Giúp nông dân tiếp cận kỹ thuật xử lý rơm rạ hiệu quả

Đồng bằng sông Cửu Long là vùng sản xuất lúa gạo trọng điểm của cả nước. Mỗi năm, khu vực này sản xuất khoảng 24-25 triệu tấn lúa, đồng thời tạo ra khoảng 26-27 triệu tấn rơm rạ. Tuy nhiên, việc xử lý phụ phẩm sau thu hoạch vẫn là thách thức đối với sản xuất nông nghiệp và bảo vệ môi trường.

Máy nông nghiệp kết hợp cày đất, bón vùi phân bón Đầu Trâu Bio – Canxi để xử lý rơm rạ trên ruộng lúa, giúp cải tạo đất phèn, tăng dinh dưỡng. Ảnh: Ngọc Vân 

Tại nhiều địa phương, rơm rạ bị đốt bỏ hoặc vùi trực tiếp xuống ruộng khi chưa phân hủy hoàn toàn. Với 2-3 vụ lúa mỗi năm, thời gian giữa các vụ ngắn khiến chất hữu cơ chưa kịp phân giải, có thể gây ngộ độc hữu cơ, làm cây lúa chậm bén rễ, vàng lá và sinh trưởng kém. Đốt rơm rạ còn gây ô nhiễm không khí, trong khi vùi rơm rạ không đúng kỹ thuật có thể làm gia tăng phát thải khí mê-tan.

Thực tế này cho thấy bên cạnh nguồn lực đầu tư và điều kiện sản xuất, khả năng tiếp cận thông tin về kỹ thuật canh tác, quản lý phụ phẩm và sử dụng phân bón hợp lý có vai trò quan trọng đối với hiệu quả sản xuất của nông dân. Khi được hướng dẫn đầy đủ, người dân có thêm cơ sở để chọn giải pháp phù hợp với điều kiện đất đai, giảm thiểu rủi ro và tận dụng tốt các nguồn lực sẵn có.

Một trong những hướng xử lý rơm rạ được giới thiệu hiện nay là sử dụng chế phẩm vi sinh kết hợp bổ sung canxi. Cách làm này thúc đẩy phân hủy phụ phẩm, cải thiện môi trường đất và hoàn trả dinh dưỡng cho đồng ruộng. Trong đó, Đầu Trâu Bio-Canxi của Công ty CP Phân bón Bình Điền là sản phẩm đã được nghiên cứu, đánh giá qua các mô hình thực tế.

Theo hướng dẫn của nhà sản xuất, sản phẩm được bón với lượng khoảng 150 kg/ha trên ruộng có rơm rạ đã cắt ngắn sau thu hoạch. Người trồng lúa duy trì độ ẩm để hệ vi sinh vật hoạt động. Sau khoảng 10-15 ngày, ruộng được cày, trục và gieo sạ theo quy trình thông thường.

Một trong những hướng xử lý rơm rạ được giới thiệu hiện nay là sử dụng chế phẩm vi sinh kết hợp bổ sung canxi nhằm thúc đẩy phân hủy phụ phẩm, cải thiện môi trường đất và hoàn trả dinh dưỡng cho đồng ruộng. Trong đó, Đầu Trâu Bio-Canxi của Công ty CP Phân bón Bình Điền là một sản phẩm được nghiên cứu, đánh giá qua các mô hình thực tế. Ảnh: Ngọc Vân  

Giải pháp này hướng đến đẩy nhanh quá trình phân hủy rơm rạ, cải thiện độ pH ở vùng đất chua, đất phèn và hỗ trợ cây lúa hấp thu dinh dưỡng. Tuy nhiên, hiệu quả còn phụ thuộc vào điều kiện đất đai, thời tiết và quy trình canh tác tại từng địa phương. Nông dân cần tuân thủ hướng dẫn kỹ thuật khi sử dụng.

Các mô hình triển khai trong vụ Hè Thu và Thu Đông năm 2024 tại huyện Tháp Mười, tỉnh Đồng Tháp; huyện Châu Thành A, tỉnh Hậu Giang (cũ) và huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang (cũ) đã ghi nhận những chuyển biến tích cực. So với ruộng không xử lý rơm rạ, lượng rơm còn lại trên đồng ở mô hình sử dụng Đầu Trâu Bio-Canxi giảm hơn 50%, độ pH đất tăng gần 1 đơn vị. Năng suất lúa tăng gần 1 tấn/ha so với ruộng không xử lý và cao hơn khoảng 0,2-0,3 tấn/ha so với mô hình sử dụng chế phẩm Trichoderma.

Những kết quả này cho thấy tiềm năng nâng cao hiệu quả sản xuất nhờ các giải pháp kỹ thuật phù hợp. Tuy nhiên, để người dân áp dụng hiệu quả, cần tăng cường phổ biến kiến thức, hướng dẫn quy trình và cung cấp thông tin khách quan về chi phí, lợi ích cũng như điều kiện sử dụng.

Trong định hướng giảm nghèo về thông tin, việc đưa kiến thức khoa học kỹ thuật đến gần hơn với nông dân có ý nghĩa thiết thực. Thông tin dễ tiếp cận, dễ hiểu và sát nhu cầu sản xuất sẽ giúp người dân chủ động lựa chọn phương thức canh tác, tiết kiệm chi phí, nâng cao năng suất và từng bước cải thiện thu nhập. Đây cũng là cơ sở thúc đẩy sản xuất lúa theo hướng xanh, giảm phát thải và phát triển sinh kế bền vững tại Đồng bằng sông Cửu Long.