Gỡ 'thẻ vàng' IUU: An Giang quyết tâm không để sót tàu cá '3 không' ra khơi
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường An Giang Lê Hữu Toàn nhấn mạnh tỉnh siết chặt, quản lý đội tàu bằng công nghệ số, xóa sổ tình trạng tàu cá '3 không' hoạt động khai thác trên ngư trường.
Lực lượng chức năng đến từng tàu thuyền tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng ngư dân về gỡ thẻ vàng IUU. (Ảnh: Huỳnh Anh/TTXVN)
Chuẩn bị cho đợt thanh tra lần thứ 5 của Ủy ban châu Âu (EC), tỉnh An Giang tập trung giải quyết các tồn tại, hạn chế trong phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), quyết tâm cùng cả nước gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của EC đối với thủy sản Việt Nam.
Nhiệm vụ cấp bách
Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh An Giang Ngô Công Thức khẳng định việc chuẩn bị làm việc với Đoàn Thanh tra của EC về IUU là nhiệm vụ cấp bách, quan trọng hàng đầu.
Từ tỉnh đến cơ sở huy động tối đa nguồn lực, triển khai quyết liệt và đồng bộ các giải pháp để giải quyết dứt điểm các tồn tại, hạn chế trong phòng, chống IUU. An Giang xác định tập trung vào 5 nhóm vấn đề trọng tâm theo khuyến cáo của EC, gồm: Khung pháp lý; quản lý đội tàu; theo dõi, kiểm soát và giám sát tàu cá; truy xuất nguồn gốc khai thác thủy sản; thực thi pháp luật và xử lý vi phạm.
Mọi công tác chuẩn bị hồ sơ, dữ liệu phải đảm bảo đối khớp, thống nhất và hoàn thành trước ngày 9/3/2026. Mục tiêu không chỉ là vượt qua đợt thanh tra của EC để cùng cả nước gỡ “thẻ vàng” mà còn xây dựng nghề cá bền vững, trách nhiệm.
Tỉnh thành lập 10 tổ công tác kiểm tra toàn diện các nội dung về phòng, chống IUU tại các địa phương, nhất là siết chặt quản lý, không để sót tàu cá “3 không” ra khơi.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường An Giang Lê Hữu Toàn cho biết một trong những mũi nhọn trong chiến dịch này là thực hiện kiểm kê và phân loại toàn bộ tàu cá hiện có để cấp phép cho các tàu đủ điều kiện hoạt động khai thác và yêu cầu chủ tàu gắn biển số đăng ký, đánh dấu tàu cá đúng quy định. Đối với các tàu không đủ điều kiện hoạt động, tỉnh sẽ bố trí khu neo đậu tập trung để quản lý chặt chẽ.
Tỉnh đề nghị các xã, phường, đặc khu phải nắm rõ từng con tàu đang ở đâu khi Đoàn Thanh tra của EC yêu cầu xác định vị trí kiểm tra. Người đứng đầu địa phương phải chịu trách nhiệm nếu quản lý không chặt chẽ tàu cá để EC phát hiện sai phạm.
Cùng đó, tỉnh triển khai hệ thống quản lý tàu cá và ngư dân trên nền tảng VNeID gắn với Cơ sở Dữ liệu dân cư quốc gia. Ban quản lý Cảng cá tỉnh và Bộ đội Biên phòng An Giang phải đối soát hàng ngày, đảm bảo tàu cá rời cảng và xuất bến phải khớp nhau hoàn toàn.
Tuyên truyền chống khai thác IUU với ngư dân. (Ảnh: Nguyễn Lành/TTXVN)
Đại tá Doãn Đình Tránh, Phó Chính ủy Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng An Giang chia sẻ Bộ đội Biên phòng An Giang xác định phòng, chống IUU là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng để ngành thủy sản Việt Nam phát triển một cách bền vững.
Ngoài việc tăng cường công tác thông tin tuyên truyền cho ngư dân bằng nhiều hình thức, tổ chức viết cam kết chấp hành các quy định khi đưa tàu cá khai thác tại các vùng biển, đơn vị tổ chức chặt chẽ việc kiểm chứng khi làm thủ tục cho tàu xuất, nhập bến và chỉ cho tàu xuất bến khi có đầy đủ thủ tục, giấy tờ và trang thiết bị theo quy định.
Đồng thời, đảm bảo hệ thống giám sát hành trình tàu cá (VMS) luôn có tín hiệu kết nối và đồng bộ trên hệ thống giám sát tàu cá của Cục Thủy sản và kiểm ngư, duy trì nghiêm túc nhật ký khai thác hải sản.
Mặt khác, đồn, trạm Biên phòng An Giang ở các cửa sông, cửa biển thống kê đầy đủ tàu cá xuất bến, nhập bến để thông báo với Ban quản lý Cảng cá và lực lượng chức năng trên biển để phối hợp, kiểm tra, kiểm soát, giám sát, tăng cường lực lượng tuần tra, kiểm soát. Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng An Giang chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ điều tra, xác minh, xử lý dứt điểm các vụ tàu cá vi phạm IUU, đồng thời tích cực phối hợp, tư vấn pháp luật đối với chủ tàu và ngư dân vi phạm.
“Bộ đội Biên phòng An Giang đẩy mạnh thực thi pháp luật trên biển, tăng cường lực lượng tuần tra, kiểm soát, quản lý đội tàu; làm thủ tục xuất, nhập bến chặt chẽ, kiên quyết không để các tàu không đủ điều kiện xuất bến qua trạm biên phòng. Tham mưu tỉnh quy hoạch lại đội tàu, cắt giảm các tàu không đủ quy định về khai thác và quản lý chặt chẽ giấy phép khai thác; hoàn thiện hệ thống VMS để hướng dẫn và phát hiện tàu cá vi phạm, cảnh báo nhắc nhở hoặc xử lý," Đại tá Doãn Đình Tránh nhấn mạnh.
Trong phòng, chống IUU, An Giang kiên quyết trong việc xử lý vi phạm, yêu cầu ngành chức năng phối hợp với đơn vị có liên quan củng cố hồ sơ, xử phạt hành chính tất cả các trường hợp mất kết nối VMS, vượt ranh giới khai thác hoặc vi phạm vùng biển nước ngoài từ đầu năm 2024 đến nay. Đặc biệt, Công an tỉnh được yêu cầu khẩn trương điều tra, đưa ra truy tố, xét xử các vụ việc vi phạm hình sự liên quan đến vi phạm IUU để tạo tính răn đe. Đồng thời, các lực lượng chức năng như Biên phòng, Kiểm ngư sẽ tăng cường tuần tra cao điểm, nhất là từ ngày 9-20/3/2026, quản lý chặt chẽ, không để tàu cá không đủ điều kiện ra khơi.
Trong chiến dịch quyết tâm cùng cả nước gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của EC đối với thủy sản Việt Nam, từ ngày 1-25/3/2026, An Giang triển khai đợt tuyên truyền cao điểm sâu rộng trong cộng đồng bằng nhiều hình thức, trên mọi phương tiện thông tin. Bên cạnh các tin nhắn cảnh báo liên tục đến các thuê bao di động của ngư dân, tỉnh còn thực hiện tuyên truyền trực quan bằng hình thức song ngữ (tiếng Anh) tại các đồn Biên phòng và cảng cá nhằm minh bạch thông tin với quốc tế.
Kiên trì phòng, chống IUU
Gần một thập kỷ kiên trì nỗ lực, công tác phòng, chống IUU của tỉnh An Giang đang vào giai đoạn nước rút với quyết tâm cùng cả nước gỡ “thẻ vàng” mang tính “sống còn” nhằm bảo vệ vị thế và tương lai bền vững của ngành thủy sản Việt Nam. An Giang đã vào cuộc chiến này với tinh thần trách nhiệm cao nhất. Đến nay, tỉnh hoàn thành 100% (19/19) nhiệm vụ trọng tâm do Thủ tướng Chính phủ giao, thay đổi toàn diện từ quản lý đội tàu đến tư duy của ngư dân về IUU.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường An Giang Lê Hữu Toàn nhấn mạnh tỉnh siết chặt, quản lý đội tàu bằng công nghệ số, xóa sổ tình trạng tàu cá “3 không” hoạt động khai thác trên ngư trường.
Đến cuối tháng 2/2026, toàn tỉnh có 10.879 tàu cá đã đăng ký; 100% tàu cá đủ điều kiện đã được cập nhật lên cơ sở dữ liệu quốc gia VNFishbase; 100% tàu cá thuộc diện bắt buộc đã lắp đặt thiết bị VMS; hơn 800 tàu không đủ điều kiện hoạt động, kiên quyết không cho ra khơi và công khai danh sách 411 tàu “mất tích” để xóa đăng ký theo quy định. Cạnh đó, hệ thống quản lý tàu cá và ngư dân trên nền tảng VNeID của Bộ Công an cũng được ứng dụng để nắm rõ biến động xuất, nhập bến ngay từ cơ sở dữ liệu dân cư.
Ngư dân kiểm tra thiết bị giám sát hành trình trên biển trước khi ra khơi đánh bắt thủy sản. (Ảnh: Tường Quân/TTXVN)
Ngoài ra, chuyển đổi số trong ngành thủy sản tại An Giang đã đạt được bước tiến dài với việc triển khai thành công hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử (eCDT). Hiện nay, 100% tàu cá khi xuất, nhập bến và xác nhận nguyên liệu thủy sản đều thực hiện qua hệ thống này. Sự minh bạch đó chính là “giấy thông hành” giúp các doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu tự tin đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe, vượt qua rào cản kỹ thuật từ các thị trường nhập khẩu khó tính.
Trong triển khai đồng bộ các giải pháp phòng, chống IUU, ngành chức năng tỉnh An Giang và các đơn vị liên quan, cùng với địa phương chú trọng công tác tuyên truyền theo phương thức “mưa dầm thấm lâu.”
Công tác tuyên truyền cho người dân bằng nhiều hình thức qua hệ thống loa đài, phát thanh-truyền hình, báo chí, gặp gỡ trực tiếp ngư dân, phát tờ gấp, nhắn tin trên hệ thống quản lý tàu cá của tỉnh và số điện thoại của chủ tàu, thuyền trưởng, tổ chức cho thuyền trưởng viết cam kết chấp hành các quy định khi đưa tàu cá khai thác tại các vùng biển.
Đặc biệt, các chiến dịch như: “Ngư dân đồng hành cùng lực lượng chức năng giữ biển," “Gieo mầm tình yêu biển đảo từ những mái trường ven biển," “Cảnh sát biển đồng hành với ngư dân”… đã giúp ngư dân hiểu được phòng, chống khai thác IUU không chỉ là tuân thủ pháp luật mà còn là bảo vệ nguồn lợi đại dương cho thế hệ mai sau và trước mắt là sinh kế của người dân vùng biển đảo. Đây là những hoạt động triển khai tại nhiều địa phương ven biển từ nhiều năm qua. Mục tiêu chính là gắn kết quân-dân, hỗ trợ ngư dân trong quá trình khai thác thủy sản, góp phần bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc.
Điển hình như chương trình “Cảnh sát biển đồng hành với ngư dân” là hoạt động dân vận của lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam triển khai thực hiện từ năm 2019 đến nay tại nhiều địa phương ven biển tỉnh An Giang. Qua đó, tuyên truyền pháp luật, giúp ngư dân hiểu rõ các quy định về khai thác thủy sản, phòng, chống IUU, tặng cờ Tổ quốc, ảnh Bác Hồ, áo phao, quà cho ngư dân; tổ chức khám chữa bệnh, cấp thuốc miễn phí…
Đặc biệt, Cảnh sát biển phối hợp tuần tra, bảo vệ an ninh trật tự, kịp thời hỗ trợ ngư dân khi gặp sự cố trên ngư trường, củng cố niềm tin của ngư dân vào lực lượng vũ trang, giúp họ yên tâm vươn khơi bám biển. Đồng thời, ngư dân kết hợp với lực lượng Cảnh sát biển, tạo thành “cột mốc sống” khẳng định chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc.
Mặc dù còn những khó khăn, thách thức trong phòng, chống IUU, nhưng với quyết tâm cao độ, An Giang nỗ lực, vững tin góp phần cùng cả nước gỡ bỏ “thẻ vàng” của EC đối ngành thủy sản, khẳng định về một ngành khai thác biển trách nhiệm, bền vững và đầy khát vọng của Việt Nam trên bản đồ kinh tế biển thế giới./.
