Góc nhìn văn hoá: Ngày hội “Đại đoàn kết” - Hội tụ, lan tỏa sức mạnh văn hóa Việt
Lần đầu tiên được tổ chức trên phạm vi toàn quốc, Ngày hội “Đại đoàn kết toàn dân tộc” (18/11) gắn kết với “Ngày Văn hóa Việt Nam” (24/11/2026) và kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, mở ra không gian hội tụ, tôn vinh và lan tỏa những giá trị văn hóa Việt Nam.
Sự kết hợp ấy không chỉ tạo nên một ngày hội văn hóa quy mô lớn mà còn mở ra cơ hội khơi dậy sức mạnh cộng đồng, củng cố tình đoàn kết và khẳng định vai trò của nhân dân trong sáng tạo, gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa dân tộc, góp phần xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Tranh cổ động minh hoạ bài viết. Ảnh: Internet.
Khi văn hóa trở thành sợi dây gắn kết cộng đồng
Có những giá trị không thể đo đếm bằng vật chất, nhưng lại làm nên sức mạnh trường tồn của một dân tộc. Đó là lòng yêu nước, tình nghĩa đồng bào, tinh thần tương thân tương ái và ý thức cộng đồng được hun đúc qua hàng nghìn năm lịch sử. Trong dòng chảy ấy, văn hóa và đại đoàn kết toàn dân tộc luôn có mối quan hệ gắn bó hữu cơ. Văn hóa nuôi dưỡng tinh thần đoàn kết; đoàn kết tạo nên môi trường để văn hóa được bảo tồn, trao truyền và phát triển.
Bởi vậy, việc lần đầu tiên tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 trên phạm vi toàn quốc, đồng thời gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, mang ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ một hoạt động kỷ niệm thông thường. Đây là dịp để mỗi người dân nhìn lại những giá trị chung đã kết nối cộng đồng người Việt Nam qua các thế hệ, từ tình làng nghĩa xóm, phong tục tập quán, tiếng nói, trang phục, lễ hội đến những truyền thống tốt đẹp trong ứng xử và đời sống xã hội.
Đặc biệt, sự kiện diễn ra trong dịp kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (1946-2026), gợi nhớ tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của văn hóa đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước: “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi”. Tám mươi năm đã trôi qua, tư tưởng ấy vẫn vẹn nguyên giá trị, nhắc nhở chúng ta rằng phát triển kinh tế phải đi đôi với phát triển văn hóa, xây dựng con người; tăng trưởng vật chất phải gắn với tiến bộ tinh thần và sự bền vững của xã hội.
Nhìn từ góc độ văn hóa, Ngày hội Đại đoàn kết không đơn thuần là dịp để các khu dân cư gặp gỡ, giao lưu, biểu dương những tập thể, cá nhân tiêu biểu. Đó còn là không gian để những giá trị truyền thống được đánh thức trong đời sống hiện đại, nơi mỗi người dân có thể tìm thấy sự gắn bó với quê hương, cộng đồng và cội nguồn dân tộc.
Tính đến thời điểm này, cả 34/34 tỉnh, thành phố đã ban hành kế hoạch triển khai các hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam. Toàn quốc dự kiến giới thiệu 406 hoạt động, chương trình, trong đó có 282 sự kiện văn hóa, nghệ thuật, 36 sự kiện thể dục, thể thao và 85 hoạt động trưng bày, triển lãm. Các bộ, ngành, tổ chức Trung ương cũng tổ chức nhiều hoạt động giới thiệu sản phẩm làng nghề, quảng bá văn hóa Việt Nam, phát triển văn hóa đọc và giao lưu cộng đồng.
Những con số ấy cho thấy quy mô và sự hưởng ứng rộng khắp của sự kiện. Nhưng điều đáng quan tâm hơn cả không nằm ở số lượng chương trình, mà ở khả năng đưa văn hóa đến gần hơn với đời sống nhân dân.
Từ một buổi giao lưu văn nghệ ở nhà văn hóa thôn, bản, tổ dân phố đến những màn trình diễn dân ca, dân vũ; từ hội thi thể thao quần chúng đến hoạt động trải nghiệm di sản, giới thiệu ẩm thực, mỗi hoạt động đều có thể trở thành một nhịp cầu kết nối con người. Ở đó, người cao tuổi trao truyền câu hát dân gian cho lớp trẻ; nghệ nhân giới thiệu nghề truyền thống; những người hàng xóm vốn ít có dịp gặp gỡ cùng tham gia một hoạt động chung. Văn hóa không còn là khái niệm xa xôi mà hiện diện trong những điều bình dị, thân thuộc của cuộc sống.
Đặc biệt, sức mạnh của đại đoàn kết không chỉ được tạo nên từ những điểm tương đồng mà còn từ khả năng tôn trọng sự khác biệt. Việt Nam là quốc gia thống nhất với cộng đồng 54 dân tộc, mỗi dân tộc có tiếng nói, phong tục, tập quán, di sản và sắc thái văn hóa riêng. Chính sự phong phú ấy làm nên diện mạo thống nhất trong đa dạng của văn hóa Việt Nam.
Khi tiếng cồng chiêng Tây Nguyên hòa cùng điệu quan họ Bắc Ninh, khi áo dài Huế gặp gỡ đờn ca tài tử Nam Bộ, khi những lễ hội truyền thống của đồng bào các dân tộc được giới thiệu rộng rãi, chúng ta càng nhận rõ rằng bản sắc riêng không làm suy giảm sức mạnh chung. Trái lại, sự tôn trọng, sẻ chia và cùng gìn giữ những giá trị khác biệt chính là nền tảng của đại đoàn kết.
Đưa văn hóa về với nhân dân, tạo sức mạnh phát triển đất nước
Một điểm đáng chú ý trong chuỗi hoạt động năm nay là tinh thần lấy nhân dân làm trung tâm, vừa là chủ thể sáng tạo, vừa là người thụ hưởng văn hóa. Đây cũng chính là yêu cầu quan trọng để Ngày Văn hóa Việt Nam không dừng lại ở một sự kiện có tính phong trào, mà thực sự trở thành động lực thúc đẩy đời sống văn hóa từ cơ sở.
Thực tiễn cho thấy, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam gần một thế kỷ qua luôn giữ vai trò quan trọng trong việc tập hợp, vận động các tầng lớp nhân dân, phát huy truyền thống yêu nước và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Trong bối cảnh mới, khi cơ cấu xã hội thay đổi, chuyển đổi số diễn ra sâu rộng, phương thức tập hợp và vận động nhân dân cũng cần được đổi mới để gần dân, sát dân và đáp ứng tốt hơn những nhu cầu thiết thực của cộng đồng.
Hoạt động của Mặt trận thời gian qua có nhiều đổi mới trong tuyên truyền, vận động, thực hiện dân chủ, đại diện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân; đồng thời tăng cường giám sát, phản biện xã hội và phát huy quyền làm chủ trực tiếp của người dân ở cơ sở.
Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế cần khắc phục: Một số hoạt động còn dàn trải, chưa xuất phát đầy đủ từ nhu cầu và lợi ích thiết thực của nhân dân; công tác tuyên truyền có nơi còn nặng tính hành chính, một chiều; việc nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người dân chưa kịp thời. Những vấn đề ấy cũng đặt ra yêu cầu đổi mới cách tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam.
Muốn ngày hội thực sự có sức sống, không thể chỉ tổ chức những chương trình văn nghệ, hội diễn hay hoạt động trưng bày mang tính hình thức. Điều quan trọng là phải tạo được không gian để người dân cùng tham gia, cùng bàn bạc, cùng sáng tạo và cùng hưởng lợi. Mỗi khu dân cư cần tìm ra cách làm phù hợp với đặc điểm văn hóa, điều kiện kinh tế và nguyện vọng của cộng đồng mình.
Một làng quê có thể tổ chức ngày hội bằng việc khôi phục trò chơi dân gian, giới thiệu sản phẩm làng nghề, tái hiện phong tục đẹp. Một khu phố đô thị có thể kết nối các thế hệ thông qua hoạt động đọc sách, triển lãm ảnh, biểu diễn nghệ thuật đường phố và những chương trình thiện nguyện. Ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, ngày hội có thể trở thành dịp để nghệ nhân truyền dạy dân ca, dân vũ, nghề thủ công và giới thiệu những nét đẹp trong phong tục truyền thống.
Đáng chú ý, việc đưa công nghệ vào hoạt động văn hóa cũng mở ra những phương thức kết nối mới. Nền tảng Bản đồ số Văn hóa Việt Nam (CMAP), chính thức đi vào hoạt động từ đầu tháng 11/2026 tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, sẽ góp phần lưu trữ, cập nhật thông tin về các sự kiện và điểm đến văn hóa trên cả nước. Cuộc vận động sáng tạo “Thanh âm Việt Nam. Giai điệu cuộc sống”, diễn ra từ ngày 12/10 đến 30/11, cũng đang khuyến khích đông đảo người dân, đặc biệt là giới trẻ, cùng lan tỏa tình yêu quê hương qua âm nhạc.
Đó là những cách làm cho thấy văn hóa truyền thống hoàn toàn có thể song hành với công nghệ hiện đại. Công nghệ không thay thế những giá trị văn hóa nguyên bản, nhưng nếu được sử dụng đúng hướng, sẽ giúp di sản được quảng bá rộng rãi hơn, kết nối cộng đồng và tạo điều kiện để thế hệ trẻ tiếp cận văn hóa dân tộc bằng phương thức gần gũi, sinh động.
Từ Hà Nội với lễ diễu hành di sản, các sân khấu nghệ thuật truyền thống tại không gian đi bộ Hồ Hoàn Kiếm, đến những chương trình tôn vinh áo dài, Ca Huế, Bài chòi ở Huế; liên hoan các làng Quan họ gốc tại Bắc Ninh; Festival cồng chiêng Gia Lai; trải nghiệm văn hóa Chăm tại Khánh Hòa; không gian đờn ca tài tử, lễ hội Ok Om Bok và đua ghe Ngo ở khu vực Nam Bộ…, bức tranh văn hóa ba miền hứa hẹn tạo nên một ngày hội đa sắc màu, giàu sức kết nối.
Đặc biệt, lễ kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất sẽ diễn ra vào sáng 24/11 tại Nhà hát Hồ Gươm, Hà Nội. Những hoạt động văn hóa, nghệ thuật, chiếu phim miễn phí và chương trình phục vụ đồng bào vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo cũng góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận và thụ hưởng văn hóa cho các tầng lớp nhân dân.
Tuy nhiên, một ngày hội thành công không chỉ được đánh giá bằng quy mô, số lượng sự kiện hay sự rực rỡ của các sân khấu. Thước đo quan trọng hơn là sau ngày hội, người dân có thêm sự gắn bó với cộng đồng hay không; những giá trị văn hóa truyền thống có được gìn giữ, trao truyền tốt hơn hay không; những phong trào xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư có thực chất và bền vững hơn hay không.
Đại đoàn kết không thể chỉ được khơi dậy bằng những lời hiệu triệu, mà phải được nuôi dưỡng từ sự quan tâm, tôn trọng, sẻ chia và những lợi ích thiết thực trong đời sống nhân dân. Văn hóa cũng không thể chỉ tồn tại trong bảo tàng, lễ hội hay những chương trình biểu diễn lớn, mà phải hiện diện trong nếp sống, cách ứng xử, trong tình làng nghĩa xóm và trách nhiệm của mỗi người đối với cộng đồng.
Ngày hội Đại đoàn kết gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam vì thế mang một thông điệp sâu sắc: đoàn kết để gìn giữ bản sắc, văn hóa để bồi đắp đồng thuận, và sức mạnh cộng đồng để cùng kiến tạo tương lai. Khi mỗi người dân thực sự trở thành chủ thể của đời sống văn hóa, khi mỗi khu dân cư là một không gian đoàn kết, nhân ái và sáng tạo, văn hóa sẽ trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng, góp phần xây dựng đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.
Từ ngày hội tháng Mười một này, điều cần được lan tỏa không chỉ là niềm vui của một sự kiện lần đầu tổ chức trên phạm vi toàn quốc, mà còn là ý thức cùng chung tay gìn giữ hồn cốt dân tộc, vun đắp tình đồng bào và khơi dậy khát vọng cống hiến trong mỗi người Việt Nam. Đó cũng chính là cách thiết thực để tinh thần “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi” tiếp tục tỏa sáng trong đời sống hôm nay và mai sau.
V.X.B
