Vỏ dứa Việt chinh phục thị trường Âu - Mỹ

Giải mã “phép màu” từ vỏ dứa

Chị Trần Thị Thanh (SN 1996) – Đồng sáng lập FUWA Biotech, lớn lên trong gia đình làm nông nghiệp ở Phú Thọ. Tốt nghiệp ngành Kỹ thuật Điều khiển và Tự động hóa tại Trường ĐH Giao thông - Vận tải Hà Nội, chị làm đúng chuyên ngành tại một công ty kỹ thuật và là nữ kỹ sư duy nhất.

Tuy nhiên, chị không ngừng trăn trở với những câu hỏi: mình thực sự muốn trở thành ai? Muốn dành năng lượng của bản thân cho điều gì? Và công việc nào khiến nỗ lực của mình thực sự có ý nghĩa?

Năm 2019, chị Thanh quyết định khởi nghiệp cùng những người bạn ở Thanh Hoá - nơi có vùng trồng dứa rộng lớn, thực hiện ý tưởng ứng dụng công nghệ eco enzyme lên men sinh học biến vỏ dứa thành nguyên liệu cho các sản phẩm làm sạch sinh học.

Chị Thanh cho biết, ý tưởng này xuất phát hai bài toán rời rạc mà nhóm nhận thấy từ đời thường: một thành viên trong nhóm gặp tình trạng kích ứng da khi tiếp xúc với các chất tẩy rửa hoá học; vỏ dứa - phụ phẩm nông nghiệp sau chế biến ở địa phương phần lớn bị thải bỏ ra môi trường, tự phân huỷ.

Qua quá trình tìm tòi nghiên cứu, theo chị Thanh, nhóm đã nhìn thấy cỗ máy sinh học tiềm năng từ vỏ dứa với hàm lượng axit hữu cơ và enzyme bromelain dồi dào, là chất tẩy rửa tự nhiên mạnh mẽ.

Chị Thanh (ngoài cùng bên phải) cùng các cộng sự đã đưa ra thị trường nhiều sản phẩm từ vỏ dứa Ảnh: NVCC

Tuy nhiên, điều nhóm quan tâm hơn nữa là làm sao để giá trị của nguyên liệu không dừng lại sau một vòng sử dụng. Phần bã sau quá trình lên men vẫn có thể tiếp tục tận dụng theo hướng hữu cơ. Nước phát sinh trong hoạt động sản xuất được xử lý qua các công đoạn phù hợp trước khi tái sử dụng hoặc đưa ra môi trường.

“Mục tiêu của chúng tôi không đơn thuần là tạo ra một sản phẩm tẩy rửa sinh học, mà muốn xây dựng chuỗi giá trị tuần hoàn, trong đó phụ phẩm nông nghiệp được quay trở lại hệ thống kinh tế và tạo ra giá trị mới”, chị Thanh nói.

Giải bài toán tuần hoàn từ phụ phẩm nông nghiệp

Từ những ngày đầu phải thuê nhà xưởng, đến năm 2025 công ty của chị Thanh và các cộng sự đã đầu tư và sở hữu nhà máy quy mô khoảng 10.000 m², từng bước hoàn thiện năng lực sản xuất và thương mại hóa các sản phẩm hóa mỹ sinh học từ vỏ dứa.

Công ty hiện có nhiều dòng sản phẩm từ chăm sóc nhà cửa đến chăm sóc cơ thể. Doanh thu công ty đạt hàng chục tỉ đồng mỗi năm, tạo việc làm cho 56 lao động, xây dựng mạng lưới phân phối trên toàn quốc và từng bước mở rộng sang các thị trường ngoài nước.

Theo chị Thanh, tên FUWA là viết tắt của Fruit Warrior (Chiến binh trái cây), thể hiện việc nhóm ứng dụng enzyme từ trái cây, đặc biệt là vỏ dứa, để tạo ra các giải pháp sinh học.

“Ngay từ khi lựa chọn tên FUWA Biotech, tôi và các cộng sự cũng đã hướng đến một thương hiệu có thể đi xa hơn thị trường Việt Nam, phát triển sản phẩm theo tiêu chuẩn quốc tế và từng bước đưa công nghệ, sản phẩm sinh học của Việt Nam ra thị trường toàn cầu”, chị Thanh nói.

Trên hành trình đưa sản phẩm ra thị trường, nhất là ở ngoài nước, chị Thanh cùng các cộng sự đã không ngừng tìm hiểu yêu cầu của từng thị trường và nâng cấp sản phẩm, tiêu chuẩn, hồ sơ pháp lý, “gõ cửa” các đối tác. Đặc biệt với châu Âu như Đức, theo chị Thanh, là thị trường rất tiềm năng cho sản phẩm “xanh” nhưng hàng rào kỹ thuật khắt khe.

Chị Trần Thị Thanh khởi nghiệp thành công với ý tưởng biến vỏ dứa thành sản phẩm sinh học Ảnh: NVCC

Gần một năm, công ty phải liên tục hoàn thiện từ nguồn nguyên liệu, nhà cung cấp, quy trình sản xuất đến bao bì, tem nhãn, thành phần và khả năng tái chế; cũng như nghiên cứu để sản phẩm phù hợp hơn với người tiêu dùng quốc tế. “Ở mỗi quốc gia, chúng tôi phải điều chỉnh cách truyền thông, bao bì, quy cách sản phẩm và phương thức phân phối cho phù hợp”, chị Thanh nói.

Cùng với việc sản xuất sản phẩm xanh, chị Thanh và các cộng sự còn hướng đến thay đổi tư duy, thói quen của người tiêu dùng. Ngay từ những năm đầu thành lập, công ty đã xây dựng phát triển mạng lưới “Trạm đong đầy - Refill Station” và đến nay đã có hơn 250 điểm trên toàn quốc, tập trung tại các thành phố lớn. Người tiêu dùng có thể mang chai cũ đến đong lại sản phẩm, vừa tiết kiệm chi phí, vừa kéo dài vòng đời bao bì và giảm lượng nhựa thải ra môi trường. Mô hình góp phần giảm khoảng 150.000 chai nhựa mỗi năm.

Công ty triển khai các chương trình cộng đồng như “Gom Rác - Đong Đầy”, “Đổi rác lấy quà” và workshop Eco-Enzyme, giúp người tiêu dùng trực tiếp trải nghiệm và hình thành thói quen sống xanh. Riêng chương trình “Gom Rác - Đong Đầy” phối hợp cùng TAGOM đã thu hút hơn 10.000 người tham gia, thu gom và phân loại 13,5 tấn rác tái chế, đồng thời trao 400 lít sản phẩm refill.

Bản lĩnh tuổi trẻ và giấc mơ toàn cầu

Nhìn lại hành trình từ cô kỹ sư điều khiển giao thông đến một người truyền cảm hứng về kinh tế tuần hoàn, chị Trần Thị Thanh đúc kết: “Khởi nghiệp không nhất thiết phải bắt đầu từ một ý tưởng vĩ mô. Đôi khi, nó chỉ bắt đầu từ một vấn đề rất gần gũi trong bếp, trong nhà mà mình thực sự muốn thay đổi”.

Với chị Thanh, điều đáng tự hào nhất là từ một startup Việt, tiên phong phát triển sản phẩm sinh học từ vỏ dứa, công ty đang từng bước chứng minh năng lực sản xuất và trở thành một đối tác đáng tin cậy với khách hàng quốc tế.

Bên cạnh đó, công ty đã nhận được nhiều giải thưởng trong nước và quốc tế, như Winner Climate Launchpad Asia & Africa 2024 - ghi nhận giải pháp ứng phó biến đổi khí hậu; giải Nhì Social Business Creation 2024 tại Canada - mô hình kinh doanh tạo tác động xã hội; UNDP SDG Venture Scaler 2025, Én Vàng - Impact Award 2026, Made by Viet Nam 2026 cùng các chứng nhận OCOP 3 sao, 4 sao. Mới đây, chị Thanh vinh dự được Trung ương Đoàn trao tặng Giải thưởng Lương Định Của năm 2026.

Trong tương lai, chị Thanh và FUWA dự định tiếp tục mở rộng nhà máy, chuẩn hóa hơn nữa mạng lưới refill trên toàn cầu và không ngừng nghiên cứu các dòng sản phẩm mới từ nguồn tài nguyên bản địa Việt Nam.

“Điều mang lại cho tôi nhiều động lực nhất là nhìn thấy những việc mình làm thực sự tạo ra thay đổi: một sản phẩm sinh học từ vỏ dứa được khách hàng tin dùng, một mô hình tiên phong có khả năng mở rộng, tạo thêm việc làm, giảm rác thải; một sản phẩm tốt được ngày càng nhiều người biết đến và một thương hiệu Việt từng bước vươn xa trên thị trường quốc tế”, chị nói.