Giữ rừng dựa vào cộng đồng

Xã Chiềng Hặc đang quản lý, bảo vệ hơn 13.000 ha rừng tự nhiên. Để giữ những cánh rừng xanh tốt, xã đã phối hợp với lực lượng kiểm lâm địa bàn kiện toàn tổ bảo vệ rừng cấp xã và 38 tổ bảo vệ rừng tại các bản. Các bản xây dựng quy ước, hương ước về quản lý, bảo vệ rừng, trong đó thống nhất những quy định xử lý hành vi vi phạm; trách nhiệm giữ rừng được cụ thể hóa thành những việc làm, quy định chung để người dân cùng thực hiện.

Tổ quản lý và bảo vệ rừng bản Cang, xã Chiềng Hặc tuần tra diện tích rừng do bản quản lý.

Bản Cang có 126 hộ, chủ yếu là đồng bào dân tộc Thái sinh sống. Những năm qua, bản là một điểm sáng trong công tác giữ gìn và bảo vệ 1.068 ha rừng tự nhiên giáp ranh xã Phiêng Khoài. Hằng năm, Ban Quản lý bản phối hợp với các tổ chức đoàn thể xây dựng kế hoạch tuần tra, kiểm soát những khu vực trọng điểm; tại khu vực giáp ranh, bản phát đường băng cản lửa rộng 15 m, đặt biển cảnh báo và biển cấm sử dụng lửa ở những nơi có nguy cơ cháy cao. 

Ông Lò Văn Nghĩ, Bí thư Chi bộ, Trưởng bản Cang cho biết: Mỗi năm bản Cang được chi trả hơn 300 triệu đồng tiền dịch vụ môi trường rừng, bản dành khoảng 45% nguồn kinh phí sử dụng cho công tác tuần tra, bảo vệ rừng; phần còn lại đầu tư các công trình phục vụ sinh hoạt chung như nhà văn hóa, đường trục bản, ngõ xóm và các hoạt động cộng đồng. Bản đã thành lập 1 tổ và 9 đội quản lý bảo vệ rừng với 53 thành viên, thường xuyên tuần tra, kiểm soát, khi phát hiện dấu hiệu xâm hại rừng, người dân báo ngay cho Ban Quản lý bản và chính quyền kịp thời xử lý. Do vậy, nhiều năm liền, bản không xảy ra cháy rừng, không có vụ việc liên quan đến vi phạm Luật Lâm nghiệp.

Kiểm lâm địa bàn và thành viên Tổ quản lý bảo vệ rừng xã Lóng Phiêng tuần tra diện tích rừng tại bản Chiềng Tương.

Còn tại xã Chiềng Sại, việc quản lý rừng cũng nhờ phát huy tốt lực lượng tại chỗ. Toàn xã đang quản lý khoảng 12.000 ha rừng, duy trì 9 tổ quản lý, bảo vệ rừng, mỗi tổ từ 15 đên 20 thành viên. Từ đầu năm đến nay, kiểm lâm địa bàn phối hợp xã, tổ chức tuyên truyền đến 100% các tổ, bản, với gần 800 lượt người tham gia.

Bản Quế Sơn được sáp nhập từ bản Lái Ngài và Mõm Bò từ năm 2019, hiện có 169 hộ, chủ yếu là đồng bào dân tộc Mường. Bản đã thành lập tổ quản lý, bảo vệ rừng gồm 15 thành viên, duy trì tuần tra 2 lần/tháng. Ông Đinh Văn Tho, Bí thư Chi bộ, Trưởng bản Quế Sơn, cho biết: Việc giữ rừng được bản đưa vào quy ước, hương ước để các hộ cùng thực hiện, như: Cấm mọi hành vi chặt phá, đốt rừng làm nương rẫy, lấn chiếm đất rừng hoặc tự ý khai thác gỗ, lâm sản trái phép trong rừng tự nhiên, rừng phòng hộ; nhân dân không tự ý dựng lán trại trong rừng để quản lý chăn thả gia súc... Hiện nay, bản Quế Sơn quản lý, bảo vệ gần 1.996 ha rừng tự nhiên và 577,9 ha rừng trồng. Từ năm 2020 đến nay, bản không xảy ra cháy rừng.

Ban Quản lý bản Co Mon, xã Phiêng Khoài trích tiền Chi trả dịch vụ môi trường rừng hằng năm để hoàn thiện các công trình hạ tầng công cộng.

Đóng vai trò cầu nối đưa công tác quản lý nhà nước về tận cơ sở, Hạt Kiểm lâm khu vực VIII đã chủ động tham mưu, phối hợp chặt chẽ với chính quyền và nhân dân 6 xã trong công tác bảo vệ, phát triển rừng. Thông qua việc đẩy mạnh tuyên truyền đa ngôn ngữ, ứng dụng công nghệ SMART và kiện toàn 124 tổ bảo vệ rừng cộng đồng, đơn vị đã xây dựng thành công “lớp bảo vệ bền vững” từ sức dân. Phương thức dựa vào cộng đồng này vừa giúp phát hiện, xử lý kịp thời các vi phạm lâm nghiệp, vừa bù đắp hiệu quả cho lực lượng kiểm lâm mỏng trên địa bàn rộng lớn.

Từ đầu năm đến nay, Hạt đã hướng dẫn, thực hiện 57 văn bản về quản lý, bảo vệ, phát triển rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng; tổ chức 52 cuộc tuần tra, kiểm tra phối hợp với các lực lượng và chủ rừng tại những khu vực trọng điểm. Kiểm lâm địa bàn thường xuyên bám cơ sở, phối hợp với chính quyền, lực lượng chức năng, trưởng bản và chủ rừng nắm tình hình, hướng dẫn người dân thực hiện các quy định về lâm nghiệp.

Hạt Kiểm lâm khu vực VIII tổ chức ký cam kết bảo vệ rừng với các bản.

Đồng thời, Hạt tổ chức 42 cuộc tuyên truyền, phổ biến pháp luật về lâm nghiệp tại các bản với hơn 4.000 người tham gia; tuyên truyền qua hệ thống loa bằng 3 thứ tiếng với hơn 50.000 lượt người nghe; cài đặt ứng dụng SMART cho 100% kiểm lâm địa bàn - là công cụ giám sát và báo cáo không gian, giúp lực lượng kiểm lâm, lực lượng bảo vệ rừng ghi nhận, lưu trữ và phân tích dữ liệu tuần tra rừng một cách minh bạch, chính xác... 

Bên cạnh đó, Hạt đã phối hợp, kiện toàn 124 tổ bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng với 1.770 người tham gia. Thành viên các tổ chủ yếu là thanh niên, dân quân tự vệ, những người có sức khỏe và am hiểu địa hình, đường giao thông tại cơ sở. Đây là lực lượng có mặt thường xuyên tại địa bàn, hỗ trợ phát hiện sớm nguy cơ cháy rừng, phá rừng và những hoạt động xâm hại tài nguyên rừng.

Đẩy mạnh công tác tuần tra, kiểm tra trên địa bàn 6 xã, Hạt đã phát hiện 11 vụ với 29 đối tượng vi phạm pháp luật về lâm nghiệp. Trong đó, có 10 vụ phá rừng trái pháp luật, làm thiệt hại 16.339 m² rừng tự nhiên và 1 vụ mua bán, vận chuyển lâm sản trái pháp luật. Các vụ việc đã được lập hồ sơ, xử lý theo quy định.

Lực lượng kiểm lâm địa bàn của Hạt Kiểm lâm khu vực VIII ứng dụng chuyển đổi số trong công tác quản lý, bảo vệ rừng.

Ông Nguyễn Thanh An, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm khu vực VIII, cho biết: Quản lý, bảo vệ rừng dựa vào cộng đồng là một trong những phương thức hiệu quả đơn vị đang triển khai. Các tổ, đội bảo vệ rừng tại cộng đồng đã phát huy vai trò là “cánh tay nối dài” của các ngành, các cấp, trở thành lực lượng nòng cốt trong tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia phát triển, quản lý, bảo vệ rừng trên địa bàn.

Lực lượng còn mỏng, cán bộ kiểm lâm địa bàn không thể thường xuyên có mặt tại tất cả các khu vực rừng, nhất là những diện tích nằm xa khu dân cư, địa hình hiểm trở, trong khi người dân sống gần rừng lại có điều kiện nắm bắt nhanh những biến động tại địa bàn. Khi lợi ích từ rừng được chia sẻ công bằng, quy ước cộng đồng được tôn trọng và lực lượng tại chỗ được tổ chức bài bản, màu xanh của rừng sẽ có thêm một lớp bảo vệ vững chắc./.