Giữ vững 'phên giậu' thiêng liêng của Tổ quốc bằng bản lĩnh, trí tuệ và tình người

Cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng tỉnh Đắk Nông tuần tra song phương với lực lượng bảo vệ biên giới tỉnh Mondulkiri (Campuchia). Ảnh: Văn Hoàn

Biên giới - tuyến đầu của chủ quyền, danh dự và an ninh quốc gia

Ngày 3/3/2026 đánh dấu 67 năm Ngày Truyền thống của lực lượng Bộ đội Biên phòng (3/3/1959 - 3/3/2026) và 37 năm Ngày Biên phòng toàn dân (3/3/1989 - 3/3/2026) - một chặng đường lịch sử vẻ vang gắn liền với từng tấc đất biên cương, từng con sóng trùng khơi và từng bản làng nơi địa đầu Tổ quốc. Gần bảy thập kỷ qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý thống nhất của Nhà nước, trực tiếp là Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, lực lượng Bộ đội Biên phòng đã trở thành “phên giậu của Tổ quốc”, là lá chắn thép nơi tuyến đầu, đồng thời là nhịp cầu bền chặt của tình quân - dân nơi biên cương.

Phương châm “Đồn là nhà, biên giới là quê hương, đồng bào các dân tộc là anh em ruột thịt” không chỉ là khẩu hiệu hành động, mà đã trở thành triết lý sống, chuẩn mực đạo đức và bản sắc văn hóa của người lính quân hàm xanh. Đó là sự kết tinh giữa ý chí bảo vệ chủ quyền thiêng liêng và tình cảm sâu nặng với đồng bào, giữa trách nhiệm chính trị và tình người ấm áp nơi rẻo cao, hải đảo.

Biên giới quốc gia không chỉ là ranh giới địa lý, mà là biểu tượng của độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ; là nơi thử thách bản lĩnh và ý chí của một dân tộc. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập sâu rộng và những diễn biến phức tạp của tình hình khu vực, thế giới, nhiệm vụ bảo vệ biên giới càng trở nên nặng nề, đa diện và tinh vi hơn bao giờ hết.

Ngay từ khi thành lập, lực lượng Bộ đội Biên phòng (tiền thân là lực lượng Công an nhân dân vũ trang) đã được giao sứ mệnh quản lý, bảo vệ đường biên, mốc giới, cửa khẩu; giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội khu vực biên giới; đấu tranh phòng, chống các loại tội phạm xuyên quốc gia; xây dựng thế trận biên phòng toàn dân gắn với thế trận quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân.

Ở những địa bàn phức tạp về an ninh, nơi địa hình hiểm trở, khí hậu khắc nghiệt, đời sống còn nhiều khó khăn, người lính biên phòng vẫn kiên cường bám trụ. Họ tuần tra giữa rừng sâu, vượt suối băng đèo, căng mình giữa mưa lũ, sương mù; họ canh giữ cột mốc giữa đêm tối, giữa sóng gió biển khơi. Mỗi bước chân tuần tra là một lời khẳng định chủ quyền. Mỗi đồn biên phòng là một pháo đài lòng dân.

Trong bối cảnh các loại tội phạm như buôn lậu, ma túy, mua bán người, xuất nhập cảnh trái phép, khai thác tài nguyên trái phép ngày càng tinh vi, lực lượng Bộ đội Biên phòng đã chủ động phối hợp với các lực lượng chức năng trong và ngoài nước, triển khai nhiều chuyên án lớn, triệt phá nhiều đường dây tội phạm nguy hiểm. Không ít cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh, để lại sau lưng gia đình, quê hương, để bảo vệ sự bình yên cho đất nước. “Phên giậu của Tổ quốc” vì thế không chỉ là hình ảnh ẩn dụ, mà là sự thật sống động.

“Đồn là nhà” - sự lựa chọn của trách nhiệm và hy sinh

Khác với nhiều lực lượng khác, cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng thường xuyên công tác dài ngày ở những nơi xa xôi, hẻo lánh. Có những đồn biên phòng cách trung tâm huyện hàng chục, thậm chí hàng trăm cây số; mùa mưa lũ bị chia cắt, mùa đông giá rét, sương mù dày đặc. Nơi ấy, “đồn là nhà” không chỉ là một cách nói, mà là hiện thực đời sống. Người lính trẻ rời quê hương, gửi lại sau lưng mái ấm, cha mẹ, vợ con để đến với biên cương. Những ngày lễ, Tết, khi cả nước sum vầy, họ vẫn lặng lẽ tuần tra, trực chiến. Họ đón xuân bên cột mốc, bên bếp lửa đồn Biên phòng, giữa tiếng gió rừng và sóng biển. Đồn không chỉ là nơi làm việc, mà là nơi gắn bó, sẻ chia, nơi hun đúc ý chí và tình đồng đội.

Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Ngãi tuần tra bảo vệ chủ quyền biển, đảo. Ảnh: Văn Tánh

“Đồn là nhà” còn thể hiện ở việc xây dựng môi trường đơn vị vững mạnh toàn diện: kỷ luật nghiêm minh, đoàn kết nội bộ, đời sống văn hóa tinh thần phong phú. Mỗi cán bộ, chiến sĩ đều ý thức rõ rằng: giữ vững kỷ luật, nâng cao trình độ chuyên môn, bản lĩnh chính trị chính là cách tốt nhất để bảo vệ chủ quyền và danh dự của lực lượng.

Trong thời đại chuyển đổi số và cách mạng công nghiệp 4.0, lực lượng Bộ đội Biên phòng đã từng bước hiện đại hóa phương tiện, ứng dụng công nghệ trong quản lý, giám sát biên giới; nâng cao năng lực phân tích, dự báo tình hình. Song dù công nghệ có phát triển đến đâu, yếu tố con người - bản lĩnh, trí tuệ, tinh thần trách nhiệm - vẫn là nhân tố quyết định. Và trong mọi hoàn cảnh, đồn biên phòng vẫn là “ngôi nhà chung” nuôi dưỡng những giá trị ấy.

“Biên giới là quê hương” - sự gắn bó máu thịt với từng tấc đất

Nếu “đồn là nhà” nói về không gian sinh hoạt, thì “biên giới là quê hương” thể hiện chiều sâu tình cảm và trách nhiệm chính trị. Người lính biên phòng không chỉ làm nhiệm vụ canh giữ, mà còn sống, lao động và hòa mình vào nhịp sống của đồng bào nơi biên cương. Họ hiểu từng con suối, từng ngọn núi, từng lối mòn qua lại. Họ thuộc tên từng già làng, trưởng bản; nắm rõ hoàn cảnh từng hộ dân; cùng đồng bào xuống ruộng, lên nương, chống dịch bệnh, khắc phục hậu quả thiên tai. Trong những năm dịch Covid-19, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng dựng chốt kiểm soát suốt ngày đêm nơi đường mòn, lối mở đã trở thành biểu tượng của tinh thần trách nhiệm và hy sinh.

Biên giới không còn là nơi xa xôi cách trở, mà là “quê hương thứ hai” của người lính. Chính sự gắn bó ấy đã tạo nên thế trận lòng dân vững chắc - yếu tố cốt lõi trong bảo vệ chủ quyền quốc gia. Khi nhân dân tin yêu, ủng hộ, khi đồng bào coi bộ đội là chỗ dựa tin cậy, thì mọi âm mưu, thủ đoạn chống phá đều khó có thể thành công.

Thực tiễn cho thấy, nhiều mô hình sáng tạo đã được triển khai hiệu quả: “Con nuôi đồn Biên phòng”, “Nâng bước em tới trường”, “Cán bộ biên phòng tăng cường xã”, “Thầy giáo quân hàm xanh”… Những việc làm giản dị nhưng thấm đẫm nghĩa tình ấy đã góp phần xóa đói giảm nghèo, nâng cao dân trí, củng cố khối đại đoàn kết các dân tộc. “Biên giới là quê hương” vì thế không chỉ là tình cảm, mà là sự cam kết chính trị: bảo vệ từng tấc đất thiêng liêng như bảo vệ chính quê hương mình.

Cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng tỉnh Tuyên Quang giúp dân di dời tài sản, phòng tránh mưa lũ gây thiệt hại. Ảnh: Kim Khánh

“Đồng bào các dân tộc là anh em ruột thịt” - nền tảng của thế trận lòng dân

Khu vực biên giới nước ta là nơi sinh sống của nhiều dân tộc anh em, với bản sắc văn hóa phong phú, đa dạng. Tuy nhiên, đây cũng là địa bàn còn nhiều khó khăn về kinh tế - xã hội, trình độ dân trí chưa đồng đều, dễ bị các thế lực xấu lợi dụng kích động, chia rẽ. Trong bối cảnh ấy, phương châm “đồng bào các dân tộc là anh em ruột thịt” có ý nghĩa chiến lược. Người lính biên phòng không chỉ thực hiện nhiệm vụ quân sự - an ninh, mà còn là cán bộ dân vận, là tuyên truyền viên, là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân.

Họ kiên trì vận động đồng bào chấp hành pháp luật, không nghe theo kẻ xấu; hướng dẫn bà con phát triển kinh tế, chuyển đổi cây trồng, vật nuôi; hỗ trợ xây dựng nông thôn mới, xóa nhà tạm, nhà dột nát. Nhiều cán bộ biên phòng đã học tiếng dân tộc, ăn ở cùng dân, cùng lao động với dân để hiểu và chia sẻ. Chính tình cảm chân thành ấy đã xây dựng nên niềm tin bền vững. Khi đồng bào coi bộ đội là anh em, là người thân, thì mỗi người dân sẽ trở thành “cột mốc sống”, cùng tham gia bảo vệ biên giới. Đó là sức mạnh vô hình nhưng vô cùng to lớn.

Từ truyền thống đến hiện đại - tiếp nối và phát triển

67 năm là một chặng đường đủ dài để khẳng định bản lĩnh, truyền thống và uy tín của lực lượng Bộ đội Biên phòng. Từ những ngày đầu còn nhiều thiếu thốn, đến nay lực lượng đã từng bước được xây dựng chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại; tổ chức bộ máy được kiện toàn; pháp luật về biên phòng ngày càng hoàn thiện. Song, trước những thách thức mới như an ninh phi truyền thống, tội phạm công nghệ cao, biến đổi khí hậu, tranh chấp tài nguyên, yêu cầu đặt ra cho lực lượng ngày càng cao. Điều đó đòi hỏi mỗi cán bộ, chiến sĩ không ngừng học tập, rèn luyện, nâng cao trình độ; tăng cường hợp tác quốc tế; chủ động nắm chắc tình hình, không để bị động, bất ngờ.

Kỷ niệm Ngày Truyền thống 3/3/2026 không chỉ là dịp ôn lại lịch sử hào hùng, mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm tương lai. Giữ vững “phên giậu” Tổ quốc trong thời đại mới đòi hỏi sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, giữa sức mạnh quân sự và sức mạnh lòng dân, giữa bản lĩnh chính trị và trí tuệ công nghệ.

Khẳng định giá trị bền vững của phương châm hành động: “Đồn là nhà, biên giới là quê hương, đồng bào các dân tộc là anh em ruột thịt”

“Đồn là nhà, biên giới là quê hương, đồng bào các dân tộc là anh em ruột thịt” - phương châm ấy đã vượt qua thử thách của thời gian, trở thành kim chỉ nam cho mọi hành động của người lính biên phòng. Đó là sự thống nhất giữa nhiệm vụ và tình cảm, giữa kỷ luật và nhân văn. Đó là cách tiếp cận toàn diện: bảo vệ chủ quyền không chỉ bằng súng đạn, mà bằng lòng dân; không chỉ bằng rào chắn, mà bằng niềm tin; không chỉ bằng pháp luật, mà bằng nghĩa tình. Trong dòng chảy phát triển của đất nước, khi Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng, biên giới không chỉ là nơi phòng thủ, mà còn là không gian hợp tác, giao lưu, phát triển. Lực lượng Bộ đội Biên phòng vì thế vừa là người bảo vệ chủ quyền, vừa là sứ giả của hòa bình, hữu nghị; góp phần xây dựng đường biên giới hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển bền vững.

Từ rừng núi phía Bắc đến dải Trường Sơn hùng vĩ, từ Tây Nguyên đại ngàn đến những hòn đảo tiền tiêu giữa Biển Đông, hình ảnh người lính quân hàm xanh vẫn lặng thầm, kiên cường nơi tuyến đầu. Họ là biểu tượng của lòng trung thành tuyệt đối với Đảng, với Tổ quốc và Nhân dân; của ý chí bền gan trước gian khổ; của tinh thần trách nhiệm không lùi bước trước hiểm nguy. Trong mỗi bước chân tuần tra giữa sương mù biên ải, trong mỗi đêm trực gác nơi đầu sóng, là sự kết tinh của bản lĩnh chính trị vững vàng và tình yêu đất nước sâu nặng.

Họ giữ từng cột mốc không chỉ bằng vũ khí, mà bằng niềm tin; bảo vệ từng tấc đất không chỉ bằng mệnh lệnh, mà bằng danh dự. Ở nơi xa xôi nhất của Tổ quốc, họ biến đồn thành mái ấm, biến biên giới thành quê hương, biến đồng bào thành ruột thịt. Chính sự hòa quyện giữa kỷ luật sắt son và nghĩa tình nồng hậu đã tạo nên sức mạnh đặc biệt của người lính quân hàm xanh - sức mạnh của thế trận lòng dân. Trong nhịp bước phát triển và hội nhập hôm nay, biên giới không chỉ là tuyến phòng thủ mà còn là không gian của hợp tác và khát vọng vươn lên. Và ở đó, người lính biên phòng vẫn âm thầm đứng gác, như những cột mốc sống giữa đại ngàn và biển cả, gìn giữ bình yên cho đất nước bằng trái tim tận hiến và lời thề son sắt với non sông.

Đồn Biên phòng Ga Ry (Bộ đội Biên phòng thành phố Đà Nẵng) phối hợp với Hội sinh viên các trường đại học tại thành phố Đà Nẵng tổ chức tuyên truyền về chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia cho học sinh, sinh viên và đoàn viên, thanh niên trên địa bàn xã Hùng Sơn (thành phố Đà Nẵng). Ảnh: Trúc Hà

Kỷ niệm 67 năm Ngày Truyền thống Bộ đội Biên phòng (3/3/1959 - 3/3/2026) và 37 năm Ngày Biên phòng toàn dân (3/3/1989 - 3/3/2026) không chỉ là dịp tri ân những thế hệ cán bộ, chiến sĩ đã cống hiến, hy sinh nơi địa đầu Tổ quốc, mà còn là thời điểm để nhìn rõ hơn giá trị bền vững của một lực lượng đang ngày đêm giữ gìn “phên giậu” thiêng liêng của quốc gia. Trong mọi hoàn cảnh - chiến tranh hay hòa bình, gian khó hay hội nhập - Bộ đội Biên phòng luôn khẳng định vai trò nòng cốt, chuyên trách trong quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia; đồng thời là chỗ dựa tin cậy của cấp ủy, chính quyền và nhân dân các dân tộc nơi biên cương.

Phương châm “Đồn là nhà, biên giới là quê hương, đồng bào các dân tộc là anh em ruột thịt” đã trở thành sợi chỉ đỏ xuyên suốt hành động. Đó không chỉ là lời thề danh dự, mà là sự hòa quyện giữa trách nhiệm chính trị và tình cảm nhân văn; giữa kỷ luật quân đội và nghĩa tình đồng bào. Nhờ thế, mỗi đồn biên phòng là một pháo đài lòng dân; mỗi cán bộ, chiến sĩ là một “cột mốc sống” góp phần củng cố thế trận biên phòng toàn dân vững chắc.

Trong bối cảnh mới với nhiều thách thức đan xen, giữ vững “phên giậu của Tổ quốc” đòi hỏi sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, giữa bản lĩnh và trí tuệ, giữa bảo vệ và phát triển. Tin tưởng rằng, với nền tảng 67 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, Bộ đội Biên phòng Việt Nam sẽ tiếp tục vững vàng nơi tuyến đầu, giữ trọn lời thề với non sông, để biên giới mãi là vành đai hòa bình, ổn định và phát triển bền vững của đất nước.

Thiếu tướng, PGS, TS Nguyễn Văn Sáu, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam