Gỡ vướng để phát huy vai trò giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên

Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội tổ chức Hội nghị sơ kết học kỳ I năm học 2025-2026 lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên.

Bước chuyển về thể chế và mô hình quản lý

Phát biểu khai mạc hội nghị, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội Nguyễn Văn Hiền nhấn mạnh, đây là hội nghị đầu tiên được tổ chức sau khi nhiệm vụ quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp được chuyển giao thống nhất về ngành giáo dục. Sự kiện đánh dấu một bước chuyển quan trọng về thể chế, đặt giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên vào cùng một chỉnh thể quản lý, qua đó tăng cường liên thông giữa dạy văn hóa và dạy nghề, giữa giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên và giáo dục nghề nghiệp trong cùng hệ thống.

Hà Nội hiện có 29 trung tâm giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên cùng 155 trường cao đẳng, trung cấp có hoạt động giáo dục nghề nghiệp. Riêng lĩnh vực giáo dục thường xuyên, số học viên chương trình trung học phổ thông đã vượt 58.000 người, cho thấy nhu cầu học tập suốt đời, học tập linh hoạt của người dân Thủ đô ngày càng rõ nét.

Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội Nguyễn Văn Hiền phát biểu khai mạc hội nghị.

Ở khối giáo dục nghề nghiệp, năm 2025 các cơ sở trên địa bàn thành phố tuyển sinh khoảng 240 nghìn lượt người, nhiều ngành nghề có tỷ lệ học sinh, sinh viên tốt nghiệp có việc làm đạt 80 đến 100%, nhất là trong các lĩnh vực kỹ thuật, dịch vụ và công nghệ. Những con số này cho thấy giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên không còn là “vùng trũng” của hệ thống giáo dục, mà đang giữ vai trò ngày càng quan trọng trong đào tạo nhân lực thực hành cho thị trường lao động.

Nỗ lực đổi mới chuyên môn, chuyển đổi số và tháo gỡ “điểm nghẽn”

Trong học kỳ I, công tác bồi dưỡng đội ngũ được chú trọng ở cả hai khối. Hơn 1.000 lượt cán bộ, giáo viên giáo dục thường xuyên được tập huấn về đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực, ứng dụng AI và chuyển đổi số trong giảng dạy. Ở khối giáo dục nghề nghiệp, 7.020 lượt nhà giáo tham gia các khóa đào tạo, bồi dưỡng; nhiều trường đã xây dựng bài giảng số, mô phỏng kỹ năng nghề, tích hợp nội dung kỹ năng số vào chương trình đào tạo.

Toàn cảnh hội nghị.

Phong trào “Bình dân học vụ số” bước đầu lan tỏa trong các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, với 100% học sinh, sinh viên được trang bị kiến thức, kỹ năng số cơ bản. Đây được xem là một trong những điểm sáng của học kỳ I, góp phần tạo nền tảng cho đổi mới dạy học và quản trị nhà trường.

Bên cạnh những kết quả tích cực, hội nghị cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế, vướng mắc cần được tháo gỡ.

Trước hết là tình trạng thiếu biên chế, mất cân đối đội ngũ tại nhiều trung tâm giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên, ảnh hưởng đến việc triển khai chương trình mới, đặc biệt là các hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp. Cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học ở không ít đơn vị chưa đáp ứng yêu cầu, nhất là thiết bị thực hành nghề và thiết bị phục vụ chương trình giáo dục phổ thông 2018; nhiều nơi vẫn phải tận dụng đồ dùng tự làm hoặc phần mềm mô phỏng thay thế.

Bà Phạm Thị Hảo, Giám đốc Trung tâm giáo dục nghề nghiệp-giáo dục thường xuyên Thanh Trì.

Từ góc nhìn cơ sở, bà Phạm Thị Hảo, Giám đốc Trung tâm giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên Thanh Trì, cho rằng chất lượng giáo dục thường xuyên không thể đo bằng những chuẩn cứng của giáo dục đại trà. “Học viên giáo dục thường xuyên có xuất phát điểm và hoàn cảnh rất khác nhau. Nếu không tổ chức dạy học phân hóa, không gắn kỷ cương với sự đồng hành, các em rất dễ bỏ dở giữa chừng,” bà Hảo chia sẻ và cho rằng kỷ cương ở giáo dục thường xuyên không phải là rào cản, mà là điểm tựa để người học lấy lại niềm tin, từ đó từng bước nâng cao chất lượng và tỷ lệ tốt nghiệp.

Một “điểm nghẽn” khác được nhiều đại biểu nhấn mạnh là cơ chế tài chính và đặt hàng dịch vụ công. Ông Phan Thanh Dũng, Giám đốc Trung tâm giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên Đông Anh cho biết, nhiệm vụ dạy văn hóa chương trình giáo dục thường xuyên là dịch vụ sự nghiệp công, song việc giao kinh phí vẫn còn chậm và thiếu ổn định. Với hơn 1.600 học viên, trung tâm phải bảo đảm bộ máy, chi trả lương và duy trì hoạt động thường xuyên, nhưng vẫn phụ thuộc vào quyết định đặt hàng theo từng năm. “Nếu không sớm tháo gỡ nút thắt này, các trung tâm rất khó vừa bảo đảm chất lượng dạy học, vừa thực hiện tự chủ tài chính một cách thực chất,” ông Dũng nhấn mạnh.

Ông Phan Thanh Dũng, Giám đốc Trung tâm giáo dục nghề nghiệp-giáo dục thường xuyên Đông Anh.

Bên cạnh đó, chính sách học phí hiện hành cũng đang tạo ra những băn khoăn khi học sinh học văn hóa ở trung tâm giáo dục thường xuyên song song với học nghề tại trường trung cấp, cao đẳng chưa được miễn học phí phần văn hóa, trong khi cùng đối tượng học sinh này nếu chỉ học tại trung tâm giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên lại được hưởng chính sách này.

Từ thực tiễn học kỳ I, lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội khẳng định cần nhìn thẳng vào những tồn tại, coi đây là cơ sở để điều chỉnh chính sách và phương thức tổ chức trong học kỳ II và các năm tiếp theo. Các nhiệm vụ trọng tâm được xác định gồm: đa dạng hóa chương trình đào tạo; tăng cường gắn kết với doanh nghiệp; đầu tư có trọng tâm cho cơ sở vật chất; đẩy mạnh chuyển đổi số; đồng thời chủ động chuẩn bị lộ trình triển khai mô hình trường trung học nghề ngay khi có quyết định của cấp có thẩm quyền.

Thu Trang