Gỡ 'nút thắt' nguyên liệu và vốn để hồi sinh Tổ hợp mỏ-luyện kim Cao Bằng

Sản xuất phôi thép tại Công ty cổ phần Gang thép Cao Bằng. (Ảnh minh họa: Chu Hiệu/TTXVN)

Tổ hợp mỏ-luyện kim Cao Bằng sản xuất phôi thép Cao Bằng được đăng ký đầu tư 1.497 tỷ đồng với kỳ vọng trở thành hạt nhân phát triển công nghiệp luyện kim của địa phương, tuy nhiên hiện nay tổ hợp này đang lâm vào cảnh dừng hoạt động và đối mặt với những khó khăn về nguồn nguyên liệu, tài chính, công nghệ.

Việc tìm giải pháp tái cơ cấu toàn diện để hồi sinh dự án này đang là bài toán kinh tế-xã hội cấp thiết đặt ra đối với chính quyền tỉnh Cao Bằng và các nhà đầu tư.

Tổ hợp mỏ-luyện kim Cao Bằng sản xuất phôi thép Cao Bằng do Công ty cổ phần Khoáng sản và Luyện kim Việt Nam (MIREX) làm chủ đầu tư, Ngân hàng Thương mại cổ phần Đại Chúng Việt Nam (PVcomBank) là nhà đầu tư chi phối, được cấp giấy chứng nhận đầu tư từ năm 2007 trên diện tích khoảng 7 ha tại phường Thục Phán.

Dù được thiết kế theo chuỗi khép kín từ khai thác, tuyển quặng đến sản xuất sắt xốp, bột sắt và các sản phẩm luyện kim với công suất 100.000 tấn/năm, thực tế vận hành nhiều năm qua cho thấy nhà máy chủ yếu hoạt động cầm chừng ở mức 8.000 tấn/năm (chưa đầy 10% công suất thiết kế) và hiện đã hoàn toàn ngừng hoạt động.

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng này là sự đứt gãy nguồn cung nguyên liệu khi mỏ sắt Bản Luộc-Bản Nùng (nguồn cung chính) đã hết hạn giấy phép khai thác từ tháng 6/2026, cộng hưởng với khó khăn về vốn lưu động, công nghệ chưa được đánh giá lại và thị trường tiêu thụ bế tắc.

Để tháo gỡ điểm nghẽn, phương án tái cơ cấu từng bước đã được đề xuất theo 3 giai đoạn: Giai đoạn 1 đầu tư khoảng 20 tỷ đồng tận dụng thiết bị hiện có để khởi động lại; giai đoạn 2 đầu tư 40-50 tỷ đồng nâng công suất sắt xốp lên 10.000 tấn/năm; giai đoạn 3 sửa chữa lớn với nhu cầu vốn 80-100 tỷ đồng nhằm khôi phục toàn bộ nhà máy, đạt công suất 40.000-60.000 tấn sắt xốp/năm (tương ứng nhu cầu 100.000-150.000 tấn quặng sắt/năm).

Tuy nhiên, tính khả thi của lộ trình này đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa giải pháp tài chính từ PVcomBank và việc hoàn thiện thủ tục cấp phép khoáng sản, đất đai, môi trường từ phía chính quyền.

Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Cao Bằng Lê Hải Hòa cho biết: "Tỉnh sẽ đồng hành cùng doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn, không để doanh nghiệp đơn độc trong quá trình tái cơ cấu, khôi phục sản xuất. Yêu cầu thành lập ngay tổ công tác hỗn hợp với sự tham gia của 3 bên: Tỉnh Cao Bằng, PVcomBank và MIREX, làm việc trên tinh thần thực chất, thực chiến, khẩn trương nghiên cứu, xây dựng đề án tái cơ cấu doanh nghiệp, phục hồi hoạt động nhà máy sản xuất sắt xốp và thép hợp kim Cao Bằng."

Cùng với việc giao Tổ công tác triển khai 6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm-đặc biệt là nghiên cứu quy định mới của pháp luật về địa chất, khoáng sản để khoanh vùng nguyên liệu ưu tiên và xây dựng lộ trình cấp phép hợp pháp - Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Lê Hải Hòa cũng đưa ra định hướng chỉ đạo đối với các bên liên quan: "Đề án tái cơ cấu cần xây dựng phương án toàn diện, đồng bộ từ tổ chức hoạt động, tài chính, nguồn vốn đến công nghệ, nguyên liệu và thị trường tiêu thụ. PVcomBank phát huy vai trò nhà đầu tư chi phối, chủ động xây dựng phương án tái cấp vốn, bố trí nguồn lực phục hồi sản xuất, tham gia kinh phí thăm dò khoáng sản; đồng thời đề nghị MIREX nghiên cứu đặt trụ sở doanh nghiệp tại Cao Bằng."

Lãnh đạo tỉnh khẳng định địa phương sẽ hỗ trợ doanh nghiệp trên tinh thần đổi mới tư duy, chủ động kiến tạo, tuân thủ pháp luật nhằm sớm đưa nhà máy hoạt động trở lại, tạo việc làm, tăng thu ngân sách và thúc đẩy phát triển công nghiệp trên địa bàn./.