Gón nhìn văn hóa: Hơn 10.000 tấn chân gà nhập lậu - Không chỉ là một vụ án kinh tế

Khi thực phẩm bẩn len lỏi vào từng bữa ăn, nguy cơ không chỉ dừng lại ở những tổn thất vật chất mà còn đe dọa trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng, làm xói mòn niềm tin xã hội và đặt ra những câu hỏi lớn về trách nhiệm của doanh nghiệp cũng như ý thức bảo vệ người tiêu dùng.

Lợi nhuận mờ mắt và sự xuống cấp của đạo đức kinh doanh

Theo kết quả điều tra ban đầu, từ năm 2023 đến năm 2026, Công ty cổ phần XNK thực phẩm ABF đã nhập khẩu hơn 1,2 triệu tấn chân gà theo diện sản xuất, gia công để xuất khẩu. Tuy nhiên, thay vì thực hiện đúng quy định, số hàng này đã được đưa thẳng ra tiêu thụ trong nước với số lượng lên tới hơn 10.000 tấn mà không chuyển đổi mục đích sử dụng và không thực hiện nghĩa vụ thuế.

Đáng lo ngại hơn, trong số lượng chân gà nhập khẩu có không ít sản phẩm xuất xứ từ các quốc gia đang có dịch bệnh gia cầm hoặc không nằm trong danh sách đủ điều kiện nhập khẩu vào Việt Nam vì lý do an toàn thực phẩm. Cơ quan chức năng còn phát hiện hàng trăm tấn chân gà đã hết hạn sử dụng, mốc trắng, bốc mùi nhưng vẫn có dấu hiệu chuẩn bị đưa ra thị trường.

Một lượng lớn chân gà nhập lậu đã được tuồn ra thị trường tiêu thụ. Ảnh: bocongan.gov.vn

Nhìn từ góc độ văn hóa kinh doanh, đây là biểu hiện của sự tha hóa đạo đức nghiêm trọng. Trong bất kỳ nền kinh tế nào, lợi nhuận luôn là mục tiêu của doanh nghiệp. Tuy nhiên, lợi nhuận chỉ thực sự có giá trị khi được tạo ra trên nền tảng tôn trọng pháp luật, tôn trọng sức khỏe và quyền lợi của khách hàng. Một doanh nghiệp có thể thất bại về kinh doanh nhưng vẫn giữ được danh dự; ngược lại, khi cố tình kiếm tiền bằng cách đánh đổi sự an toàn của cộng đồng, đó không còn là hoạt động kinh doanh mà là hành vi phản văn hóa.

Từ lâu, văn hóa Việt Nam luôn đề cao chữ “tâm” trong buôn bán. Người xưa quan niệm “buôn có bạn, bán có phường”, làm ăn phải giữ chữ tín để tồn tại lâu dài. Bởi vậy, việc bất chấp nguy cơ dịch bệnh, bất chấp những cảnh báo về an toàn thực phẩm để tiêu thụ thực phẩm không bảo đảm chất lượng cho thấy một sự đứt gãy đáng lo ngại về chuẩn mực đạo đức trong một bộ phận doanh nhân hiện nay.

Điều đáng buồn là những sản phẩm này không xuất hiện ở đâu xa mà len lỏi vào các nhà hàng, quán ăn, các đầu mối bán buôn tại nhiều tỉnh thành phố như Hà Nội, Lai Châu, Cao Bằng, Lạng Sơn, Ninh Bình, Hưng Yên, Quảng Ninh…. Người tiêu dùng gần như không có khả năng nhận biết nguồn gốc thực sự của thực phẩm mình sử dụng. Khi đồng tiền trở thành mục tiêu duy nhất, sức khỏe của hàng triệu người dân có thể bị biến thành cái giá phải trả cho lòng tham của một số cá nhân.

Thực phẩm bẩn không chỉ gây hại sức khỏe mà còn bào mòn niềm tin xã hội

Mỗi vụ việc thực phẩm bẩn bị phát hiện đều để lại những hệ lụy vượt xa phạm vi kinh tế. Hàng nghìn tấn chân gà đông lạnh nhập lậu bị phát hiện lần này là một minh chứng rõ nét.

Trước hết, nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng là rất lớn. Thực phẩm hết hạn, bảo quản không đúng quy chuẩn hoặc có nguồn gốc từ vùng dịch có thể chứa các loại vi khuẩn, virus, độc tố gây bệnh nguy hiểm. Người tiêu dùng không chỉ đối mặt với nguy cơ ngộ độc thực phẩm cấp tính mà còn có thể chịu những tác động lâu dài đối với sức khỏe nếu sử dụng thường xuyên.

Nhưng điều đáng lo hơn là những tổn thương vô hình đối với niềm tin xã hội. Khi liên tiếp xuất hiện các vụ việc liên quan đến thực phẩm bẩn, hàng giả, hàng lậu, người dân ngày càng hoang mang về chất lượng những sản phẩm đang lưu hành trên thị trường. Sự nghi ngờ dần thay thế cảm giác an tâm trong mỗi bữa ăn hằng ngày.

Một xã hội văn minh không chỉ được đánh giá qua tốc độ tăng trưởng kinh tế mà còn ở mức độ bảo vệ người tiêu dùng. Khi người dân phải tự trang bị kỹ năng phân biệt thực phẩm sạch - bẩn trong một thị trường đầy rẫy rủi ro, điều đó cho thấy các cơ chế bảo vệ cộng đồng vẫn còn những khoảng trống cần được lấp đầy.

Vụ án cũng đặt ra yêu cầu phải xem xét trách nhiệm của các cơ quan quản lý liên quan. Một lượng hàng hóa khổng lồ được nhập khẩu, lưu kho và phân phối trong thời gian dài chắc chắn không thể chỉ là câu chuyện của riêng doanh nghiệp. Việc phát hiện, ngăn chặn từ sớm sẽ giúp hạn chế đáng kể những hậu quả mà xã hội phải gánh chịu.

Ở một khía cạnh khác, người tiêu dùng cũng cần xây dựng văn hóa tiêu dùng thông minh. Thói quen lựa chọn thực phẩm giá rẻ, thiếu quan tâm đến nguồn gốc xuất xứ vô hình trung tạo ra “đất sống” cho thực phẩm nhập lậu và hàng hóa kém chất lượng. Khi thị trường còn nhu cầu đối với những sản phẩm không rõ nguồn gốc, các đối tượng trục lợi vẫn sẽ tìm mọi cách để tồn tại.

Cuộc chiến chống thực phẩm bẩn vì thế không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chức năng mà còn là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Cần những chế tài đủ sức răn đe đối với hành vi buôn lậu thực phẩm; cần sự minh bạch trong quản lý chuỗi cung ứng; cần nâng cao đạo đức kinh doanh của doanh nghiệp; và đặc biệt cần xây dựng một văn hóa tiêu dùng văn minh, nơi sức khỏe cộng đồng luôn được đặt lên trên lợi ích ngắn hạn.

Hơn 10.000 tấn chân gà nhập lậu bị tuồn ra thị trường là con số khiến nhiều người giật mình. Nhưng điều đáng suy ngẫm hơn chính là câu hỏi: Nếu vụ việc không bị phát hiện, còn bao nhiêu tấn thực phẩm tương tự đã và đang xuất hiện trong các bữa ăn của người dân? Khi đồng tiền được đặt cao hơn lương tri, hậu quả không chỉ là những vụ án hình sự mà còn là sự tổn thương đối với những giá trị nền tảng của xã hội. Và đó mới là điều cần được ngăn chặn bằng mọi giá.

V.X.B

BÀI ĐỌC THÊM:
Công an Hà Nội khởi tố các đối tượng buôn lậu hàng nghìn tấn chân gà đông lạnh

Theo Cổng thông tin bocongan.gov.vn: Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và lệnh tạm giam đối với Nguyễn Thị Tố Loan (sinh năm 1979; thường trú tại phường Hoàng Mai, TP Hà Nội; là Giám đốc Công ty cổ phần XNK và phát triển thương mại An Bình thuộc tập đoàn An Bình Group) và Trang Tuyết Ngọc (sinh năm 1981; thường trú tại phường Thanh Liệt, TP Hà Nội; Trưởng phòng trợ lý tập đoàn An Bình Group) về tội Buôn lậu.

Trước đó, vào ngày 04/6/2026, Công an TP Hà Nội tiến hành kiểm tra và khám xét các kho hàng tại khu công nghiệp Quang Minh, xã Quang Minh, TP Hà Nội và kho đông lạnh THL tại xã Đồng Đăng, tỉnh Lạng Sơn. Tại kho đông lạnh An Việt 2 (thuộc Công ty TNHH An Việt Hà Nội), cơ quan Công an phát hiện hơn 1.000 tấn chân gà, trong đó có 260 tấn chân gà đông lạnh hết hạn sử dụng, bị mốc trắng và bốc mùi có dấu hiệu đưa ra thị trường tiêu thụ. Tại kho đông lạnh THL, cơ quan Công an phát hiện thu giữ 1.030,647 tấn chân gà.

Cơ quan điều tra xác định, từ năm 2023 - 2026, Công ty cổ phần XNK thực phẩm ABF do Nguyễn Thị Tố Loan điều hành đã nhập khẩu 339 container chân gà (theo diện sản xuất, gia công rồi xuất khẩu) với tổng số 1,207 triệu tấn, giá trị hàng hóa gần 350 tỷ đồng. Nhưng sau khi nhập khẩu số chân gà trên, Loan không chuyển đổi mục đích sử dụng, không nộp thuế mà chỉ đạo Ngọc bán ra thị trường trong nước cho người tiêu dùng với số lượng trên 10.000 tấn.

Trong số chân gà nhập từ nước ngoài về Việt Nam, có số lượng lớn xuất xứ từ những nước có dịch bệnh gia cầm hoặc vì lý do an toàn thực phẩm khác nên không có trong Danh sách đủ điều kiện nhập khẩu vào Việt Nam. Vì lợi nhuận, Loan đã bán số chân gà đó ra thị trường trong nước cho người tiêu dùng (nhà hàng, quán ăn....). Ngoài ra, Loan đã chỉ đạo nhân viên bán số chân gà trên ra thị trường nhiều tình thành trên cả nước như Hà Nội, Lai Châu, Cao Bằng, Lạng Sơn, Ninh Bình, Hưng Yên, Quảng Ninh… để tiêu thụ thông qua các đầu mối bán buôn.

Hiện, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội đang tiếp tục mở rộng điều tra vụ án, làm rõ hành vi của các đối tượng có liên quan và trách nhiệm của các Cơ quan quản lý có liên quan đến hành vi buôn lậu của Nguyễn Thị Tố Loan và đồng bọn.