Gỡ rào cản, tạo động lực cho doanh nghiệp y tế bứt phá

Bộ Y tế đưa ra nhiều chính sách nhằm xây dựng đội ngũ doanh nghiệp tiêu biểu trong lĩnh vực y tế. Ảnh: ST

Xây dựng những “sếu đầu đàn” trong lĩnh vực y tế

Nhằm cụ thể hóa Chương trình phát triển 1.000 doanh nghiệp tiên phong giai đoạn 2026-2030 theo Quyết định số 631/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, mới đây, Bộ Y tế đã ban hành Kế hoạch hành động với nhiều giải pháp đồng bộ, hướng tới xây dựng đội ngũ doanh nghiệp tiêu biểu trong lĩnh vực y tế.

Theo đó, Bộ Y tế đặt mục tiêu trọng tâm là xây dựng và phát triển đội ngũ doanh nghiệp tiêu biểu, tiên phong trong khu vực kinh tế tư nhân thuộc lĩnh vực y tế. Đây phải là những đơn vị sở hữu năng suất lao động vượt trội, năng lực công nghệ cao, có trách nhiệm xã hội và đủ sức cạnh tranh trên thị trường khu vực lẫn quốc tế.

Điểm nhấn chiến lược là thúc đẩy hình thành các doanh nghiệp dược phẩm, trang thiết bị y tế có năng lực nghiên cứu và phát triển (R&D) mạnh, làm chủ công nghệ và sở hữu các bằng sáng chế, giải pháp hữu ích.

Để đạt mục tiêu này, Bộ Y tế khuyến khích doanh nghiệp áp dụng các tiêu chuẩn chất lượng quốc tế như ISO 13485, ISO 22000; đồng thời ưu tiên nguồn lực cho các lĩnh vực có tiềm năng tạo đột phá như chuyển đổi số y tế, sản xuất công nghệ lõi, phát triển dược liệu chất lượng cao.

Đáng chú ý, dòng vốn và nguồn lực công nghệ được định hướng ưu tiên tối đa cho các doanh nghiệp đi đầu trong chuyển đổi số y tế, sản xuất công nghệ lõi và khai thác dược liệu chất lượng cao. Ngành y tế kỳ vọng những “sếu đầu đàn” này sẽ dành trung bình tối thiểu 3% doanh thu cho hoạt động R&D, bảo đảm mỗi doanh nghiệp sở hữu ít nhất một bằng sáng chế hoặc giải pháp hữu ích. Qua đó tạo ra những sản phẩm có hàm lượng khoa học - công nghệ cao, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường toàn cầu.

Không chỉ tập trung vào hỗ trợ công nghệ và nguồn lực, Bộ Y tế còn chú trọng xây dựng hệ sinh thái phát triển doanh nghiệp thông qua các hoạt động truyền thông, kết nối, chia sẻ kinh nghiệm và lan tỏa các mô hình thành công. Việc hình thành mạng lưới doanh nghiệp tiên phong được kỳ vọng sẽ tạo động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững trong toàn ngành.

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà, ngành y tế đang tập trung đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, ứng dụng các công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong quản lý và cung cấp dịch vụ y tế; đồng thời tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập quốc tế.

Trong bối cảnh đó, các cơ quan, đơn vị và cộng đồng doanh nghiệp trong lĩnh vực y tế cần tập trung đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng và làm chủ khoa học công nghệ tiên tiến, đặc biệt là công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong lĩnh vực này; tăng cường hợp tác quốc tế, chủ động mở rộng liên doanh, liên kết, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, nâng cao năng lực tham gia chuỗi giá trị toàn cầu trong lĩnh vực dược phẩm và trang thiết bị y tế. Đồng thời, tập trung phát triển công nghiệp dược và trang thiết bị y tế trong nước theo hướng hiện đại, chuyên sâu; nâng cao năng lực sản xuất, bảo đảm chủ động nguồn cung, góp phần bảo đảm an ninh y tế quốc gia.

Cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, giảm gánh nặng cho doanh nghiệp

Không dừng ở định hướng chiến lược, Bộ Y tế còn triển khai hàng loạt giải pháp nhằm cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh; coi đây giải pháp then chốt để thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp trong lĩnh vực y tế.

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý là Bộ Y tế áp dụng cơ chế “luồng xanh” dành cho các doanh nghiệp tiên phong. Theo đó, các dự án đầu tư nhà máy sản xuất thuốc, trang thiết bị y tế tại các khu công nghệ cao, khu công nghiệp chuyên biệt sẽ được ưu tiên giải quyết thủ tục. Thời gian cấp số đăng ký lưu hành thuốc và thiết bị y tế cũng được rút ngắn đối với các sản phẩm của doanh nghiệp đáp ứng tiêu chí tiên phong.

Bên cạnh đó, Bộ Y tế sẽ xây dựng danh mục sản phẩm của doanh nghiệp tiên phong để làm cơ sở cho các cơ sở y tế công lập ưu tiên mua sắm, đặt hàng theo quy định.

Bộ Y tế yêu cầu các đơn vị trực thuộc xem nhiệm vụ cải thiện môi trường kinh doanh và phát triển doanh nghiệp tiên phong là ưu tiên hàng đầu trong giai đoạn tới. Thủ trưởng các đơn vị phải trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm toàn diện trước lãnh đạo Bộ về kết quả thực hiện. Công tác giám sát, đánh giá sẽ được triển khai xuyên suốt từ trung ương tới địa phương nhằm bảo đảm tính minh bạch, hiệu quả và tránh hình thức.

Các chuyên gia nhận định, việc tháo gỡ rào cản hành chính bằng "luồng xanh" sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm tối đa chi phí cơ hội, nhanh chóng đưa sản phẩm ra thị trường. Đồng thời, việc mở rộng cửa từ thị trường y tế công lập chính là cam kết đồng hành của Nhà nước, giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường, giảm áp lực cạnh tranh với hàng nhập khẩu và tăng cơ hội thương mại hóa sản phẩm.

Cùng với các chính sách hỗ trợ trực tiếp, công tác cải cách thủ tục hành chính tiếp tục được tăng tốc. Hiện Bộ Y tế đã công khai 270 thủ tục hành chính trên cơ sở dữ liệu quốc gia, đồng thời đạt nhiều kết quả tích cực trong cắt giảm, đơn giản hóa quy định kinh doanh. Chỉ tiêu về phân cấp thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết của cấp Bộ sau khi đề xuất phương án đã giảm còn 24,34%, đáp ứng yêu cầu của Kết luận số 18-KL/TW.

Đặc biệt, hàng trăm điều kiện kinh doanh đã được bãi bỏ hoặc đơn giản hóa, góp phần giảm gánh nặng cho doanh nghiệp. Theo đó, năm 2025 Bộ Y tế đã hoàn thành cắt giảm 383 trên tổng số 1.272 điều kiện, đạt 30,11%. Sang năm 2026, theo định hướng của Luật Đầu tư, Bộ sẽ tiếp tục rà soát, sửa đổi Nghị định số 96/2023/NĐ-CP và Thông tư số 32/2023/TT-BYT cùng các văn bản liên quan để tiến tới cắt giảm thêm 316 trên 878 điều kiện, tương đương 35,99%. Qua đó, số điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ dự kiến còn lại 562 điều kiện

Thời gian tới, Bộ Y tế sẽ tiếp tục rà soát các văn bản quy phạm pháp luật, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương, cắt giảm thêm các điều kiện đầu tư kinh doanh không còn phù hợp. Việc cải cách được thực hiện theo hướng thực chất, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, qua đó tạo môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi và hiệu quả hơn.

Những giải pháp đồng bộ từ phát triển doanh nghiệp công nghệ cao, thúc đẩy đổi mới sáng tạo đến cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính đang cho thấy quyết tâm của ngành y tế trong việc kiến tạo môi trường phát triển thuận lợi cho khu vực kinh tế tư nhân. Đây không chỉ là động lực để hình thành những doanh nghiệp y tế tiên phong, mà còn góp phần nâng cao năng lực tự chủ của ngành, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân.