Gỡ 'nút thắt' cho ngành dừa

Dự án công nghệ sinh học nhân giống dừa chất lượng cao của Công ty TNHH Growlab giành giải Quán quân tại Cuộc thi Tìm kiếm tài năng khởi nghiệp sáng tạo quốc gia năm 2025.

Giải pháp nhân giống cây dừa chất lượng cao bằng kỹ thuật nuôi cấy mô và MultipunoTM độc quyền của Công ty trách nhiệm hữu hạn Growlab (Growlab) cho thấy start-up công nghệ là một mắt xích quan trọng trong phát triển bền vững, góp phần tháo gỡ một trong những “nút thắt” lớn nhất của ngành dừa toàn cầu: Nhu cầu tăng nhanh nhưng sản lượng không theo kịp do phần lớn vườn dừa đã già cỗi và thiếu nguồn giống chất lượng cao.

Tại Cuộc thi Tìm kiếm tài năng khởi nghiệp sáng tạo quốc gia năm 2025, dự án công nghệ sinh học nhân giống dừa chất lượng cao của Growlab giành giải Quán quân. Chiến thắng này mang về cho dự án suất đại diện Việt Nam tham dự cuộc thi khởi nghiệp toàn cầu Startup World Cup 2026 tại Hoa Kỳ. Theo đánh giá của Ban Tổ chức cuộc thi, Growlab là đơn vị có thể nuôi cấy mô dừa ở quy mô lớn, mang đến giải pháp kịp thời, góp phần tái sinh ngành dừa và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

Điểm cốt lõi của giải pháp này nằm ở nền tảng công nghệ sinh học Multipuno cho phép nhân giống cây dừa bằng nuôi cấy mô ở quy mô công nghiệp, tạo ra nguồn cây giống đồng nhất, sạch bệnh, sinh trưởng ổn định và có thể sản xuất với số lượng lớn. Đây là hướng đi mà nhiều quốc gia và viện nghiên cứu trên thế giới đã theo đuổi suốt hàng chục năm, nhưng rất ít nơi có thể đưa ra được giải pháp khả thi về mặt thương mại trong bối cảnh hàng tỷ cây dừa trên thế giới đã già cỗi và năng suất thấp, khiến ngành dừa thiếu hụt nghiêm trọng cây giống chất lượng.

Tuy nhiên, điều làm nên giá trị khác biệt của giải pháp nằm ở quy trình chọn lọc cây mẹ. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Phương Thảo, đồng sáng lập và là cố vấn cấp cao của Growlab cho biết, công ty thực hiện chọn giống theo hai lớp: Trước hết là tuyển chọn khắt khe các cây mẹ ưu việt dựa trên kiểu hình và chất lượng trái như năng suất, kích thước, cấu trúc cơm, hàm lượng dầu và các đặc tính kinh tế quan trọng. Đồng thời, ứng dụng kỹ thuật sinh học phân tử để tìm kiếm các dấu chỉ thị di truyền liên quan đến năng suất và chất lượng, giúp quá trình chọn lọc có cơ sở khoa học và độ chính xác cao hơn. Trên cơ sở đó, nền tảng công nghệ Multipuno cho phép nhân nhanh và đồng bộ các cá thể ưu việt, chủ động nguồn giống chất lượng, giảm biến động trong canh tác và mở ra dư địa phát triển bền vững cho toàn bộ chuỗi giá trị nông nghiệp.

Đến nay, Growlab đã triển khai công nghệ nhân giống trên nhiều giống dừa có giá trị kinh tế cao, tiêu biểu là dừa sáp Trà Vinh và dừa ta. Nhiều năm qua, việc phát triển dừa sáp gặp không ít khó khăn do phương pháp trồng truyền thống phụ thuộc nhiều vào tự nhiên, khiến tỷ lệ trái sáp rất thấp và không ổn định, chất lượng giữa các cây trong cùng một vườn chênh lệch lớn. Nguồn giống đạt chuẩn vì thế khan hiếm, khó mở rộng sản xuất quy mô lớn và chưa tương xứng với tiềm năng thị trường. Qua triển khai thực tế, cây giống nuôi cấy mô của Growlab cho tỷ lệ trái sáp chất lượng cao lên đến 80-100%, năng suất hơn 100 trái/cây/năm sau bốn năm trồng.

Chia sẻ về chiến lược phát triển thời gian tới, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Phương Thảo cho biết, sẽ tiếp tục mở rộng quy mô sản xuất cây giống dừa, đồng thời phát triển Multipuno như một nền tảng công nghệ nhân giống, có thể ứng dụng cho nhiều loại cây trồng dài ngày và có giá trị khác. Nền tảng công nghệ này không chỉ giúp nâng cao năng suất cây dừa của Việt Nam, mà còn đưa ra lời giải cho vấn đề giống cây trồng bền vững tại các vùng nông nghiệp nhiệt đới trên thế giới. Đây là yếu tố cốt lõi để giải pháp công nghệ này có thể đứng vững và tạo dấu ấn trong bối cảnh khởi nghiệp sáng tạo toàn cầu, nơi các start-up được đánh giá không chỉ bởi ý tưởng, mà bởi khả năng tạo tác động dài hạn và giá trị thực cho xã hội. Công ty cũng sẽ tập trung hoàn thiện hệ thống nghiên cứu-phát triển đạt chuẩn quốc tế, gắn chặt nghiên cứu khoa học với nhu cầu thị trường và các vùng nguyên liệu cụ thể. Việc được tham dự Startup World Cup 2026 mở ra cơ hội học hỏi và kết nối quan trọng trong chiến lược phát triển dài hạn của doanh nghiệp.

HÀ LINH