Gỡ vướng trong lập, giao dự toán cho hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

Quang cảnh Phiên họp thẩm định. Ảnh: BTP

Dự thảo Nghị quyết xử lý khó khăn, vướng mắc trong quy định về lập, phân bổ và giao dự toán chi sự nghiệp cho hoạt động khoa học, công nghệ (KHCN) và đổi mới sáng tạo (ĐMST) vừa được Bộ Tư pháp tổ chức thẩm định độc lập.

Về nội dung cơ bản của Dự thảo Nghị quyết, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính (Bộ KHCN) Hoàng Thị Phương Lựu cho biết, Dự thảo tập trung tháo gỡ các vướng mắc trong lập và giao dự toán kinh phí KHCN và ĐMST.

Theo đó, Dự thảo đề xuất sửa đổi quy định về lập dự toán kinh phí nhiệm vụ KHCN và ĐMST hằng năm, thay cơ chế xác định dự toán theo mức kinh phí trung bình của 3 năm trước bằng phương thức linh hoạt hơn, phù hợp với các nhiệm vụ trọng điểm, công nghệ chiến lược, nhiệm vụ cấp bách về quốc phòng, an ninh và các nhiệm vụ thực hiện theo nghị quyết của Đảng, Chính phủ. Đồng thời, đơn giản hóa quy trình lập dự toán, bổ sung quy định đối với trường hợp sáp nhập tổ chức hoặc thiếu dữ liệu quá khứ.

Đối với kinh phí hỗ trợ hoạt động thường xuyên của các tổ chức KHCN công lập giai đoạn 2027-2030, Dự thảo bổ sung quy định chuyển tiếp nhằm tháo gỡ khó khăn cho các đơn vị chưa được đánh giá kết quả hoạt động hoặc đã được giao quyền tự chủ tài chính.

Dự thảo cũng điều chỉnh phương thức lập dự toán nhiệm vụ mở mới, tạo điều kiện cho các lĩnh vực công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo (AI), y sinh, vật liệu tiên tiến và các đơn vị có số lượng nhiệm vụ biến động lớn.

Bên cạnh đó, Dự thảo sửa đổi quy định về lập dự toán kinh phí quản lý, hoạt động của các Quỹ phát triển KHCN và ĐMST theo kế hoạch tài chính hằng năm, bảo đảm thống nhất trong xây dựng kế hoạch và dự toán.

Đồng thời, bổ sung quy định chuyển tiếp về giao dự toán trực tiếp cho đơn vị sử dụng ngân sách nhà nước trong trường hợp quỹ phát triển KHCN và ĐMST của Bộ, ngành, địa phương chưa được thành lập, nhằm bảo đảm việc triển khai các nhiệm vụ KHCN và ĐMST không bị gián đoạn.

Góp ý tại buổi thẩm định, đại diện Bộ Tài chính đề nghị chỉnh lý một số quy định về lập kế hoạch tài chính, điều chỉnh dự toán của Quỹ phát triển KHCN và ĐMST nhằm bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn quỹ.

Đại diện Bộ Tài chính cho biết, nhiều Bộ, ngành, địa phương vẫn vướng mắc trong việc thành lập và tổ chức điều hành quỹ. Do đó, đề nghị Ban soạn thảo cân nhắc bổ sung quy định về cơ quan điều hành quỹ ngay trong Dự thảo Nghị quyết để kịp thời triển khai cơ chế quỹ theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW, thay vì chờ sửa Luật KHCN và ĐMST vào tháng 10/2026.

Trong khi đó, đại diện Bộ Quốc phòng chỉ rõ, hiện nay chưa có quy định cụ thể về cơ chế điều chỉnh dự toán sau khi đã phân bổ chi tiết cho các nhiệm vụ KHCN, vì vậy, đề nghị Bộ KHCN và các Bộ, ngành nghiên cứu, bổ sung vào Dự thảo Nghị quyết một cơ chế đặc thù cho phép Bộ trưởng (hoặc Chủ tịch UBND tỉnh) được quyền điều chỉnh dự toán giữa các nhiệm vụ. Việc này nhằm tạo cơ sở pháp lý minh bạch cho công tác quyết toán, phục vụ hoạt động thanh tra, kiểm tra, kiểm toán của Ủy ban Kiểm tra Trung ương, Kiểm toán nhà nước sau này.

Tại Phiên thẩm định, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú yêu cầu Cơ quan soạn thảo rà soát, xác định rõ và khoanh định chính xác phạm vi điều chỉnh của Dự thảo Nghị quyết, chỉ tập trung sửa các điều, khoản thực sự vướng mắc liên quan đến lập, phân bổ dự toán ngân sách; các nội dung khác cần được giải trình rõ lộ trình xử lý trong quá trình sửa đổi Luật KHCN và ĐMST hoặc văn bản dưới luật.

Thứ trưởng nhấn mạnh, Dự thảo phải thể hiện rõ từng điều khoản của Luật được sửa đổi, đồng thời sửa tương ứng các nghị định hướng dẫn, tránh quy định chung chung hoặc phát sinh thêm vướng mắc. Bộ KHCN cần khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, bổ sung đầy đủ cơ sở chính trị, cơ sở thực tiễn, phối hợp với Bộ Tài chính và các Bộ, ngành để thống nhất nội dung trước khi trình Chính phủ, bảo đảm đáp ứng yêu cầu cấp bách phục vụ công tác lập dự toán ngân sách.