Giữ hồn Xuân trong từng chậu cảnh: Nghệ thuật chơi và chăm cây Tết không phải ai cũng sành

Tết cổ truyền mà thiếu sắc đào, thiếu chậu quất hay một dáng mai thanh thoát, dường như mùa Xuân cũng bớt đi phần rạng rỡ. Những ngày cận Tết, chợ hoa rực rỡ sắc màu, từ mai vàng phương Nam, đào hồng phương Bắc đến những chậu quất trĩu quả. Các nhà vườn tất bật dùng xe nâng đưa những chậu đẹp nhất ra phố, gửi gắm vào đó bao kỳ vọng về một năm mới an khang, thịnh vượng.

Trong không gian ấy, màu vàng cam của quả quất nổi bật giữa tán lá xanh mướt không chỉ đẹp mắt mà còn tượng trưng cho tài lộc, may mắn. Bên cạnh mai và đào, quất cảnh ngày càng được nhiều gia đình lựa chọn như một biểu tượng đủ đầy đầu năm.

Các cây quất mini được nhiều người lựa chọn. Ảnh: Duy Khánh

Thế nhưng, chơi cây đã khó, chăm cây còn khó hơn. Không ít gia đình sau Tết đành tiếc nuối khi chậu cảnh từng rực rỡ ngày Xuân bỗng lụi tàn, mất dáng. Nguyên nhân không hẳn do cây yếu, mà phần lớn do cách chăm sóc chưa đúng.

Ánh sáng là yếu tố sống còn của cây cảnh

Trước hết, ánh sáng quyết định phần lớn sự sinh trưởng của cây. Một khu vườn ngập tràn ánh nắng, thoáng gió là môi trường lý tưởng để cây quang hợp, tổng hợp dinh dưỡng. Đặt chậu ở góc tối, bí gió sẽ khiến cây yếu dần, lá úa, nụ kém phát triển.

Sau Tết, nhiều gia đình vẫn giữ cây trong phòng khách quá lâu, thiếu ánh sáng tự nhiên. Đó là sai lầm phổ biến. Cây cần được đưa ra nơi có nắng buổi sáng, tránh nắng gắt buổi trưa, để phục hồi và tiếp tục sinh trưởng.

Cắt tỉa là bí quyết giữ dáng, dưỡng sức

Việc cắt tỉa thường xuyên giúp cây ra nhiều lộc non, đồng thời loại bỏ cành héo, sâu bệnh. Khi cây mai hay quất đã ra hoa, đậu quả dày đặc, lượng dinh dưỡng bị phân tán. Nếu không tỉa bớt, cây sẽ suy kiệt sau mùa Tết.

Tuy nhiên, không nên tỉa quá mạnh vào những ngày lạnh. Mùa đông, cây phát triển chậm, việc can thiệp quá sâu dễ làm cây tổn thương. Hãy chọn ngày nắng nhẹ, thao tác nhẹ nhàng, tránh làm dập cành hay tổn hại mầm non.

Dinh dưỡng và thay đất, “hồi sinh” sau Tết

Đất trong chậu sau một thời gian thường cằn cỗi, mất dinh dưỡng. Việc sang chậu, thay đất mới là điều cần thiết nếu muốn cây tiếp tục khỏe mạnh đến mùa Xuân năm sau. Khi thay đất, nên cắt bỏ bớt rễ già, rễ xấu để kích thích rễ mới phát triển.

Để đào nở đúng dịp, người trồng phải theo dõi cả một quá trình dài. Ảnh: Internet.

Phân bón cũng cần phối hợp linh hoạt giữa hữu cơ và vô cơ. Lân và kali nên được bổ sung đúng liều lượng. Lạm dụng phân bón, đặc biệt vào mùa lạnh, có thể khiến cây “sốc” và héo đột ngột.

Một lưu ý quan trọng khác là tưới nước. Vào mùa đông, cây thường chết không phải vì thiếu nước mà vì thừa nước. Trước khi tưới, hãy kiểm tra đất dưới bề mặt chậu. Chỉ khi đất khô vài centimet mới nên bổ sung nước. Sau khi tưới, cần đổ bỏ nước thừa trong đĩa hứng để tránh úng rễ.

Chọn chậu tưởng nhỏ mà không nhỏ

Chậu quá lớn dễ gây úng nước, phân tán dinh dưỡng; chậu quá nhỏ lại kìm hãm bộ rễ. Với lan, nên dùng chậu đất nung có lỗ thoát nước tốt. Các loại cây khác cần chậu có lỗ đáy để tránh đọng nước. Chọn đúng chậu chính là tạo nền tảng bền vững cho cây.

Nếu quá bận rộn, đặc biệt với bonsai hay cây thế, người chơi có thể gửi cây tại các vườn chuyên chăm sóc để duy trì dáng thế cho mùa sau.

Cách chăm sóc đào

Trong tâm thức người Việt, hoa đào là biểu tượng hưng thịnh của mùa Xuân. Những cánh đào hồng thắm không chỉ báo hiệu năm mới mà còn gợi nhắc về sự bền bỉ, đoàn kết và hy vọng.

Để đào nở đúng dịp, người trồng phải theo dõi cả một quá trình dài. Từ tháng 10 – 11 âm lịch, tùy giống như Đào Bích, Đào Phai hay Đào Thất Thốn, nhà vườn bắt đầu áp dụng các biện pháp kỹ thuật như đảo cây, khoanh vỏ, tuốt lá.

Tuốt lá đúng thời điểm giúp cây tập trung dinh dưỡng nuôi nụ. Khoanh vỏ là biện pháp hãm sinh trưởng, buộc cây chuyển sang giai đoạn ra hoa. Tuy nhiên, mọi thao tác phải chuẩn xác, đúng thời tiết, nếu không sẽ ảnh hưởng đến chất lượng hoa.

Khi rét đậm kéo dài, người trồng còn phải sưởi ấm cho cây, phun nước ấm, che phủ nylon để giữ nhiệt. Ngược lại, nếu trời ấm bất thường, cần hãm bằng cách che nắng, giảm tưới để tránh hoa nở sớm.

Dẫu đã áp dụng đủ biện pháp, thời tiết vẫn là yếu tố quyết định. Thúc hay hãm chỉ nên dùng khi thật cần thiết, bởi cả hai đều ảnh hưởng đến sức cây và phẩm chất hoa.

Tết đến, Xuân về, không gì thi vị hơn khi trong căn nhà tràn ngập sắc hoa, nhựa sống. Nhưng để giữ được vẻ đẹp ấy, người chơi cần sự tỉ mỉ, kiên trì và trên hết là niềm đam mê.

Chơi cây cảnh là thú tao nhã, song chăm cây mới là nghệ thuật. Khi đã hiểu cây, yêu cây, mỗi mùa Xuân không chỉ dừng lại ở một chậu cảnh rực rỡ trong vài ngày Tết, mà còn là hành trình gìn giữ sự sống, nuôi dưỡng hy vọng cho những mùa sau.

Khang Nhi (tổng hợp)