm nay, ngành xuất bản ngày càng lo ngại về mối đe dọa từ AI. Tamalyn bày tỏ:

“Tôi nghĩ đó là hồi chuông cảnh báo cho các nhà xuất bản. Thực sự thì lúc này chúng tôi đang phải bơi ngược dòng. Sự bùng nổ của các tác phẩm văn học do AI tạo ra đang ảnh hưởng đến sách do con người viết, buộc họ phải nỗ lực nhiều hơn để cạnh tranh trong một thị trường đã quá bão hòa.

"Cách duy nhất để có được những tác phẩm mới mẻ, sáng tạo cùng những ý tưởng độc đáo là phải có chỗ đứng cho những người chuyên tâm viết lách và đưa tác phẩm đến tay độc giả. Nếu họ phải chật vật vượt qua cả một núi nội dung kém chất lượng do AI tạo ra, thì tôi cho rằng chúng ta chưa làm tốt việc vận hành thị trường", Tamblyn nhận định.

Chiến lược đối phó với sách AI

Trong khi các nền tảng xuất bản gặp nhiều khó khăn trong việc phân loại sách do AI hay con người viết, các nhà bán lẻ cũng có những quan điểm khác nhau về vấn đề này. Có người cho rằng: “Điều quan trọng nhất là độc giả. Nhiệm vụ của người bán sách là đưa cuốn sách đến tay độc giả; còn việc sách do con người hay máy móc viết ra thì không quan trọng”.

Tuy nhiên, Rakuten lại có cách tiếp cận khác. Tamblyn giải thích: "Độc giả luôn là ưu tiên hàng đầu của chúng tôi, nhưng họ cũng chỉ là một mắt xích trong chuỗi kết nối giữa độc giả, nhà bán lẻ, nhà xuất bản, biên tập viên và tác giả. Chúng tôi có trách nhiệm góp phần xây dựng một thị trường tạo điều kiện cho các tác giả sáng tạo ra những tác phẩm chất lượng".

Hướng tới tương lai, Tamblyn dự đoán rằng sẽ ngày càng có nhiều nhà xuất bản yêu cầu tác giả công khai thông tin về việc có sử dụng AI trong quá trình sáng tác hay không.

"Qua trao đổi với các nhà xuất bản hiện nay, chúng tôi thấy họ đang yêu cầu cung cấp thông tin chi tiết hơn về quy trình tạo ra cuốn sách. Khi có được thông tin này, chúng tôi sẽ có cơ hội trao quyền kiểm soát nhất định vào tay độc giả", Tamblyn cho biết.

Mặc dù việc phát hiện các văn bản do AI tạo ra gặp nhiều thách thức đáng kể, khi các phần mềm hiện nay thường xuyên đưa ra kết quả sai lệch, công nghệ phát hiện vẫn đang tiến bộ nhanh chóng.

Ông Tamblyn nhận định: “Ở cấp độ máy móc, việc phân biệt giữa văn bản do con người viết và văn bản do máy viết đang ngày càng trở nên khó khăn hơn”. Tuy nhiên, với những bước tiến trong công nghệ phát hiện AI, Tamblyn hy vọng rằng chúng sẽ là một giải pháp cho vấn đề hiện tại.