Giữ nét trung thu cổ truyền trong nhịp sống hiện đại

Đưa tiếng trống lân về từng ngõ phố

Tại các phường trung tâm Hà Nội, nhịp sống hối hả cùng sự lên ngôi của các hình thức giải trí trên internet khiến những nét đẹp văn hóa truyền thống đối mặt với nguy cơ phai nhạt. Trẻ em dần mất đi cơ hội trải nghiệm các hoạt động mang tính biểu tượng, như rước đèn ông sao, xem múa lân sư rồng hay quây quần phá cỗ đêm trăng ngay tại khu dân cư.

Chú Tễu, lân sư luôn là điều mà các em nhỏ mong chờ mỗi dịp Trung thu. Ảnh: Phạm Mạnh

Để những nét văn hóa truyền thống đến gần hơn với trẻ em, nhiều địa bàn, trong đó có phường Láng hay phường Ô Chợ Dừa đã đưa Trung thu về tổ chức tại 100% các tổ dân phố.

Bà Đào Thị Minh Hiền, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Ô Chợ Dừa cho biết: "Quan điểm chỉ đạo của phường là phải giữ bằng được nét hồn cốt của Trung thu cổ truyền. Chúng tôi giao quyền chủ động cho các tổ dân phố tận dụng linh hoạt sân chung cư, nhà văn hóa, ngõ xóm để làm không gian tổ chức. Nhờ thực hiện tốt công tác xã hội hóa, 100% trẻ em trên địa bàn đều được xem múa lân, rước đèn và nhận quà ý nghĩa, không phân biệt hoàn cảnh".

Đoàn viên phường Ô Chợ Dừa chính là những người múa lân mang đến niềm vui cho các em. Ảnh: Phạm Mạnh

Lực lượng nòng cốt trong công tác tổ chức là Đoàn Thanh niên và Hội Liên hiệp phụ nữ cơ sở. Điển hình tại phường Láng, bên cạnh không khí thi đua sôi nổi của cuộc thi ảnh "Phụ nữ Thủ đô check-in với Áo dài" hướng tới kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, các hội viên Hội Liên hiệp Phụ nữ phường tiếp tục tất bật xắn tay vào việc chuẩn bị những mâm cỗ trông trăng đậm chất cổ truyền. Những chú chó làm bằng tép bưởi, mâm quả tỉa hoa, bánh nướng bánh dẻo được làm thủ công đã tái hiện trọn vẹn hương vị Tết Trung thu xưa ngay giữa lòng phố thị.

Trẻ thơ háo hức, người lớn tìm lại ký ức

Trái với lo ngại trẻ em thành phố chỉ chuộng đồ chơi công nghệ, thực tế ghi nhận sự hưởng ứng nồng nhiệt của các em nhỏ trước những giá trị cổ truyền. Cháu Lê Hoàng Anh (10 tuổi, phố Trúc Khê, phường Láng) hào hứng chia sẻ: "Cháu thích nhất là được xem múa lân ngay tại trường Tiểu học Nam Thành Công nơi cháu đang học. Mọi năm cháu chỉ được xem qua tivi, nhưng năm nay cháu và các bạn trong xóm được cầm đèn ông sao xem múa lân và phá cỗ, vui hơn rất nhiều".

Sự dịch chuyển sở thích từ các sản phẩm giải trí công nghiệp sang các biểu tượng văn hóa truyền thống được thể hiện rất rõ nét. Cháu Vũ Ngọc Đan (8 tuổi, trú tại phường Ô Chợ Dừa) bày tỏ: "Năm nay, cháu được các bác ở tổ dân phố tặng mặt nạ chú Tễu và một chiếc đèn lồng giấy bóng kính. Cháu mang xuống sân cùng các bạn đánh trống, chơi rước đèn rất vui".

Đoàn Thanh niên phường Ô Chợ Dừa mang những món quà là chiếc đèn ông sao tự làm tới các em nhỏ đang điều trị tại Bệnh viện Bạch Mai. Ảnh: Phạm Mạnh

Niềm háo hức của trẻ nhỏ cũng chính là chiếc chìa khóa mở ra miền ký ức tuổi thơ của những người trưởng thành. Bà Nguyễn Thị Kim Oanh (phố Chùa Láng, phường Láng) bộc bạch: "Nhìn các cháu ríu rít rước đèn, gõ trống ếch quanh xóm, thế hệ người lớn chúng tôi như được sống lại tuổi thơ của mấy chục năm về trước. Tết Trung thu đã kéo người dân rời khỏi những căn hộ khép kín, xuống sân chung tay tổ chức, hỏi han nhau, tình làng nghĩa xóm từ đó mà thêm bền chặt".

Lan tỏa văn hóa qua không gian số

Không chỉ dừng lại ở việc bảo tồn truyền thống theo cách thức cũ, năm nay tại nhiều phường, xã đã ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động văn hóa. Chính quyền địa phương đã thiết lập các điểm cầu livestream toàn bộ chương trình "Đêm hội Trăng rằm" lên nền tảng mạng xã hội Facebook.

Phiên livestream "Đêm hội trăng rằm" thu hút đông đảo người dân theo dõi trên fanpage

Bà Nguyễn Hồng Anh, Bí thư Đoàn Thanh niên phường Láng cho biết: "Việc livestream các màn múa lân, phá cỗ lên fanpage của phường không chỉ giúp lưu trữ tư liệu số hóa mà còn phục vụ trực tiếp những người dân đi làm xa không thể trực tiếp dự hội cùng con em mình. Đây là cách đưa chuyển đổi số đi vào thực chất, phục vụ đúng nhu cầu của nhân dân".

Những chỉ số trên không gian mạng đã minh chứng cho thành công của cách làm này. Trong đêm Rằm, fanpage chính thức của phường Láng và Ô Chợ Dừa ghi nhận hàng chục nghìn lượt tiếp cận, hàng nghìn lượt tương tác và chia sẻ. Các video về Tết Trung thu nhanh chóng trở thành chủ đề thu hút sự quan tâm tích cực trong các hội nhóm cư dân địa phương.

Đoàn phường Ô Chợ Dừa tổ chức workshop làm bánh Trung thu cho các đoàn viên. Ảnh: Phạm Mạnh

Ông Nguyễn Hồng Dân, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Láng khẳng định: "Chính quyền phường đã giải quyết bài toán dung hòa giữa cũ và mới. Lấy bản sắc văn hóa làm cốt lõi, lấy công nghệ số làm phương tiện lan tỏa, đây là tư duy quản lý văn hóa hiện đại mà cả hệ thống chính trị đang áp dụng triệt để".

Câu chuyện từ những tổ dân phố tại Hà Nội cho thấy, sự phát triển của nhịp sống đô thị hay sự bùng nổ của công nghệ không phải là rào cản việc gìn giữ truyền thống. Ngược lại, khi có sự quan tâm sát sao của chính quyền và sự cùng vào cuộc của người dân, những giá trị cổ truyền không những được gìn giữ nguyên vẹn trong mắt trẻ thơ, mà còn tìm thấy sức sống mới, vươn xa hơn trên những nền tảng số.