Làng nghề truyền thống tìm hướng gia tăng giá trị sản phẩm
Từ những chiếc nón lá được thêu vẽ tinh xảo đến sản phẩm mây tre đan, trầm hương được cải tiến về mẫu mã, nhiều cơ sở làng nghề đang tìm cách gia tăng giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường. Đổi mới sáng tạo, xây dựng thương hiệu và nâng cao năng lực tiếp cận khách hàng đang trở thành yêu cầu để nghề truyền thống phát triển bền vững.
Không còn chỉ sản xuất những chiếc nón lá mộc để bán cho thương lái như trước, Hợp tác xã (HTX) Làng nghề truyền thống Nón lá Vĩnh Thịnh (Hà Nội) đang tìm hướng gia tăng giá trị sản phẩm bằng cách đưa thêm các công đoạn trang trí thủ công, thêu, vẽ và sáng tạo họa tiết.

Chị Nguyễn Thị Thu Uyên và sản phẩm nón lá của HTX Làng nghề truyền thống Nón lá Vĩnh Thịnh (Hà Nội).
Sáng tạo để gia tăng giá trị sản phẩm
Chia sẻ cùng VnBusiness tại Festival Bảo tồn và Phát triển làng nghề toàn cầu lần thứ nhất năm 2026, đang diễn ra tại Hà Nội, chị Nguyễn Thị Thu Uyên, Giám đốc HTX, cho biết tham gia Festival, khá nhiều du khách trong và ngoài nước bày tỏ sự ấn tượng với những mẫu nón lá có thiết kế độc đáo, mang dấu ấn riêng của HTX.
Theo chị Uyên, trước đây, người dân thôn Vĩnh Thịnh chủ yếu làm nón thô rồi bán cho các đầu mối thu mua ở nhiều nơi. Một chiếc nón mộc size 40 phổ biến có giá khoảng 40.000-80.000 đồng, mang lại giá trị kinh tế không cao cho người sản xuất.
Tuy nhiên, khi được HTX hoàn thiện thêm các công đoạn trang trí như thêu, vẽ và gia công họa tiết thủ công, giá bán mỗi chiếc nón có thể đạt 150.000-200.000 đồng. Với những sản phẩm được trang trí cầu kỳ, tinh xảo, mức giá còn có thể lên tới 300.000-400.000 đồng. Nhờ đó, giá trị sản phẩm được nâng lên đáng kể so với nón thô truyền thống.
Không chỉ thay đổi về giá trị, việc sáng tạo mẫu mã còn giúp nón lá Vĩnh Thịnh tiếp cận thêm những nhóm khách hàng mới. Thời gian gần đây, HTX nhận được nhiều đơn đặt hàng phục vụ các sự kiện, như xuất hiện tại Lễ Hội Đền Hùng, Đà Nẵng - Hội An, hoặc dùng làm quà tặng tại các chương trình du lịch. Đây là hướng đi giúp sản phẩm truyền thống không chỉ hiện diện trong đời sống thường nhật mà còn trở thành món quà lưu niệm mang đậm dấu ấn văn hóa Việt Nam.

Sản phẩm thủ công làm từ mây tre đan được nhiều người dùng tìm mua.
Cũng mang theo mong muốn tìm kiếm hướng đi mới, bà Hoàng Thị Hường, người sản xuất các sản phẩm mây tre đan tại thôn Yên Bình, xã Vũ Hương (tỉnh Ninh Bình), đưa những sản phẩm do gia đình làm ra đến Festival. Một số mặt hàng đã được khách tham quan lựa chọn ngay tại sự kiện khiến bà rất phấn khởi.
Với bà Hường, việc tham gia Festival không đơn thuần là giới thiệu sản phẩm mà còn là cơ hội gặp gỡ đối tác, tìm kiếm khách hàng, đặc biệt là khách hàng nước ngoài. Bà kỳ vọng những kết nối này sẽ giúp gia đình mở rộng thị trường, từng bước xây dựng đầu ra ổn định hơn cho sản phẩm mây tre đan.
Trong khi đó, bà Thái Thị Anh, người sản xuất các sản phẩm từ trầm hương tại thôn Phúc Trung, xã Phúc Trạch, tỉnh Hà Tĩnh, mang đến sự kiện nhiều mặt hàng như nụ trầm, hương trầm, vòng trầm và tinh dầu trầm.
Theo bà Anh, giá trị của sản phẩm trầm hương không chỉ nằm ở nguyên liệu mà còn ở quá trình chăm sóc, khai thác và chế biến công phu. Mùi hương đặc trưng của trầm Việt Nam đã thu hút sự quan tâm của nhiều khách quốc tế. Một số người sau khi mua hàng đã quay trở lại, thậm chí bà còn duy trì liên hệ để tiếp tục giới thiệu sản phẩm.
“Có những khách nước ngoài đã đến mua hàng, sau đó quay lại. Tôi cũng đã giữ được liên hệ với một số khách để tiếp tục giới thiệu sản phẩm”, bà Anh chia sẻ.
Những câu chuyện tại các gian hàng cho thấy, sản phẩm làng nghề dù khác nhau về nguyên liệu, kỹ thuật và văn hóa nhưng đều có điểm chung là chứa đựng giá trị lao động, tri thức và bản sắc của cộng đồng. Khi được đặt trong không gian giao lưu quốc tế, những giá trị ấy có thêm cơ hội được nhận diện, kết nối và chuyển hóa thành lợi thế thương mại.
Tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu
Festival Bảo tồn và Phát triển làng nghề toàn cầu lần thứ nhất năm 2026 với chủ đề “Hội tụ bản sắc văn hóa làng nghề - Kết nối tinh hoa toàn cầu” đã tạo không gian gặp gỡ, trao đổi giữa nghệ nhân, cơ sở sản xuất, doanh nghiệp và đối tác quốc tế.
Tuy nhiên, để những cuộc gặp gỡ tại Festival thực sự trở thành cơ hội phát triển lâu dài, bài toán đặt ra với các làng nghề không chỉ là tạo ra sản phẩm độc đáo mà còn phải nâng cao năng lực sản xuất, xây dựng thương hiệu và chủ động tiếp cận thị trường.
Thực tế tại làng nón Vĩnh Thịnh cho thấy, dù nghề truyền thống vẫn được duy trì nhưng lực lượng lao động kế cận đang là vấn đề đáng quan tâm.

Các gian hàng thủ công truyền thống thu hút đông đảo khách hàng trong và ngoài nước.
Theo chị Nguyễn Thị Thu Uyên, hiện tỷ lệ người dân còn giữ nghề làm nón tại địa phương đạt khoảng 60-70%, tương đương 500-600 hộ. Tuy nhiên, công việc này chủ yếu thu hút người trung tuổi, người lớn tuổi và trẻ em tranh thủ làm thêm tại nhà vào thời gian nông nhàn. Trong khi đó, phần lớn lao động trẻ lựa chọn đi làm tại các doanh nghiệp, nhà máy do thu nhập từ nghề làm nón thô chưa cao.
Đặc biệt, trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển, việc có sản phẩm tốt và mẫu mã đẹp mới chỉ là điều kiện cần. Người sản xuất còn phải biết ứng dụng công nghệ số để xây dựng hình ảnh thương hiệu, tiếp cận khách hàng, mở rộng thị trường,... Song đây lại là điểm yếu, là khó khăn đối với các làng nghề, bởi việc tăng thu nhập tìm kiếm nhân lực trẻ có kỹ năng công nghệ, hỗ trợ quảng bá và đưa sản phẩm lên các nền tảng số là việc không phải dễ dàng.
Câu chuyện này cũng đặt ra yêu cầu về việc hỗ trợ các cơ sở làng nghề nâng cao năng lực chuyển đổi số. Bên cạnh đó, để có thể mở rộng thị trường quốc tế, các cơ sở sản xuất cần từng bước cải thiện chất lượng, quy cách đóng gói, thiết kế bao bì, đáp ứng yêu cầu về tiêu chuẩn sản phẩm và khả năng cung ứng ổn định. Đây là những yếu tố quan trọng giúp sản phẩm thủ công truyền thống chuyển từ hoạt động sản xuất nhỏ lẻ sang tham gia sâu hơn vào chuỗi giá tàng.
Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường cho biết, thành phố hiện có 337 làng nghề, làng nghề truyền thống và 47 nghề truyền thống quốc gia. Đặc biệt, 4 làng nghề đã được Hội đồng Thủ công thế giới vinh danh trong Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới, gồm gốm sứ Bát Tràng, dệt lụa Vạn Phúc, điêu khắc sơn mài Sơn Đồng và khảm trai sơn mài Chuyên Mỹ. Việt Nam hiện đứng thứ hai thế giới về số lượng thành viên tham gia mạng lưới này.
Theo ông Bùi Duy Cường, mỗi sản phẩm thủ công không đơn thuần là một món hàng mà còn kết tinh tâm hồn, trí tuệ, thẩm mỹ và bàn tay tài hoa của nhiều thế hệ nghệ nhân. Vì vậy, bảo tồn làng nghề phải gắn với gìn giữ tri thức, kỹ năng nghề, không gian văn hóa và tạo điều kiện để các thế hệ tiếp nối nghề.
Trong bối cảnh thị trường và công nghệ thay đổi nhanh chóng, làng nghề cần đổi mới mẫu mã, nâng cao chất lượng, bảo vệ môi trường và mở rộng thị trường nhưng không đánh mất bản sắc.
Hà Nội kỳ vọng sự kiện sẽ trở thành cầu nối giúp sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam nâng cao giá trị, mở rộng thị trường, gắn kết với du lịch văn hóa và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Xa hơn, những chương trình hợp tác cụ thể về truyền nghề, đào tạo, thiết kế, ứng dụng công nghệ và phát triển thị trường sẽ tạo thêm động lực để các làng nghề phát triển bền vững.
