Giữ mãi mạch nguồn tri ân

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm hỏi, tặng quà cho các thương binh, bệnh binh - Ảnh: TTXVN

Trong Thư gửi các Mẹ Việt Nam Anh hùng, thương binh, bệnh binh, thân nhân liệt sĩ, người có công và đồng bào cả nước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định: “Tri ân là đạo lý ngàn đời của dân tộc Việt Nam”[1]. Lời nhắn gửi ngắn gọn nhưng chứa đựng chiều sâu văn hóa và lịch sử. Đó là sự tiếp nối đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, là cách thế hệ hôm nay tự soi lại trách nhiệm trước những con người đã dành tuổi xuân, xương máu và hạnh phúc của mình cho Tổ quốc.

Tri ân vì thế không chỉ ở những vòng hoa, nén hương hay các cuộc thăm hỏi vào tháng Bảy. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt công tác này trong ý nghĩa của “trách nhiệm chính trị, mệnh lệnh từ trái tim”[2]. “Đền ơn đáp nghĩa” phải vừa có tình cảm sâu nặng, vừa có mục tiêu, địa chỉ và kết quả cụ thể; vừa chăm lo đời sống vật chất, tinh thần, vừa tạo điều kiện để người có công và gia đình tiếp tục vươn lên, có việc làm, thu nhập ổn định.

Thông điệp ấy cũng cùng thống nhất với định hướng trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng: Hoàn thiện, thực hiện tốt chính sách đối với người có công trên cơ sở nguồn lực của Nhà nước và xã hội, bảo đảm người có công và gia đình có mức sống từ trung bình khá trở lên tại nơi cư trú. Nguồn lực Nhà nước giữ vai trò chủ đạo, nhưng sức mạnh cộng đồng và sự chung tay của doanh nghiệp là phần không thể thiếu để chính sách đi sâu vào từng hoàn cảnh.

Với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, công tác “Đền ơn đáp nghĩa” đã được bền bỉ thực hiện qua nhiều giai đoạn. Từ năm 2006, Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam phát động năm cao điểm toàn dân tham gia phong trào. Trong các báo cáo tổng kết công tác Mặt trận hằng năm đều nhấn mạnh: MTTQ các cấp và các tổ chức thành viên đồng loạt tuyên truyền, vận động Quỹ “Đền ơn đáp nghĩa”, xây nhà tình nghĩa, phụng dưỡng Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, chăm sóc thân nhân liệt sĩ, hỗ trợ thương binh, bệnh binh và tổ chức các hoạt động về nguồn. Điều đáng quý không chỉ là những con số, mà là việc chăm lo người có công dần trở thành công việc thường xuyên từ Trung ương tới cơ sở.

Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài, và Đại tướng Lương Tam Quang tặng quà tri ân gia đình những người có công. Ảnh: Quang Vinh

Mặt trận không chỉ dừng ở kêu gọi đóng góp, mà đảm nhận vai trò tập hợp, hiệp thương, phân công và điều phối. Mỗi tổ chức thành viên phát huy thế mạnh riêng: Hội Cựu chiến binh, Hội Cựu Công an nhân dân gần gũi đồng đội và gia đình chính sách; Hội Liên hiệp Phụ nữ có các mô hình chăm sóc, đỡ đầu; Đoàn Thanh niên tổ chức về nguồn, thắp nến tri ân; Công đoàn vận động hỗ trợ nhà ở, việc làm; Hội Nông dân hỗ trợ sinh kế; Hội Chữ thập đỏ triển khai trợ giúp nhân đạo. Khi các thế mạnh ấy được kết nối, sẽ tạo nên một phong trào tri ân rộng khắp, lan tỏa sự chăm lo thiết thực đến từng gia đình người có công.

Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026-2031 tiếp tục xác định yêu cầu chăm lo gia đình chính sách, người có công; đồng thời giao Hội Cựu chiến binh Việt Nam và Hội Cựu Công an nhân dân chủ trì các hoạt động “Đền ơn đáp nghĩa”, chăm sóc người có công với cách mạng. Đây là sự phân công cụ thể, nhưng không có nghĩa trách nhiệm chỉ thuộc về hai tổ chức. Vai trò của Mặt trận là để mỗi thành viên nhận một phần việc, phối hợp theo địa bàn, đối tượng và nhu cầu, tránh trùng lặp hoặc bỏ sót.

Những kết quả đạt được là rất đáng trân trọng. Theo chuyên đề công bố ngày 20/7/2026 trên Cổng thông tin điện tử Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, dẫn các báo cáo chuyên ngành gần nhất, cả nước đã xác nhận trên 9,2 triệu người có công; 98,6% hộ gia đình người có công có mức sống bằng hoặc cao hơn mức trung bình tại nơi cư trú. Trong giai đoạn 2012-2021, gần 7.370 tỷ đồng được huy động vào Quỹ “Đền ơn đáp nghĩa”. Các phong trào xã hội hóa đã huy động gần 5.600 tỷ đồng, xây mới gần 39.000 căn nhà và sửa chữa hơn 24.650 căn nhà cho người có công.

Những con số ấy cho thấy khi chính sách của Nhà nước hòa cùng lòng dân, sự tri ân tạo nên những thay đổi vô cùng ý nghĩa.

Ngay trong dịp 27/7 năm nay, nhiều địa phương đã chuyển từ thăm hỏi theo đợt sang rà soát nhu cầu để hỗ trợ lâu dài. Tại TP. Hồ Chí Minh, hệ thống MTTQ các cấp bước đầu ghi nhận 829 trường hợp người có công, gia đình chính sách có hoàn cảnh khó khăn cần hỗ trợ; ưu tiên sổ tiết kiệm, phương tiện sinh kế, học bổng, bảo hiểm y tế, nhà tình nghĩa, thiết bị trợ giúp và chi phí khám chữa bệnh. Cách làm này gợi mở một hướng đi cần nhân rộng: chăm lo không chỉ bằng một phần quà, mà bằng giải pháp giúp mỗi gia đình giảm khó khăn bền vững.

Để phong trào tiếp tục đi vào chiều sâu, MTTQ các cấp cần nắm chắc từng địa bàn, từng trường hợp, từng nhu cầu. Khu dân cư là nơi gần dân nhất, dễ nhận ra một mái nhà xuống cấp, một thương binh cần phương tiện hỗ trợ, một thân nhân liệt sĩ cần khám chữa bệnh hay một người con gia đình chính sách cần học nghề, việc làm. Cơ sở dữ liệu cần được cập nhật, chia sẻ giữa chính quyền, Mặt trận và các đoàn thể; việc hỗ trợ phải công khai, minh bạch, có phản hồi của người thụ hưởng.

Cùng với vận động nguồn lực, Mặt trận cần tiếp tục phát huy vai trò giám sát và phản biện xã hội đối với việc thực hiện chính sách người có công. Không để người dân phải đi lại nhiều lần vì hồ sơ; không để chính sách chậm đến với người thụ hưởng; không để công trình ghi công xuống cấp kéo dài; càng không để xảy ra trục lợi, sai đối tượng. Mỗi kiến nghị sau giám sát cần được theo dõi đến khi có kết quả.

Phong trào cũng cần mở rộng từ hỗ trợ đời sống sang đồng hành phát triển. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Mặt trận Tổ quốc Việt Nam “tiếp tục đồng hành”[3] cùng cấp ủy, chính quyền, doanh nghiệp và Nhân dân để hiện thực hóa công tác tri ân bằng chính sách, đào tạo nghề, tạo việc làm, nâng cao thu nhập. Một căn nhà vững chãi, một công việc phù hợp, một mô hình sinh kế, một suất học bổng cho con cháu người có công chính là sự tri ân có sức sống lâu dài nhất.

Tháng Bảy khép lại, nhưng lòng biết ơn không khép lại. Đó là giá trị sẽ còn mãi, được gìn giữ bằng sự tri ân và trách nhiệm của mỗi thế hệ. Khi mỗi tổ chức thành viên có một phần trách nhiệm, mỗi doanh nghiệp góp một nguồn lực và mỗi người dân sẻ chia một tấm lòng...Mặt trận cùng kết nối, giám sát và điều phối, những nghĩa cử riêng lẻ sẽ hội tụ thành sức mạnh đại đoàn kết, để không một người có công, không một gia đình chính sách nào bị lãng quên trong hành trình phát triển.

Hội Cựu chiến binh, Hội Cựu Công an nhân dân gần gũi đồng đội và gia đình chính sách; Hội Liên hiệp Phụ nữ có các mô hình chăm sóc, đỡ đầu; Đoàn Thanh niên tổ chức về nguồn, thắp nến tri ân; Công đoàn vận động hỗ trợ nhà ở, việc làm; Hội Nông dân hỗ trợ sinh kế; Hội Chữ thập đỏ triển khai trợ giúp nhân đạo. Khi các thế mạnh ấy được kết nối, sẽ tạo nên một phong trào tri ân rộng khắp, lan tỏa sự chăm lo thiết thực đến từng gia đình người có công.

Nguồn tham khảo:

[1] Cục Thông tin và Truyền thông Chính phủ, “Thư của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhân dịp kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ”, Báo Điện tử Chính phủ, đăng ngày 22/7/2026.

[2] Cục Thông tin và Truyền thông Chính phủ, tài liệu đã dẫn, ngày 22/7/2026.

[3] Cục Thông tin và Truyền thông Chính phủ, tài liệu đã dẫn, ngày 22/7/2026.