Góc nhìn chiến sự Trung Đông: Ngửa bài

Houthi được xem là “lá bài răn đe cực mạnh” của Iran. Việc lực lượng này can dự đồng nghĩa với việc Tehran “ngửa bài” trước Mỹ và Israel. Khi “quân bài Houthi” được lật, cục diện Trung Đông đứng trước nguy cơ chuyển từ xung đột cục bộ sang thế đối đầu đa hướng, kéo dài và khó kiểm soát hơn.

Từ đầu xung đột, Houthi – với vị thế là một mắt xích quan trọng trong mạng lưới lực lượng thân Iran – đã thể hiện sự ủng hộ mạnh mẽ nhưng vẫn duy trì trạng thái kiềm chế. Lực lượng này từng đưa ra ba điều kiện sẽ can dự chiến sự: Biển Đỏ bị sử dụng làm bàn đạp tấn công Iran hoặc các quốc gia Hồi giáo; xuất hiện liên minh khu vực hoặc quốc tế mới ủng hộ Mỹ - Israel nhằm vào Iran và “trục kháng cự”; hoặc mức độ leo thang quân sự nhằm vào Iran và lực lượng này tiếp tục mở rộng. Nhưng sau mốc một tháng xung đột, Houthi chính thức tham chiến. Động thái này phản ánh toan tính của cả Houthi và Iran.

Trước hết, đây là động thái gia tăng sức răn đe trong bối cảnh Mỹ liên tục tăng quân tới Trung Đông, trong khi Israel đẩy mạnh tấn công Iran và lực lượng Hezbollah tại Lebanon. Việc kích hoạt “quân bài Houthi” có thể giúp giảm áp lực quân sự đối với Iran và các lực lượng trong “trục kháng cự”, nâng cao tinh thần và cảnh báo Mỹ - Israel về các hành động leo thang.

Bên cạnh đó, động thái này còn phát tín hiệu tới các quốc gia trong khu vực, đặc biệt là các đồng minh của Mỹ ở vùng Vịnh. Mọi sự lựa chọn đứng về phía nào cũng sẽ đi kèm hệ lụy an ninh tương ứng. Đây cũng là cách Iran ngăn ngừa khả năng hình thành một liên minh quân sự mới bất lợi cho mình. Xa hơn, việc Houthi tham chiến có thể giúp Tehran có thêm lợi thế trên bàn đàm phán, trong bối cảnh nhiều quốc gia đang tích cực thúc đẩy các kênh trung gian giữa Mỹ và Iran.

Các tay súng Houthi tại Sanaa, Yemen. Ảnh: THX/TTXVN

Đối với Houthi, lực lượng này đứng trước nguy cơ bị bao vây, kiềm chế trước các thông tin về khả năng hợp tác an ninh giữa Israel với Somaliland – khu vực nằm đối diện Yemen qua Biển Đỏ. Việc chủ động tấn công vì thế không chỉ là hỗ trợ đồng minh, mà còn là hành động phòng ngừa chiến lược.

Nhìn từ phương diện tác chiến, việc Houthi tham chiến tạo thêm mũi tấn công vào lãnh thổ Israel từ phía Nam, buộc nước này phải đối phó cùng lúc nhiều mặt trận. Tên lửa đạn đạo “Palestine-2” mà Houthi sở hữu có tầm bắn trên 2.000km, đủ khả năng tấn công sâu vào nội địa Israel. Điều này sẽ làm tiêu hao nguồn lực phòng không của Israel, buộc nước này phải đồng thời đối phó sự tấn công từ ba hướng: Iran ở phía Đông, Hezbollah ở phía Bắc và Houthi từ phía Nam.

Các đòn đánh này còn đe dọa trực tiếp lực lượng Mỹ ở tiền phương, đồng thời khoét sâu rạn nứt niềm tin giữa Washington và các nước vùng Vịnh, có thể khiến các quốc gia này gây sức ép lên chính quyền Trump sớm chấm dứt xung đột. Ngoài ra, Yemen kiểm soát eo biển Bab el-Mandeb – kết nối Biển Đỏ và Vịnh Aden, quan trọng thứ hai sau Hormuz. Houthi có khả năng đe dọa, tấn công tàu thuyền, thậm chí phong tỏa tuyến hàng hải này, qua đó buộc Mỹ phải tăng cường binh lực hoặc phân tán lực lượng hiện có.

Không gian chiến sự có thể kéo dài từ Vịnh Ba Tư xuống phía Nam Biển Đỏ và Vịnh Aden, nguy cơ xảy ra một cuộc đối đầu khu vực trở nên rõ nét hơn. Điều này không chỉ làm phức tạp hóa các nỗ lực kiểm soát khủng hoảng, mà còn kéo dài thời gian xung đột với những hệ lụy khó lường. Eo biển Bab el-Mandeb là tuyến hàng hải huyết mạch, đồng thời là phương án thay thế cho vận chuyển dầu mỏ khi eo biển Hormuz bị gián đoạn. Nếu bị phong tỏa, nguồn cung và vận tải năng lượng toàn cầu sẽ chịu tác động nghiêm trọng. Đối với Mỹ, thách thức cũng gia tăng tương ứng. Việc phải đối phó đồng thời với nhiều điểm nóng sẽ làm phân tán nguồn lực chiến lược, trong khi áp lực từ dư luận trong nước và quốc tế ngày càng lớn, nhất là khi xung đột tác động trực tiếp đến giá năng lượng và ổn định kinh tế toàn cầu.

Hiện chưa rõ mức độ và quy mô can dự của Houthi, song diễn biến mới cho thấy xung đột đang có xu hướng lan rộng, leo thang và kéo dài hơn. Trong bối cảnh cục diện đang dịch chuyển theo hướng bất lợi cho tất cả các bên, việc tiếp tục leo thang quân sự chỉ làm gia tăng rủi ro vượt ngoài tầm kiểm soát, đẩy khu vực và cả kinh tế toàn cầu vào trạng thái bất ổn kéo dài. Những “quân bài” đã được lật không chỉ nhằm răn đe, mà còn là tín hiệu cho thấy giới hạn chịu đựng đang dần bị thử thách. Nếu không có các cơ chế kiềm chế kịp thời, mọi tính toán chiến lược đều có thể bị cuốn vào vòng xoáy đối đầu không lối thoát. Một giải pháp chính trị, dù khó khăn và cần nhiều nhượng bộ, vẫn là con đường khả thi duy nhất để ngăn chặn nguy cơ xung đột lan rộng.