Giữa cơn bão sáng tạo ảo, những nghệ sĩ chân chính có đủ sức cạnh tranh với AI?

Khi AI bước chân vào thế giới nghệ thuật

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo khiến AI không chỉ cạnh tranh với con người trên thị trường việc làm mà còn lăm le bước chân vào thế giới nghệ thuật. Từ những bài hát viral trên TikTok cho đến video, thơ văn hay các sản phẩm thiết kế, dấu vết của AI đang ngày càng phủ sóng rõ nét. Thậm chí nhiều lúc, chúng ta “thả tim” cho một tác phẩm mà chẳng hề nhận ra nó hoàn toàn được tạo ra từ thuật toán.

Đáng sợ hơn, sự phát triển của các công cụ AI tạo sinh còn khiến cho việc sáng tạo trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Dù không biết vẽ hay phối khí, bạn vẫn có thể tạo ra những bức tranh lung linh hay cho ra đời một ca khúc hoàn chỉnh chỉ bằng vài dòng mô tả prompt. AI vì thế không còn đơn thuần là công cụ hỗ trợ người sáng tạo, mà đang dần trở thành một phương thức sáng tạo mới.

"Say một đời vì em" là một bản hit triệu view do AI trình bày.

Điều này còn thể hiện rõ qua sự xuất hiện ngày càng nhiều của những sân chơi dành cho các sản phẩm được tạo ra bằng AI. Tháng 5/2026, Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam tổ chức cuộc thi phim ngắn AI với chủ đề “Huyền thoại Việt qua lăng kính AI”, khuyến khích cộng đồng, đặc biệt là người trẻ, ứng dụng công nghệ để kể lại những câu chuyện về lịch sử, văn hóa và vẻ đẹp Việt Nam bằng ngôn ngữ điện ảnh.

Tại Cà Mau, cuộc thi sáng tác ca khúc bằng AI với chủ đề “Nghệ thuật - Công nghệ - Bạn” cũng được phát động trong khuôn khổ Liên hoan Nghệ thuật sáng tạo và Công nghệ Cà Mau 2026. Người tham gia có thể ứng dụng AI vào nhiều công đoạn, từ sáng tác, phối khí, thiết kế visual đến thực hiện MV lyric và trình diễn sân khấu.

Gen Z vẫn chi tiền cho những trải nghiệm thật

Mặc dù sở hữu lợi thế lớn về tốc độ với khả năng tạo ra hàng trăm ý tưởng trong thời gian cực ngắn và có thể chỉnh sửa một tác phẩm thành vô số phiên bản chỉ bằng vài câu lệnh, AI lại không có được thứ mà một nghệ sĩ phải mất rất nhiều thời gian mới tạo dựng được đó là câu chuyện phía sau mỗi tác phẩm.

Chia sẻ về điều này, bạn Khánh Linh (25 tuổi, TP.HCM) hào hứng: “Nghe nhạc do AI tạo ra thì bắt tai thật đấy, nhưng vẫn không bằng nghe ca sĩ hát live. Vì thế mỗi khi có concert nghệ sĩ mình thích, mình thường cố gắng săn vé chỉ để được hòa giọng cùng hàng nghìn fan hâm mộ khác, nhìn thấy idol chảy mồ hôi, nghẹn ngào khóc trên sân khấu hay tương tác trực tiếp với fan, đó là nguồn năng lượng sống động mà không thuật toán nào có thể mô phỏng được.”

Hàng loạt concert được đầu tư chất lượng vẫn chật kín khán giả mặc cho cơn bão AI phủ sóng thị trường âm nhạc. Nguồn: Vie Channel.

Là một người yêu hội họa, bạn Minh Thư (23 tuổi, TP.HCM) cho biết: “Mình từng xem nhiều tranh AI trên mạng và công nhận là hình ảnh rất đẹp, đôi khi còn đẹp hơn cả tranh người vẽ. Dù vậy mình vẫn thích tranh do họa sĩ thật vẽ hơn. Bởi với mình một bức tranh đẹp không chỉ để ngắm mà còn để chiêm nghiệm và cảm nhận những tâm tư, câu chuyện mà người họa sĩ muốn gửi gắm qua từng nét cọ.”

Những concert âm nhạc được đầu tư chỉn chu như Anh Trai, Anh Tài, Phùng Khánh Linh, Hoàng Dũng, SOOBIN... thời gian qua vẫn thu hút đông đảo khán giả trẻ, trong khi các workshop hội họa cũng trở thành lựa chọn yêu thích của nhiều người trẻ mỗi dịp cuối tuần. Bởi với Gen Z, thứ họ tìm kiếm không phải là một tác phẩm hoàn chỉnh được tạo nên từ thuật toán mà là cảm giác được trực tiếp trải nghiệm, tương tác và kết nối với những người nghệ sĩ mà họ yêu quý.

Thuật toán tạo ra sản phẩm,
nhưng chỉ con người mới tạo ra giá trị

Trong tương lai, các sản phẩm AI có thể trở nên phổ biến đến mức việc nghe một ca khúc, xem một bộ phim hay đọc một câu chuyện do AI tạo ra không còn khiến chúng ta bất ngờ. Khi nội dung có thể được sản xuất nhanh chóng và gần như không giới hạn, nghệ sĩ sẽ phải đối mặt với một thị trường dư thừa sản phẩm sáng tạo.

Nhưng có một thực tế là dù AI xuất hiện ngày càng nhiều, chúng ta lại càng muốn tìm về những thứ do con người tạo ra. Anh Minh Đức (PR Manager, TPHCM) chia sẻ: “Những người có tiền trong xã hội vẫn thưởng thức tranh đắt đỏ, vẫn chi tiền cho những trải nghiệm con người, vẫn đặt vé đi xem ca nhạc và thị trường concert ngày càng nở rộ. Bạn bè tôi và nhiều người đang làm trong ngành AI vẫn đọc sách do con người viết, nghe nhạc do ca sĩ nổi tiếng chơi, đầu tư vào trải nghiệm…”

Câu chuyện và cảm xúc mà người nghệ sĩ gửi gắm vào mỗi tác phẩm là điều mà thuật toán không thể thay thế được. Nguồn: TPO.

Điều này cho thấy càng có nhiều sản phẩm được tạo ra bởi AI, nhu cầu tìm kiếm những trải nghiệm “thật” càng tăng. Xu hướng sáng tạo bằng AI chắc chắn sẽ tiếp tục phát triển, và như vậy những tác phẩm hoàn toàn do con người sáng tạo ra cũng sẽ dần trở thành những điều đặc biệt và đắt giá. Khi ấy, giá trị của nghệ thuật có lẽ không còn được quyết định bởi mức độ hoàn hảo hay tốc độ sáng tạo, mà bởi câu chuyện và dấu ấn của người đã tạo ra tác phẩm ấy.