Gói bánh tét ngày Xuân, nét đẹp văn hóa người dân Nam Bộ

Thanh niên được phân công canh những nồi bánh tét.

Năm nào cũng vậy, cứ mỗi dịp Tết đến Xuân về, bà Nguyễn Thị Mỹ Ba (67 tuổi; xã Hưng Mỹ, tỉnh Cà Mau) lại tụ họp bà con xung quanh đến nhà tổ chức gói bánh tét.

Bà Ba cho biết, bà được mẹ chồng chỉ cách gói bánh tét từ những ngày đầu mới về làm dâu. Hơn 40 năm qua, mỗi khi Tết đến bà đều gói bánh tét để gia đình ăn trong 3 ngày xuân, biếu cho bà con và sẵn tiện truyền nghề lại cho con cháu.

“Nhiều người nói gói chi tốn công, cứ việc ra chợ mua vài đòn ăn cho khỏe, nhưng tôi không làm vậy. Gói bánh tét không chỉ để ăn mà cốt yếu là để giữ gìn nét đẹp, phong tục truyền thống của dân tộc, tưởng nhớ Tổ tiên. Hơn nữa, trong quá trình gói bánh, luộc bánh, con cháu, bà con hàng xóm tề tựu lại chuyện trò tạo không khí vui tươi phấn khởi, thắt chặt thêm tình cảm gia đình và tình làng nghĩa xóm”, bà Ba chia sẻ.

Bà Nguyễn Thị Mỹ Ba cùng hàng xóm gói bánh tét ăn Tết.

Đa phần bánh tét ở Cà Mau có 2 nhân chính là nhân chuối mỡ hoặc đậu mỡ. Mỗi gia đình sẽ gói cả 2 loại nhân để ai thích nhân nào thì ăn nhân đó và có nhiều sự lựa chọn ăn cho đỡ ngán.

Trước ngày gói bánh, người dân sẽ chuẩn bị sẵn nếp, luộc đậu, ướp chuối xiêm chín, phơi lá chuối, dây lạc… Để có những chiếc bánh đẹp mắt đòi hỏi sự khéo tay của người gói trong việc bỏ nếp, nhân vào chiếc bánh đủ lượng, buộc chắc tay…

Vô nhân bánh tét.

Gói bánh thành đòn hình trụ dài.

“Bánh sau khi gói sẽ được luộc nồi nước lá dứa đun sôi cho có mùi thơm. Luộc tầm 4 tiếng đồng hồ thì vớt ra. Trong khoảng thời gian luộc phải canh lửa cháy đều, nhiệm vụ này thường được giao cho các bạn trẻ. Bánh luộc chín được vớt ra đem treo trên sào cho ráo nước, để nguội thì có thể dùng”, bà Nguyễn Thị Thiếp (72 tuổi, ngụ xã Hưng Mỹ, Cà Mau) chia sẻ.

Nhiều khu vực ở Cà Mau có tục lệ gói bánh dần công, hễ nay nhà người này có gói bánh thì những người hàng xóm xung quanh sẽ đến phụ giúp và ngược lại, qua đó càng thắt chặt thêm tình làng nghĩa xóm.

Hoàn thành công đoạn gói bánh.

Chị em phụ nữ tham gia gói bánh tét.

Bánh tét được xem là món ăn truyền thống của người dân Nam bộ. Vào những ngày Tết, mỗi gia đình thường có vài đòn bánh Tét, cắt thành khoanh dâng lên bàn thờ gia tiên, dùng trong gia đình và thiết đãi khách đến nhà chơi Tết.

Bánh tét sau khi luộc chín để nguội là có thể dùng trực tiếp hoặc ăn kèm với tôm khô củ kiệu và thịt kho tàu hoặc đem chiên.

Cán bộ, chiến sĩ biên phòng tham gia gói bánh tét.

Hoạt động gói bánh tét ngày Tết không chỉ diễn ra trong phạm vi gia đình, mà còn được tổ chức trong các doanh trại quân đội, biên phòng, trường học, cơ quan, đoàn thể hoặc tổ chức thành các cuộc thi, hội thi, gắn với các hoạt động vui Xuân đón Tết, nhằm lưu giữ nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc.

Những đòn bánh tét luộc chín được phơi lên sào.

Các bạn trẻ chụp ảnh bên những chiếc bánh tét được người thân gửi tặng dịp Tết.

Những chiếc bánh tét hình trụ dài, đầy đặn, cắt thành khoanh tròn… tượng trưng cho sự đủ đầy và sung túc, hội tụ tinh hoa đất trời. Giữa nhịp sống hiện đại, đòn bánh tét nơi Đất Mũi vẫn thơm mùi nếp mới, xanh màu lá chuối như nhắc những người con xa quê “Tết là trở về, là sum vầy bên nồi bánh ấm lửa tình thân”.

Quách Me