'Gỡ vướng' để tập trung đất đai, phát triển nông nghiệp ở Hoằng Giang

Mô hình trồng hoa, cây cảnh nội thất của hộ ông Phạm Văn Trung, thôn Đức Tiến, xã Hoằng Giang.

Hoằng Giang nằm ven đê sông Mã, thuận lợi cho phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa. Tổng diện tích đất trồng cây hàng năm của xã là 1.334,21ha, trong đó đất chuyên trồng lúa 1.128,21ha, đất chuyên màu 206ha. Đây là quỹ đất tương đối lớn, nếu được tổ chức sản xuất hợp lý sẽ tạo dư địa quan trọng cho phát triển nông nghiệp quy mô lớn. Bám sát Nghị quyết số 13-NQ/TU ngày 11/1/2019 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về tích tụ, tập trung đất đai để phát triển nông nghiệp quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao, cùng với các cơ chế, chính sách hỗ trợ của tỉnh, xã Hoằng Giang đã chủ động triển khai nhiều giải pháp, trọng tâm là quy hoạch các vùng sản xuất tập trung, như: vùng lúa năng suất, chất lượng, hiệu quả cao; vùng lúa - cá kết hợp; vùng chuyên canh rau màu.

Địa phương đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động Nhân dân tích tụ ruộng đất thông qua các hình thức chuyển nhượng, cho thuê, cho mượn, góp vốn bằng quyền sử dụng đất để thành lập HTX, tổ hợp tác; đồng thời mời gọi các tổ chức, cá nhân đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Những giải pháp đồng bộ đã mang lại những kết quả bước đầu khi hình thành một số mô hình sản xuất tập trung; một số cá nhân mạnh dạn mua đất, thuê đất để đầu tư nhà màng, nhà lưới trồng rau, cây ăn quả, hoa, cây cảnh; nhiều hộ tích tụ 1 - 2ha đất để sản xuất lúa, trồng chuối; một số gia trại tổng hợp cũng từng bước được hình thành. Tuy nhiên, theo đánh giá của chính quyền địa phương, kết quả đạt được vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Hiệu quả kinh tế từ sản xuất nông nghiệp quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao là rõ rệt, nhưng quá trình tích tụ, tập trung đất đai còn gặp nhiều khó khăn.

Tại cánh đồng thôn Đức Tiến, mô hình sản xuất trong nhà màng của gia đình ông Phạm Văn Trung được xem là một trong những mô hình tiên phong trong tích tụ đất đai để đầu tư nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Tuy nhiên, phía sau sự mạnh dạn đầu tư ấy là hàng loạt khó khăn, thách thức mà người làm nông nghiệp đang phải đối mặt. Từ năm 2020, ông Trung tích tụ được gần 2.000m2 đất nông nghiệp để xây dựng nhà màng trồng cây hàng hóa. Để có mặt bằng sản xuất liền thửa, gia đình ông vừa phải mua lại đất của các hộ dân với giá khoảng 60 triệu đồng/sào, vừa thuê thêm diện tích xung quanh.

Ông Trung chia sẻ: “Đầu tư vào sản xuất nông nghiệp quả thực không hề đơn giản, ngoài chi phí về mặt bằng thì chi phí đầu tư hạ tầng, thiết bị phục vụ sản xuất cũng khá tốn kém. Tôi đầu tư cho khu sản xuất này đã hơn 1 tỷ đồng, nguồn vốn chủ yếu là vay mượn, các hộ sản xuất nhỏ như chúng tôi rất khó tiếp cận với nguồn vốn tín dụng để đầu tư sản xuất. Khu vực này trước đây chủ yếu là trồng dưa vàng, song thị trường dưa vàng “bão hòa”, tôi chuyển sang trồng hoa, cây cảnh nội thất. Đợt mưa bão, lốc xoáy năm vừa qua đã gây thiệt hại nặng nề cho hệ thống nhà màng, cây giống”.

Ông Nguyễn Quang Khánh, Phó Chủ tịch UBND xã Hoằng Giang thẳng thắn nhìn nhận: “Hiệu quả về kinh tế trong việc sản xuất nông nghiệp quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao là rõ rệt. Song, rào cản lớn nhất hiện nay vẫn là tư duy sản xuất nhỏ lẻ của một bộ phận người dân. Một số hộ dù không còn lao động nông nghiệp, không có nhu cầu sản xuất nhưng vẫn giữ ruộng, không cho thuê, không chuyển nhượng. Điều này khiến việc hình thành các vùng sản xuất tập trung gặp rất nhiều khó khăn”.

Từ thực tiễn Hoằng Giang cho thấy, để tháo gỡ “nút thắt” trong tích tụ, tập trung đất đai, rất cần những giải pháp mang tính đột phá. Theo đề xuất của địa phương tại Hội thảo xây dựng chính sách phát triển nông nghiệp và môi trường trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, giai đoạn 2026-2030, cần tiếp tục quy hoạch rõ ràng các vùng, khu sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, trong đó có quy định mang tính “cứng” về loại hình sản xuất, không để tình trạng sản xuất tự phát, nhỏ lẻ xen kẽ. Khi quy hoạch rõ ràng, những hộ dân không đủ điều kiện hoặc không có nhu cầu sản xuất sẽ có xu hướng cho thuê, góp vốn hoặc chuyển nhượng đất, tạo điều kiện thuận lợi cho tích tụ, tập trung đất đai. Cần kiên quyết thu hồi diện tích đất bỏ hoang từ 12 tháng trở lên; có cơ chế linh hoạt trong dồn đổi, tập trung quỹ đất thu hồi thành các vùng liền thửa, tạo điều kiện cho tổ chức, cá nhân thực sự có nhu cầu thuê đất đầu tư sản xuất. Bên cạnh đó, cần có cơ chế hỗ trợ, khuyến khích đủ mạnh để tổ chức, cá nhân ưu tiên đầu tư vào sản xuất nông nghiệp.

"Địa phương đang tiếp tục rà soát từng vùng, từng thửa ruộng và từng hộ gia đình, đẩy mạnh công tác tuyên truyền để người dân hiểu rõ ý nghĩa, lợi ích của việc tích tụ, tập trung đất đai. Trên cơ sở đó, vận động các hộ tạo điều kiện cho thuê, chuyển nhượng hoặc góp vốn bằng quyền sử dụng đất, hình thành các thửa đất lớn phục vụ sản xuất tập trung. Cùng với đó, xã khuyến khích thành lập các HTX nông nghiệp, chủ động mời gọi, thu hút doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân đầu tư sản xuất nông nghiệp quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao, đồng thời tìm kiếm thị trường tiêu thụ, liên kết sản xuất, hướng tới phát triển nông nghiệp bền vững", Phó Chủ tịch UBND xã Hoằng Giang Nguyễn Quang Khánh cho biết thêm.

Bài và ảnh: Việt Hương