Gỡ rào cản, giao trọng trách cho tư nhân

“6 điểm chí tử” của doanh nghiệp tư nhân

Với sự ra đời của Nghị quyết 68 do Bộ Chính trị ban hành, đã định hướng rất rõ ràng về nhiệm vụ, giải pháp phát triển kinh tế tư nhân – việc này không chỉ tạo ra một bước ngoặt về chính sách mới mà còn cởi trói, tháo gỡ rào cản và chủ động giao trọng trách lớn hơn cho khu vực này – điều mà từ trước đến nay chưa giao cho tư nhân làm.

Nghị quyết là vậy nhưng trên hành trình phát triển lớn mạnh, khu vực tư nhân vẫn đang đối mặt những rào cản về thể chế, pháp lý, hạn chế tiếp cận nguồn lực và tâm lý e ngại bị hình sự hóa trong quá trình sản xuất, kinh doanh.

Ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch Hội đồng quản trị Vietravel cho rằng, tiềm lực của khu vực kinh tế tư nhân hiện rất yếu và phân tán lớn, cần nhận diện các vấn đề đang “làm khó” cho sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân

“Doanh nghiệp tư nhân có 6 điểm yếu mà chúng tôi gọi là chí tử - đó là: Thiếu vốn, khó tiếp cận về tài chính; quản trị doanh nghiệp yếu; thiếu đầu tư vào đổi mới sáng tạo; thiếu liên kết chuỗi giá trị; nguồn nhân lực yếu, thiếu kỹ năng chuyên môn; thiếu hiểu biết về pháp luật và năng lực tiếp cận chính sách. Vậy chúng ta giải quyết các vấn đề này bằng cách nào? Tôi cho rằng cần có những chính sách riêng được thiết kế, may đo cho doanh nghiệp và cho 6 điểm chí tử này của tư nhân, nếu chính sách không may đo được cho 6 điểm chí tử này thì bản thân các doanh nghiệp sẽ rất loay hoay không làm được”, ông Kỳ nêu quan điểm.

Môi trường kinh doanh lành mạnh, cạnh tranh bình đẳng là yếu tố then chốt để tư nhân phát triển mạnh mẽ

Từ khi Nghị quyết 68 được ban hành, doanh nghiệp rất kỳ vọng vào vai trò của Nhà nước trong việc tháo gỡ những điêm nghẽn về thế chế. Theo ông Nguyễn Ngọc Hòa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP Hồ Chí Minh (HUBA), một trong những điểm nghẽn khiến các doanh nghiệp luôn trăn trở và lo lắng đó chính là thủ tục hành chính.

“Tôi mong rằng thời gian tới, các cơ quan điều chỉnh lại quy trình và cách làm việc – tức là đối với các vấn đề cần xin ý kiến của các Bộ, ngành và các Sở bằng văn bản thì ngay từ đầu cần nhận biết là cơ quan đó có liên quan đến vấn đề chúng ta cần xin ý kiến không, nếu không thì không xin ý kiến nữa, chỉ nên xin ý kiến của các cơ quan liên quan để giải quyết thôi, vì đã từng có văn bản được các sở, ngành trả lời là do vấn đề không thuộc phạm vi nên không có ý kiến. Và mỗi lần phải chờ đợi các sở, ngành trả lời như vậy, rất mất thời gian của doanh nghiệp, cần rút ngắn quy trình này lại”, ông Hòa cho hay.

Môi trường kinh doanh lành mạnh, sự cạnh tranh bình đẳng là yếu tố then chốt để doanh nghiệp tư nhân phát triển mạnh mẽ. Cần xây dựng một hành lang pháp lý rõ ràng, minh bạch, với các cơ chế, chính sách tạo ra sân chơi công bằng cho mọi doanh nghiệp, khi đó, tư nhân mới có cơ hội bứt phá, đóng góp thực chất vào sự phát triển của đất nước.

Cải cách thể chế, chấm dứt tư duy xin - cho

Mặc dù đã được nhìn nhận với vai trò là “động lực quan trọng” của nền kinh tế, nhưng nhiều năm qua kinh tế tư nhân vẫn như “gã khổng lồ ngủ đông”, phải đến Nghị quyết 68, mới được “đánh thức” trở thành một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia. Tuy nhiên, điều đó cũng đồng nghĩa với việc cần có một chính sách tương xứng với vai trò cũng như sự đóng góp quan trọng vào GDP của khu vực này, PGS. TS Trần Đình Thiên, Ủy viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng cho rằng, cần đẩy mạnh cải cách thể chế kinh tế và thể chế pháp lý, chấm dứt tư duy “xin – cho” từ dưới lên đã tồn tại bao lâu nay, gây rủi ro cho doanh nghiệp và cho cán bộ thực thi. Tư duy cải cách phải thông suốt từ trên xuống, rõ ràng và dứt khoát, một khi tư duy đã thống nhất, việc triển khai chỉ cần đồng bộ và nhất quán.

“Đến thời điểm hiện tại, không còn lý do gì mà không mở đường hết cỡ cho kinh tế tư nhân. Cần mạnh dạn loại bỏ các hệ thống pháp lý, cơ chế chính sách cũ kỹ, lỗi thời, không còn phù hợp, thí dụ, những trói buộc liên quan đến quy định của chính sách kinh tế như thuế, đầu tư - đây đều là những rào cản mang tính quy trình, thủ tục làm khó cho doanh nghiệp và làm sai định hướng chính sách. Cần thiết lập một hệ thống mới, hiện đại, phù hợp với yêu cầu của khu vực tư nhân để họ có cơ hội vươn lên. Trên tinh thần đó, kiến tạo những mô hình mới, khác biệt, dựa trên nền tảng công nghệ cao, khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo và tạo ra cơ hội thực chất cho doanh nghiệp”, ông Thiên nhấn mạnh.

Cải cách thể chế, chấm dứt tư duy xin - cho để tư nhân bứt phá

Một khi các rào cản kìm hãm được gỡ bỏ, cần mạnh dạn giao trọng trách lớn cho tư nhân, để tư nhân lớn mạnh và nâng cao năng lực. Theo TS Trần Du Lịch, Nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế TP Hồ Chí Minh, việc giao trọng trách kinh tế-xã hội cho tư nhân đã được thể chế hóa rất cụ thể trong Nghị quyết 198 của Quốc hội và Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị. Chính sách đặt hàng, đấu thầu hạn chế, chỉ định thầu hoặc khuyến khích khu vực tư nhân tham gia cùng Nhà nước vào các lĩnh vực chiến lược, trọng điểm cần được tích cực triển khai, để làm sao vừa tạo điều kiện cho doanh nghiệp, vừa bảo đảm hiệu quả quản lý, hạn chế rủi ro và thất thoát.

“Việc tham gia của khu vực tư nhân vào các công trình chiến lược cần một quyết tâm chính trị rất lớn vì những dự án lớn rất cần sự đầu tư của tư nhân. Nếu không có quyết tâm chính trị mạnh mẽ, thì mọi việc chỉ dừng lại ở các cuộc họp bàn suông. Khi các doanh nghiệp tư nhân lớn tham gia vào những dự án trọng điểm quốc gia, cần đi kèm với điều kiện lan tỏa, thu hút doanh nghiệp nhỏ cùng phát triển. Không nên để xảy ra tình trạng thiếu sự liên kết giữa doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp nhỏ. Trong suốt quá trình thực hiện, cơ quan quản lý nhà nước phải có trách nhiệm đồng hành, hỗ trợ và cùng doanh nghiệp vượt qua khó khăn và phải là điểm tựa vững chắc để tư nhân triển khai công việc”, TS Lịch nói.

Lê Thanh/VOV.VN