Góp vốn cùng bạn thân mở quán ăn có lãi, bảng hạch toán chi phí sau một năm khiến tôi ngỡ ngàng

Tôi và Nam là bạn thân từ những ngày đầu bước chân vào giảng đường đại học. Ra trường, mỗi đứa một công việc nhưng vẫn giữ mối quan hệ thân thiết, có việc gì cũng gọi cho nhau đầu tiên. Cuối năm ngoái, thấy Nam có thế mạnh về khâu sổ sách, đối ngoại, còn tôi lại có nghề làm phở bò gia truyền, hai đứa quyết định hùn vốn mở một quán phở nhỏ.

Vì là bạn thân, khi góp vốn làm ăn, chúng tôi chỉ làm một biên bản thỏa thuận, mỗi đứa đóng góp 200 triệu đồng. Chuyện phân chia công việc hằng ngày cũng được thống nhất rất nhanh chóng: Tôi chịu trách nhiệm đứng bếp, lo nồi nước dùng, thái thịt, bán hàng từ sáng sớm. Còn Nam lo khâu nguyên liệu, quản lý nhân viên và thu ngân. Những tháng đầu tiên vắng khách, hai đứa nhìn nhau cười trừ, động viên nhau rồi mọi thứ sẽ tốt lên. Sự đồng lòng ấy khiến tôi tin rằng, có lẽ tình anh em ruột thịt cũng chỉ đến thế.

Bản hạch toán chi li và sự ngỡ ngàng của người trong cuộc

Nhờ hương vị phở đậm đà và sự tháo vát của Nam, quán ăn bắt đầu đông khách. Bước sang năm nay, cửa hàng đông khách, thường xuyên quá tải, doanh thu hằng tháng tăng vọt. Vợ tôi ở quê nghe tin cũng mừng, vì công sức bám trụ của tôi cuối cùng cũng được đền đáp xứng đáng.

Mọi chuyện thay đổi vào buổi tối tổng kết sổ sách tròn một năm chúng tôi mở cửa hàng, cũng là chốt doanh thu hết quý ba năm nay. Sau khi tiễn người khách cuối cùng ra về, Nam hẹn tôi ở lại, đặt lên bàn một tập tài liệu kèm theo chiếc máy tính.

Tôi ngỡ ngàng khi nhìn vào bảng hạch toán chi phí chi li từng đồng của bạn thân, sau một năm quán phở kinh doanh có lãi. Ảnh minh họa AI

Nam chỉ tay vào bảng biểu, phân trần một cách rành rọt: "Ông xem lại số liệu giúp tôi nhé. Doanh thu một năm trừ tiền thuê mặt bằng, nguyên liệu, thuế và lương nhân viên thì còn lãi ròng được 600 triệu. Theo đúng tỷ lệ hùn vốn bằng nhau từ đầu, lợi nhuận chia đôi, mỗi đứa được 300 triệu. Tuy nhiên, đã kinh doanh thì phải sòng phẳng, suốt năm qua ông đứng bếp chính lấy lương cố định 15 triệu/tháng từ chi phí vận hành quán rồi. Tôi lo khâu quản lý, đối ngoại cũng phải tự trừ vào chi phí một khoản tương đương. Chưa kể các khoản trượt giá và khấu hao dụng cụ nhà bếp, tôi trừ thẳng vào phần chia của ông luôn cho gọn".

Nhìn những con số bị Nam gạch xóa, tính toán chi li từng đồng tiền điện, tiền mắm muối, số tiền nhận lại chỉ còn bằng một nửa số tiền góp vốn, tôi thấy hẫng hụt và mệt mỏi. Tôi không giận việc Nam đòi hỏi sự sòng phẳng tài chính, vì làm ăn chung cần minh bạch. Tôi chỉ nhận ra, dẫu tôi có vất vả đứng bếp đến rộc cả người suốt 365 ngày qua để giữ khách cho quán, thì trong mắt người bạn thân, tôi cũng chỉ là một người làm thuê lĩnh lương không hơn không kém. Sự tính toán cơ học, sòng phẳng một cách máy móc ấy đã dựng lên một khoảng cách, làm mờ đi cái nghĩa tình anh em đồng cam cộng khổ từ thuở hàn vi.

Bài học thấm thía về ranh giới tiền bạc và tình bạn

Tôi ngồi im lặng trên chiếc ghế nhựa, nhìn thẳng vào Nam và bỗng nhận ra bạn hoàn toàn xa lạ. Tôi thấy một con người sắc sảo và đầy sự toan tính, không còn hình dáng của người bạn từng cùng tôi chia đôi gói xôi những ngày thất nghiệp.

Tôi lẳng lặng ký vào biên bản bàn giao, nhận đủ số tiền của mình rồi nhẹ nhàng bảo: "Tôi hiểu rồi. Từ ngày mai, tôi sẽ bàn giao lại toàn bộ công thức nước dùng cho nhân viên bếp chính rồi xin phép rút vốn, nghỉ việc". Nhìn gương mặt ngơ ngác, hụt hẫng của Nam, tôi chỉ mỉm cười nhẹ nhàng. 

Quay trở về nhà khi thành phố đã lên đèn, lòng tôi nhẹ nhàng đến lạ kỳ. Tôi biết, quyết định rút vốn dứt khoát của mình là hoàn toàn chính xác để tự bảo vệ lòng tự trọng của bản thân. Tôi đã nhận ra sai lầm lớn nhất của mình:Tin tưởng vào tình cảm mà xóa nhòa đi ranh giới rõ ràng khi làm kinh tế.

Sau hôm đó, tôi có đem câu chuyện này tâm sự với một người anh đi trước cũng kinh doanh về thực phẩm. Anh nghe xong liền bảo, cái sai lớn nhất của những người chơi thân với nhau khi góp vốn là luôn lấy tình nghĩa ra để lấp đi các quy trình tài chính. Công sức tôi đứng bếp, tạo ra cái hồn cho quán chính là một loại tài sản về kỹ thuật, đáng lẽ phải được định giá bằng tỷ lệ cổ phần ưu đãi hoặc phần trăm doanh thu rõ ràng ngay từ đầu, chứ không thể đánh đồng với một mức lương cố định như một người làm thuê thông thường.

Chung vốn làm ăn với bạn thân không sai, nhưng cái sai của chúng tôi ở đây có lẽ là thiếu đi một giao kèo rõ ràng ngay từ ngày đầu. Tôi biết tình bạn mười năm đã không còn như trước, nhưng tôi không hối hận. Tôi sẽ bắt đầu lại bằng việc tự mở một cửa hàng phở nhỏ của riêng mình, tự làm chủ và giữ cho các mối quan hệ bạn bè sau này một khoảng cách vừa đủ, để không bao giờ phải rơi vào nuối tiếc.