Google trả tiền cho hơn 400 nhà xuất bản: Báo chí tìm lời giải trước sức ép AI?

Nội dung tin tức được cấp phép được sử dụng cho các tính năng AI thử nghiệm, bao gồm bản tin âm thanh, podcast có thể tùy chỉnh trong ứng dụng Google News. (Ảnh do Google cung cấp.)

Ngày 15/10/2026, Google thông báo chương trình thử nghiệm News AI pilot đã có hơn 400 ấn phẩm báo chí tham gia trên toàn cầu. Các đối tác mới gồm CNN, Financial Times, Axios, Forbes cùng nhiều cơ quan báo chí địa phương tại Mỹ. Chương trình được khởi động từ năm 2025, nhằm thử nghiệm các tính năng trí tuệ nhân tạo (AI) sử dụng nội dung được cấp phép từ các nhà xuất bản.

Dù việc mở rộng hợp tác cho thấy nỗ lực thương lượng của Google với báo chí trong kỷ nguyên AI, các tòa soạn vẫn đứng trước một bài toán sinh tồn. Khi AI có thể tự tổng hợp tin tức ngay trên nền tảng, vấn đề không còn là số tiền nhận được, mà là mức độ trích xuất nội dung và liệu khoản thù lao đó có đủ bù đắp cho lượng truy cập bị suy giảm.

Google trả tiền cho nội dung báo chí, nhưng quyền sử dụng đến đâu?

Theo công bố của Google, các nhà xuất bản tham gia News AI pilot được trả tiền để cung cấp nội dung phục vụ việc phát triển những tính năng AI mới. Các thử nghiệm gồm phần tổng quan chuyên sâu về bài báo trên Google News và bản tin âm thanh có thể tùy chỉnh. Google cho biết các tính năng này sẽ ghi rõ nguồn và cung cấp liên kết trực tiếp đến bài viết gốc.

Theo Nieman Journalism Lab, Google xác nhận News AI pilot không áp dụng cơ chế trả tiền dựa trên mức độ đóng góp của nội dung vào câu trả lời do AI tạo ra. Trong chương trình này, các nhà xuất bản được trả tiền để cung cấp nội dung phục vụ những tính năng thử nghiệm cụ thể trên Google News. 

Google chưa công bố mức phí, công thức tính tiền hay toàn bộ điều khoản hợp đồng. Vì vậy, chưa có đủ thông tin để xác định khoản thanh toán được tính theo số lượng bài viết, phạm vi sử dụng nội dung hay một cơ chế thương mại khác.

Một vấn đề khác là phạm vi quyền sử dụng. Theo The Information, trong quá trình đàm phán với một số nhà xuất bản, Google đã đề xuất các điều khoản cho phép sử dụng nội dung với phạm vi rộng, có thể bao gồm cả việc huấn luyện mô hình AI. 

Ảnh chụp màn hình cách Google hiển thị tìm kiếm truyền thống và tìm kiếm bằng Chế độ AI với truy vấn "Tạp chí công dân và khuyến học" ngày 16/10/2026.

AI trả lời trực tiếp, báo chí đối mặt nguy cơ mất lượt truy cập

Sự phát triển của AI tạo sinh đang làm thay đổi cách người dùng tìm kiếm và tiếp nhận tin tức. Thay vì truy cập nhiều website để đọc bài viết, người dùng có thể nhận câu trả lời tổng hợp ngay trên nền tảng tìm kiếm hoặc chatbot AI. Điều này đặt ra nguy cơ người dùng ít nhấp vào bài viết gốc hơn, ngay cả khi nội dung báo chí được sử dụng để tạo câu trả lời.

Báo cáo Digital News Report 2026 của Viện Nghiên cứu Báo chí Reuters thuộc Đại học Oxford cho thấy, trong khảo sát tại 27 thị trường, 4% tổng số người được hỏi cho biết họ luôn hoặc thường xuyên nhấp vào nguồn tin gốc từ chatbot AI, so với 19% khi sử dụng công cụ tìm kiếm và 17% qua mạng xã hội. Báo cáo cũng cho biết 9% người được hỏi sử dụng chatbot AI để tiếp cận tin tức. Các tỷ lệ trên phản ánh hành vi do người tham gia tự khai báo. 

Các số liệu cho thấy việc tiếp nhận thông tin qua AI và truy cập nguồn tin gốc là hai hành vi khác nhau. Tuy nhiên, điều đáng lưu ý là khi người dùng nhận được câu trả lời ngay trên nền tảng, cơ hội chuyển họ đến bài viết gốc có thể bị thu hẹp.

Lượt truy cập có ý nghĩa kinh tế đối với nhiều cơ quan báo chí vì liên quan đến doanh thu quảng cáo, khả năng thu hút độc giả trả phí và xây dựng mối quan hệ trực tiếp với công chúng. Nếu lượng truy cập từ các nền tảng phân phối suy giảm, các tòa soạn có thể gặp khó khăn trong việc duy trì nguồn thu, trong khi chi phí cho tác nghiệp, kiểm chứng và biên tập vẫn cần được bảo đảm. Mức độ ảnh hưởng thực tế sẽ khác nhau tùy mô hình kinh doanh và cơ cấu nguồn thu của từng đơn vị.

Cấp phép nội dung cho AI: Thêm nguồn thu nhưng chưa phải lời giải toàn diện

News AI pilot không phải chương trình duy nhất Google thử nghiệm chi trả cho các nhà xuất bản. Theo The Information, Google đã triển khai một chương trình riêng với khoảng 100 đơn vị, trong đó khoản thanh toán được tính dựa trên mức độ nội dung đóng góp vào câu trả lời do AI tạo ra trên AI Tổng quan, Chế độ AI và Gemini. Mức chi trả giữa các đơn vị được cho là chênh lệch đáng kể; một số website nhỏ nhận khoản tiền rất thấp so với doanh thu quảng cáo. 

Hai chương trình cho thấy Google đang thử nghiệm các cách hợp tác thương mại khác nhau với nhà xuất bản. Tuy nhiên, khi mức phí, cách định giá và phạm vi quyền sử dụng chưa được công khai đầy đủ, các tòa soạn khó so sánh giá trị của những thỏa thuận này hoặc xác định liệu khoản thu có tương xứng với giá trị nội dung được khai thác hay không.

Một thỏa thuận có thể tạo thêm nguồn thu, nhưng chưa chắc bù đắp được phần doanh thu mất đi nếu độc giả ít truy cập trực tiếp vào website hơn. 

Cấp phép nội dung cho AI có thể mở thêm nguồn thu cho báo chí, nhưng không tự động giải quyết bài toán kinh tế của các tòa soạn. Hiệu quả của mô hình này phụ thuộc vào giá trị hợp đồng, phạm vi sử dụng nội dung và khả năng duy trì lượng độc giả truy cập trực tiếp. 

Khi AI ngày càng tham gia sâu vào quá trình tìm kiếm thông tin, thách thức của báo chí là vừa khai thác giá trị thương mại của nội dung, vừa bảo đảm nguồn lực cho hoạt động sản xuất tin tức độc lập, chất lượng.