Gỡ khó khăn y tế cơ sở: Từ áp lực tự chủ đến nguy cơ 'chảy máu chất xám'

Điểm sáng trong chuyển đổi số và nâng cao chất lượng điều trị

Báo cáo với Đoàn khảo sát, đại diện Bệnh viện Đa khoa Diễn Châu cho biết, bệnh viện hiện là đơn vị tự chủ nhóm II, tự bảo đảm 100% chi thường xuyên. Hiện nay, Bệnh viện được giao quy mô 400 giường bệnh, với 348 cán bộ, viên chức và người lao động. Trong 6 tháng đầu năm 2026, bệnh viện duy trì hoạt động với 73.893 lượt khám, triển khai thành công 22 danh mục kỹ thuật mới chuyên sâu như lọc máu cấp cứu, phẫu thuật nội soi. Đặc biệt, đây là một trong những đơn vị tiên phong khi từ ngày 1/3/2026 đã chính thức triển khai bệnh án điện tử (EMR) thay thế hoàn toàn bệnh án giấy và đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt (chiếm 42% doanh thu).

Đoàn khảo sát làm việc tại Bệnh viện Đa khoa Diễn Châu. Ảnh: Nguyễn Vân

Ở tuyến xã, 5 trạm y tế thuộc địa bàn xã Minh Châu (Diễn Hạnh, Diễn Quảng, Diễn Nguyên, Minh Châu và Diễn Cát) hiện có 28 nhân lực. Dù bình quân chỉ có 5,6 người/trạm, các đơn vị vẫn nỗ lực duy trì tốt công tác y tế dự phòng, khám, chữa bệnh ban đầu và quản lý bệnh không lây nhiễm cho Nhân dân.

Cơ chế tự chủ giúp Bệnh viện Đa khoa Diễn Châu chủ động hơn trong quản trị tài chính, phân bổ nguồn lực và tổ chức hoạt động chuyên môn. Tuy nhiên, cơ chế tự chủ tài chính hiện nay đang tạo áp lực lớn trong việc cân đối thu - chi do khả năng tích lũy để đầu tư chiều sâu, nâng cao thu nhập và xây dựng chính sách đãi ngộ còn hạn chế do nguồn thu phụ thuộc nhiều vào khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế; trong khi giá dịch vụ hiện nay chưa được tính đúng, tính đủ các chi phí.

Đồng chí Hồ Ngọc Thái - Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Diễn Châu. Ảnh: Nguyễn Vân

Đáng chú ý, việc vượt giường bệnh kế hoạch khiến bệnh viện bị cơ quan BHXH xuất toán từ 700-800 triệu đồng mỗi quý, làm thu hẹp khả năng tái đầu tư và nâng cao thu nhập cho y, bác sĩ.

Không chỉ vậy, việc thực hiện tự chủ về tổ chức bộ máy và nhân lực cũng không được thực hiện triệt để, việc tuyển dụng bác sĩ, nhân lực chuyên môn sâu, nhân lực công nghệ thông tin và một số vị trí kỹ thuật đặc thù vẫn khó khăn; một số nội dung về số lượng người làm việc, vị trí việc làm và tuyển dụng vẫn phải thực hiện theo định mức, quy trình và thẩm quyền của cơ quan cấp trên.

Trao đổi làm rõ các khó khăn về nguồn nhân lực, bác sĩ Hồ Ngọc Thái - Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Diễn Châu chia sẻ, dù công suất sử dụng giường bệnh lên tới 121,93% nhưng thu nhập chưa tương xứng đã dẫn đến tình trạng "chảy máu chất xám". Bệnh viện liên tục tuyển dụng nhưng chỉ đáp ứng 60% nhu cầu; trong khi đó, đã có 8 bác sĩ xin chuyển sang bệnh viện tư và 3 người chuyển công tác. Trong đó có những chuyên khoa rất khó tuyển dụng, dẫn đến thiếu nhân lực chuyên sâu và đội ngũ kế cận, khối lượng khám điều trị lớn và công suất sử dụng giường bệnh cao làm tăng áp lực làm việc lên đội ngũ cán bộ, y, bác sĩ hiện có.

Đoàn khảo sát gặp gỡ bệnh nhân. Ảnh: Nguyễn Vân

Tại tuyến cơ sở, bài toán này còn nan giải hơn. Cán bộ tại Trạm Y tế xã Minh Châu phải kiêm nhiệm nhiều chương trình nhưng hầu như không có thu nhập tăng thêm, khó thu hút bác sĩ trẻ. Hơn thế, việc chậm trễ sáp nhập 5 trạm y tế sau khi thay đổi địa giới hành chính đang gây vướng mắc lớn về địa vị pháp lý. Tình trạng thiếu hụt danh mục thuốc BHYT, nhất là thuốc điều trị bệnh không lây nhiễm, cũng đang đẩy bệnh nhân lên tuyến trên, gây lãng phí nguồn lực xã hội.

Cần những quyết sách đồng bộ, đặc thù

Trước những khó khăn trên, Bệnh viện Đa khoa Diễn Châu và xã Minh Châu kiến nghị tỉnh cần tiếp tục ban hành chính sách đặc thù đủ mạnh để thu hút và giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao công tác tại tuyến cơ sở.

Các đơn vị cũng đề nghị tỉnh sớm có hướng dẫn thống nhất về mô hình tổ chức, địa vị pháp lý cho các Trạm Y tế; đồng thời có chính sách hỗ trợ kinh phí hoạt động đặc thù, không giao chỉ tiêu tự bảo đảm chi thường xuyên vượt quá khả năng thực tế của tuyến cơ sở. Cần rà soát, mở rộng danh mục thuốc BHYT ưu tiên cho bệnh không lây nhiễm tại trạm và cấp đủ ngân sách cho nhiệm vụ y tế dự phòng.

Đoàn khảo sát thực tế tại Trạm Y tế Diễn Quảng, xã Minh Châu. Ảnh: Nguyễn Vân

Phát biểu kết luận cuộc làm việc, Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh Chu Đức Thái ghi nhận những nỗ lực của các đơn vị trong công tác chăm sóc sức khỏe Nhân dân. Đồng chí yêu cầu Bệnh viện Đa khoa Diễn Châu bổ sung số liệu tài chính, thanh toán BHYT để Đoàn có cơ sở làm việc với Sở Y tế, cũng như tham mưu chuẩn bị nội dung phiên giải trình 6 tháng cuối năm 2026 của Thường trực HĐND tỉnh về việc sắp xếp và nâng cao năng lực y tế cơ sở trên địa bàn tỉnh

Đối với xã Minh Châu, trưởng ban yêu cầu khẩn trương phối hợp với Sở Y tế và Trung tâm Y tế để thống nhất phương án sáp nhập, định hình lại bộ máy hoạt động của các trạm y tế; đồng thời đẩy mạnh truyền thông để tạo sự đồng thuận trong Nhân dân khi triển khai thực hiện.