Giữ vững 'thế trận lòng dân' từ cơ sở: Chủ động hóa giải mâu thuẫn, ngăn ngừa tội phạm từ sớm

Bài học từ những bi kịch đau lòng

Từ cuối năm 2025 đến nay, trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa xảy ra nhiều vụ án, vụ việc nghiêm trọng xuất phát từ mâu thuẫn trong gia đình, quan hệ xã hội, tranh chấp dân sự hay xích mích trong sinh hoạt thường ngày. Đáng lo ngại, nhiều vụ việc ban đầu chỉ là va chạm nhỏ nhưng do thiếu kiềm chế, không được phát hiện, giải quyết kịp thời đã dẫn tới hậu quả đặc biệt nghiêm trọng như giết người, cố ý gây thương tích, gây rối trật tự công cộng…

Công an phường Ngọc Sơn bám sát địa bàn, nắm tình hình, kịp thời phát hiện và tham gia giải quyết các mâu thuẫn trong Nhân dân. Ảnh: Công an Thanh Hóa

Thực tế đó cho thấy, nếu không chủ động nắm bắt, xử lý mâu thuẫn ngay từ cơ sở thì rất dễ hình thành các “điểm nóng”, gây bất ổn xã hội, ảnh hưởng trực tiếp tới an ninh trật tự và đời sống Nhân dân. Đây cũng là môi trường để các thông tin sai lệch, luận điệu xuyên tạc lợi dụng kích động, làm suy giảm niềm tin của người dân đối với cấp ủy, chính quyền và lực lượng chức năng.

Vụ thảm án xảy ra tại phường Ngọc Sơn, tỉnh Thanh Hóa là lời cảnh báo về hậu quả của những mâu thuẫn không được phát hiện, tháo gỡ kịp thời. Từ một gia đình nhiều thế hệ từng sống hạnh phúc, chỉ sau biến cố đau lòng, căn nhà của ông Dương Văn N. ở tổ dân phố Thanh Cao giờ trở nên hiu quạnh khi con trai, con dâu không còn, để lại nỗi đau kéo dài cho người ở lại.

Lực lượng công an phối hợp với tổ hòa giải cơ sở tham gia vận động, giải quyết mâu thuẫn. Ảnh: Công an Thanh Hóa

Từ thực tế đó, Công an phường Ngọc Sơn đã tăng cường bám địa bàn, gần dân, sát dân, chủ động rà soát, phát hiện các mâu thuẫn tiềm ẩn trong Nhân dân. Các cuộc họp tổ dân phố được tổ chức thường xuyên để người dân trực tiếp phản ánh tình hình, đóng góp ý kiến xây dựng địa bàn an toàn.

Qua rà soát, lực lượng chức năng phát hiện 20 vụ việc mâu thuẫn liên quan đến đất đai, tình cảm, gia đình và sinh hoạt cộng đồng. Với sự tham gia của công an, chính quyền địa phương và các tổ hòa giải, đến nay đã giải quyết ổn thỏa 16 vụ việc, không để phát sinh phức tạp.

Thực tế cho thấy, khi lực lượng công an cơ sở phát huy tốt vai trò nòng cốt, chủ động nắm tình hình, phối hợp chặt chẽ với hệ thống chính trị và Nhân dân thì nhiều nguy cơ phát sinh tội phạm được ngăn chặn từ gốc. Đây cũng chính là quá trình củng cố niềm tin của người dân vào sự lãnh đạo của Đảng, hiệu lực quản lý của chính quyền và vai trò phục vụ Nhân dân của lực lượng công an.

Xây chắc “thế trận lòng dân” từ cơ sở

Nhận diện rõ nguy cơ vụ việc mâu thuẫn dẫn tới hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, Công an tỉnh Thanh Hóa đã triển khai đợt cao điểm rà soát, giải quyết mâu thuẫn trên địa bàn toàn tỉnh với tinh thần chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa. Lực lượng công an các cấp tập trung nắm chắc tình hình trong nội bộ Nhân dân; rà soát các mâu thuẫn liên quan đến đất đai, quan hệ gia đình, vay nợ, lao động, sinh hoạt cộng đồng… nhằm kịp thời phát hiện nguy cơ phát sinh vụ việc phức tạp.

Song song với đó, công tác tuyên truyền pháp luật, vận động người dân nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, ứng xử văn minh, không sử dụng bạo lực để giải quyết mâu thuẫn được đẩy mạnh. Việc phát huy vai trò của cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể và tổ hòa giải ở cơ sở đang tạo nên sức mạnh tổng hợp trong giữ gìn ổn định địa bàn.

Câu chuyện hòa giải thành công mâu thuẫn giữa gia đình bà Mai Thị H. và ông Mai Huy T. ở thôn Yên Lộc, xã Nga Sơn là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của phương châm “nắm chắc từ sớm, giải quyết từ cơ sở”.

Từ nghi ngờ liên quan đến ranh giới đất đai, hai gia đình nhiều lần xảy ra căng thẳng, có nguy cơ phát sinh xung đột. Tuy nhiên, nhờ sự vào cuộc kịp thời của công an xã cùng cấp ủy, chính quyền, các đoàn thể và người có uy tín trong cộng đồng, vụ việc đã được hòa giải trên tinh thần thấu tình, đạt lý.

Điều đáng chú ý là quá trình giải quyết không chỉ dừng lại ở việc phân tích đúng sai theo quy định pháp luật mà còn chú trọng vận động, thuyết phục, giữ gìn tình làng nghĩa xóm. Chính sự gần dân, sát dân, lắng nghe dân đã giúp tháo gỡ mâu thuẫn ngay từ khi mới phát sinh.

Tại Nga Sơn, công tác phòng ngừa, giải quyết mâu thuẫn được triển khai bài bản dưới sự lãnh đạo trực tiếp của cấp ủy Đảng. Các tổ hòa giải được củng cố, kiện toàn; lực lượng công an giữ vai trò nòng cốt trong rà soát, phân loại, tham mưu xử lý từng vụ việc cụ thể.

Buổi hòa giải mâu thuẫn giữa hai hộ gia đình tại thôn Yên Lộc với sự tham gia của công an xã và các đoàn thể. Ảnh: Công an Thanh Hóa

Hiệu quả từ thực tiễn cho thấy, bảo đảm an ninh trật tự không chỉ là nhiệm vụ của riêng lực lượng công an mà cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và toàn dân. Khi người dân tin tưởng, đồng thuận và chủ động phối hợp với lực lượng chức năng, những mâu thuẫn nhỏ sẽ không có điều kiện tích tụ thành “điểm nóng”.

Trong bối cảnh các thế lực thù địch thường xuyên lợi dụng những vụ việc phức tạp về an ninh trật tự để xuyên tạc, kích động, chống phá, thì việc chủ động giữ ổn định địa bàn từ cơ sở càng có ý nghĩa quan trọng. Mỗi vụ việc được giải quyết thấu đáo, mỗi mâu thuẫn được hóa giải kịp thời chính là một bước củng cố “thế trận lòng dân”, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng ngay từ cơ sở.