Giúp học sinh lớp 1 bắt nhịp với môi trường học tập mới

Đây là giai đoạn cần sự kiên trì của giáo viên và đồng hành của gia đình để trẻ tự tin bắt nhịp, thay vì chịu áp lực phải sớm đọc thông, viết thạo.

Hình thành nền nếp từ những việc nhỏ

Những ngày đầu năm học tại Trường Tiểu học Lê Lợi (phường Quy Nhơn), bên cạnh những học sinh đã khá tự tin vẫn còn những em rụt rè, chưa quen với nhịp sinh hoạt ở bậc tiểu học.

Ngồi học theo tiết, lấy đúng sách vở, tập trung nghe cô giáo hướng dẫn, xếp hàng hay tự chuẩn bị đồ dùng... đều là những điều các em phải từng bước làm quen.

Năm học 2026-2027, trường có 250 học sinh lớp 1. Ngay từ đầu năm, giáo viên dành nhiều thời gian hướng dẫn các em cách ngồi học, cầm bút, sắp xếp đồ dùng, giữ gìn sách vở và tự kiểm tra cặp trước khi ra về.

Giáo viên Trường Tiểu học Lê Lợi (phường Quy Nhơn) hướng dẫn học sinh ngồi đẹp, duy trì nền nếp tại trường học. Ảnh: H.Đ

Thầy Đặng Văn Mạnh - Hiệu trưởng nhà trường - cho biết: Giai đoạn đầu lớp 1, cùng với tổ chức dạy học theo chương trình, nhà trường chú trọng hình thành nền nếp, kỹ năng tự phục vụ cho học sinh.

“Điều quan trọng là giúp các em có tâm thế vui vẻ, an toàn khi đến trường. Nền nếp cần được hình thành từng bước, phù hợp với đặc điểm của trẻ, không thể nóng vội yêu cầu các em thay đổi ngay trong một vài ngày” - thầy Mạnh chia sẻ.

Tại Trường Tiểu học Phước Sơn (xã Tuy Phước Đông), khối lớp 1 có 337 học sinh/11 lớp cũng đang từng ngày làm quen với môi trường mới. Theo cô Hồ Thị Xuân Phương - giáo viên chủ nhiệm lớp 1A3, khả năng thích nghi của mỗi em khác nhau.

Có em nhanh chóng biết tự lấy sách vở, thực hiện yêu cầu và hòa nhập với bạn bè; nhưng cũng có em dễ mất tập trung, quên đồ dùng hoặc thường xuyên cần giáo viên nhắc nhở.

Học sinh lớp 1 Trường Tiểu học Phước Sơn (xã Tuy Phước Đông) làm quen và bắt nhịp với năm học mới. Ảnh: H.Đ

Vì vậy, giáo viên kiên trì hướng dẫn, lặp lại các thao tác hằng ngày để học sinh ghi nhớ và dần tự thực hiện; đồng thời linh hoạt tổ chức hoạt động, tăng tương tác để phù hợp với khả năng tập trung của trẻ ở giai đoạn đầu.

Với trẻ có nhu cầu giáo dục đặc biệt như học sinh Trường Chuyên biệt Hy vọng Quy Nhơn (phường Quy Nhơn), quá trình thích nghi càng cần nhiều thời gian.

Cô Đỗ Thị Xuân Thảnh - giáo viên nhà trường - chia sẻ: Mỗi học sinh khuyết tật có khả năng tiếp nhận khác nhau. Giáo viên phải quan sát từng trẻ, chia nhiệm vụ thành những bước nhỏ và hướng dẫn nhiều lần. Một lần chủ động chào cô, tự ngồi vào vị trí hay tham gia hoạt động cùng bạn cũng là tiến bộ đáng ghi nhận.

Ở khu vực biên giới, năm học này, 7 trường phổ thông nội trú tiểu học và THCS tại các xã Ia Mơ, Ia Púch, Ia Pnôn, Ia Nan, Ia Dom, Ia Chia và Ia O đồng loạt đi vào hoạt động với 6.814 học sinh. Năm học này, học sinh lớp 1 cũng bắt đầu làm quen tại những ngôi trường mới.

Đồng hành, không tạo áp lực

Khi con bước vào lớp 1, tâm lý lo lắng khiến không ít phụ huynh chú ý nhiều đến việc con đã đọc được bao nhiêu chữ, viết có đẹp hay làm toán nhanh bằng bạn bè hay chưa. Trong khi đó, trẻ đang phải thích nghi cùng lúc với thời gian biểu, thầy cô, bạn bè và những yêu cầu mới về tính tự lập.

Theo các giáo viên, trong những tuần đầu, gia đình nên giúp trẻ duy trì lịch sinh hoạt ổn định, chuẩn bị tâm thế và hình thành những thói quen phù hợp.

Cha mẹ có thể cùng con kiểm tra thời khóa biểu, chuẩn bị sách vở nhưng nên để trẻ tự thực hiện những phần việc vừa sức; dành thời gian hỏi chuyện ở trường thay vì chỉ quan tâm đến kết quả đọc, viết.

Tại xã đảo Nhơn Châu, Trường Tiểu học và THCS Nhơn Châu có 208 học sinh trong năm học 2026-2027, riêng khối 1 có 27 em. Theo thầy Huỳnh Công Thành - Hiệu trưởng nhà trường, với học sinh lớp 1, sự thống nhất giữa giáo viên và phụ huynh trong cách hướng dẫn trẻ những ngày đầu rất quan trọng.

Cha mẹ không nên sốt ruột khi con chưa đọc nhanh, viết đẹp hoặc so sánh con với bạn bè bởi mỗi học sinh có điểm xuất phát và khả năng thích nghi khác nhau.

Sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường càng cần được chú trọng ở những địa bàn có đông học sinh dân tộc thiểu số. Trường Tiểu học Ia Ly (xã Ia Ly) năm học này có 659 học sinh, trong đó 374 em là người dân tộc thiểu số. Riêng khối 1 có 138 học sinh, với 82 em là người dân tộc thiểu số.

Thầy Đỗ Mạnh Dũng - Hiệu trưởng nhà trường - cho biết: Giáo viên thường xuyên trao đổi với phụ huynh về việc học và khả năng thích nghi của từng em để có cách hỗ trợ phù hợp.

Với những học sinh dân tộc thiểu số còn hạn chế trong giao tiếp bằng tiếng Việt, gia đình được khuyến khích tăng cường trò chuyện với trẻ, tạo cơ hội để các em mạnh dạn sử dụng tiếng Việt trong sinh hoạt hằng ngày. Khi gia đình và giáo viên cùng động viên, tạo cho trẻ tâm thế thoải mái, các em sẽ tự tin hơn và việc học cũng thuận lợi hơn.