Giữ hồn làng trong nhịp sống đương đại

Mạch nguồn văn hóa nuôi dưỡng hồn làng

Tháng Ba âm lịch, khi đất trời vào độ giao hòa, thôn Lại Hoàng lại tưng bừng mở hội. Ngày mùng 10-3 âm lịch đã trở thành điểm hẹn văn hóa linh thiêng trong đời sống tinh thần của người dân nơi đây.

Theo các tư liệu lịch sử, từ thời Lê thế kỷ XV, làng Lại Hoàng, tên cũ là Quy Mông, là vùng dân cư đông đúc ven sông Ngũ Huyện Khê. Nơi đây hội tụ nhiều thiết chế văn hóa cổ như đình, chùa, miếu mạo. Trong đó, đình làng thờ Uy dũng Đại vương và Kỳ lân công chúa – hai vị thành hoàng có công khai hoang, che chở cho dân làng.

Nghi thức tế thánh ở lễ hội làng Lại Hoàng. Ảnh: PV

Ngôi đình được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa và kiến trúc nghệ thuật cấp thành phố năm 2017, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong công tác bảo tồn di sản, gìn giữ không gian tín ngưỡng truyền thống của người dân.

Ông Nguyễn Văn Ân, Hội Người cao tuổi thôn Lại Hoàng chia sẻ: “Chúng tôi rất vui mừng vì qua nhiều lần tu sửa với sự đóng góp của cá nhân, tổ chức, đình làng đã được công nhận là di tích cấp thành phố. Tại không gian này, năm nào nhân dân Lại Hoàng cũng tổ chức hội, để tưởng nhớ công đức của 2 vị thành hoàng làng, đồng thời nhắc nhở con cháu hướng về nguồn cội”.

Những người phụ nữ lấy chồng xa trở về và dâng hương tưởng nhớ công đức của tiền nhân - một nét đẹp văn hóa từ bao đời của vùng quê Lại Hoàng.

Ông Hoàng Văn Đạo, Trưởng thôn Lại Hoàng cho biết: Lễ hội làng được tổ chức mỗi năm còn là dịp để những người con xa quê trở về, thắp nén nhang tưởng nhớ nguồn cội.

“Ở làng tôi xưa nay vẫn giữ phong tục, những người con xa quê, con gái làng lấy chồng ở thiên hạ, cứ đến hội, dù bận đến mấy cũng phải trở về làng, tề tựu đông đủ. Dịp này, chúng tôi cũng thường kêu gọi xã hội hóa để xây dựng các thiết chế văn hóa như đường sá, sân chơi, đình chùa... Những người con của quê hương từ xa trở về cùng góp công, góp của để trồng cây, mua ghế đá, chung tay xây dựng làng quê khang trang, xanh, sạch, đẹp”, ông Hoàng Văn Đạo nói.

Đổi mới tổ chức, lan tỏa nếp sống văn minh trong lễ hội

Theo phong tục, lễ hội diễn ra trong 2 ngày. Phần lễ diễn ra trang nghiêm từ ngày 9-3 âm lịch với các nghi thức tế thánh, dâng hương, thể hiện lòng thành kính với tiền nhân. Không gian đình làng khi đó trở thành nơi kết nối tâm linh, nơi mỗi người dân tìm về với cội nguồn.

Thi đấu vật - trò chơi dân gian thu hút đông đảo người dân tham dự. Ảnh: PV

Trưởng thôn Lại Hoàng cho biết, năm nay, lễ hội diễn ra vào đúng dịp nghỉ lễ dài ngày, thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương. Công tác chuẩn bị được triển khai từ sớm với sự tham gia của các tổ liên gia, các xóm và toàn thể cộng đồng. Ban Tổ chức phân công nhiệm vụ cho thành viên của các tiểu ban như khánh tiết, hậu cần, an ninh trật tự, tổ chức trò chơi… để đảm bảo lễ hội diễn ra trang trọng, văn minh, an toàn.

Người dân rộn ràng đi trảy hội. Ảnh: PV

Điểm nhấn của lễ hội ở Lại Hoàng năm nay là sự tham gia tích cực của lực lượng thanh niên. Không chỉ hỗ trợ tổ chức, các bạn trẻ còn góp phần làm mới nội dung hoạt động, đưa vào nhiều hình thức giao lưu văn hóa, thể thao phù hợp với xu hướng hiện đại. Vì thế, phần hội mang đến không khí tưng bừng với các trò chơi dân gian như múa rồng, đấu vật, kéo co, bắt vịt, đi cầu khỉ, giao lưu văn nghệ… Những hoạt động này không chỉ tạo không khí vui tươi, phấn khởi cho người dân mà còn lưu giữ ký ức, giúp các thế hệ hiểu hơn về văn hóa truyền thống.

Thi đấu thể thao được tổ chức, tạo không khí phấn khởi cho người dân. Ảnh: PV

Đáng chú ý, tinh thần xã hội hóa tiếp tục được phát huy mạnh mẽ. Người dân trong làng cùng nhau đóng góp công sức, kinh phí để tổ chức lễ hội. Từ việc chuẩn bị cơ sở vật chất đến giữ gìn vệ sinh môi trường, trang hoàng xóm ngõ bằng cờ hoa, biểu ngữ, đảm bảo an ninh trật tự, tất cả đều được thực hiện với ý thức cộng đồng cao. Những thay đổi trong cách tổ chức cho thấy cộng đồng ở làng quê này đang tích cực xây dựng nếp sống văn minh trong lễ hội, tạo môi trường sinh hoạt văn hóa lành mạnh, đưa lễ hội truyền thống dần thích ứng với xã hội hiện đại mà vẫn giữ được bản sắc.

Các bạn trẻ thổi luồng gió mới cho lễ hội truyền thống. Ảnh: PV

“Chúng tôi hiểu rằng, sự tham gia của thế hệ trẻ vào công tác tổ chức sẽ tạo nền tảng cho sự kế thừa lâu dài. Khi người trẻ trở thành chủ thể, ý thức về sự giữ gìn di tích, di sản thì “hồn làng’” sẽ tiếp tục được nuôi dưỡng trong đời sống mới”, ông Hoàng Văn Đạo nói.

Biểu diễn văn nghệ tại sân đình trong ngày hội làng. Ảnh: PV

Có thể thấy, trong bối cảnh tinh thần của Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam được lan tỏa mạnh mẽ, lễ hội thôn Lại Hoàng, một di sản văn hóa phi vật thể không chỉ được bảo tồn, gìn giữ mà còn được phát huy như một nguồn lực văn hóa, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, trở thành một giá trị văn hóa sống, đồng hành cùng sự phát triển của Thủ đô trong thời đại mới.