Hà Nội bảo đảm an toàn vùng lũ, nghiên cứu giải pháp tổng thể lưu vực sông Bùi - sông Tích

Ngày 22-9, Văn phòng Thành ủy Hà Nội ban hành Thông báo số 732-TB/TU, truyền đạt kết luận của đồng chí Nguyễn Văn Phong, Phó Bí thư Thành ủy tại buổi kiểm tra thực tế tình hình ngập úng và công tác phòng, chống thiên tai tại các xã thuộc địa bàn Thạch Thất và Chương Mỹ trước đây.

Buổi kiểm tra diễn ra ngày 18-9. Sau khi kiểm tra thực tế, nghe báo cáo của Đảng ủy các xã và cơ quan, đơn vị liên quan, đồng chí Phó Bí thư Thành ủy ghi nhận, biểu dương cấp ủy, chính quyền các xã và lực lượng chức năng đã chủ động triển khai công tác phòng, chống thiên tai, bảo đảm an toàn đê điều, tính mạng và tài sản của nhân dân; kịp thời thực hiện các biện pháp ứng phó theo phương châm “4 tại chỗ”.

Chủ động sơ tán, bảo đảm đời sống người dân vùng ngập

Đồng chí Nguyễn Văn Phong yêu cầu Đảng ủy các xã Xuân Mai, Trần Phú, Hạ Bằng và các xã có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi mưa lũ lãnh đạo, chỉ đạo UBND, MTTQ Việt Nam, Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự xã và các lực lượng chức năng theo dõi chặt chẽ diễn biến mưa, lũ, mực nước các sông, thông tin cảnh báo của cơ quan chuyên môn. Các địa phương thường xuyên rà soát, cập nhật phương án ứng phó sát thực tế, sẵn sàng xử lý tình huống ngập sâu, kéo dài, chia cắt hoặc tiếp tục có mưa lớn; tuyệt đối không chủ quan, bị động, bất ngờ.

Các xã phải rà soát đến từng khu dân cư, từng hộ dân tại khu vực có nguy cơ mất an toàn; xác định cụ thể số người cần sơ tán, địa điểm tiếp nhận, phương tiện vận chuyển, lực lượng hỗ trợ và điều kiện bảo đảm tại nơi sơ tán. Việc di dời phải được quyết định, tổ chức kịp thời, hoàn thành trước khi tình huống nguy hiểm xảy ra, không để nước dâng cao mới triển khai.

Tại khu vực ngập sâu, dòng chảy xiết, tuyến đường bị chia cắt, công trình đang thi công và vị trí có nguy cơ mất an toàn, phải tổ chức kiểm tra, cảnh báo, bố trí lực lượng canh gác, rào chắn; kiên quyết không để người và phương tiện đi qua khi không bảo đảm an toàn. Các địa phương phối hợp với đơn vị điện lực, chủ đầu tư, đơn vị quản lý công trình kịp thời xử lý nguy cơ về điện, công trình và hạ tầng kỹ thuật.

Đồng chí Phó Bí thư Thành ủy yêu cầu bảo đảm đời sống người dân tại nơi sơ tán và khu vực cô lập, chia cắt; ưu tiên người cao tuổi, trẻ em, người khuyết tật, người ốm, hộ có hoàn cảnh khó khăn. MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội vận động, hỗ trợ lương thực, nước uống, thuốc chữa bệnh, nhu yếu phẩm đúng đối tượng, kịp thời, không để người dân thiếu điều kiện sinh hoạt thiết yếu.

Các địa phương chuẩn bị đầy đủ lực lượng, vật tư, phương tiện theo phương châm “4 tại chỗ”; phân công rõ người, rõ việc, rõ địa bàn, rõ trách nhiệm, tổ chức hiệp đồng để xử lý tình huống ngay từ cơ sở. Khi cần thiết, báo cáo ngay thành phố và cơ quan có thẩm quyền để được hỗ trợ.

Công an xã và các lực lượng chức năng bảo đảm an ninh, trật tự tại khu vực ngập, nơi sơ tán, khu dân cư tạm thời vắng người; bảo vệ tài sản của Nhà nước và nhân dân. Đồng thời, thực hiện nghiêm quy định về phát ngôn, cung cấp thông tin; thông tin kịp thời, chính xác về tình hình, biện pháp ứng phó, không để phát sinh điểm nóng.

Ngay sau khi nước rút, các xã chủ động vệ sinh môi trường, thu gom rác, xử lý nguồn nước, tiêu độc, khử khuẩn; kiểm tra an toàn trước khi người dân trở về nhà; khôi phục hoạt động thiết yếu, hỗ trợ khắc phục thiệt hại, ổn định đời sống.

Đồng chí Nguyễn Văn Phong giao Đảng ủy UBND thành phố lãnh đạo, chỉ đạo UBND thành phố chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường thường xuyên tổng hợp, phân tích, đánh giá diễn biến mưa, lũ, phạm vi, mức độ ngập, kịp thời tham mưu xử lý tình huống. Sở Nông nghiệp và Môi trường kiểm tra, đôn đốc vận hành hồ, đập, trạm bơm, hệ thống thủy lợi đúng quy trình; điều phối linh hoạt giữa các trạm bơm tiêu, phù hợp thực tế, bảo đảm an toàn và nâng cao hiệu quả tiêu úng.

Sở Nông nghiệp và Môi trường đồng thời khảo sát, ghi nhận hiện trạng ngập tại các khu vực trọng điểm, chuẩn hóa số liệu, hình ảnh; chủ trì, phối hợp với Sở Xây dựng và các đơn vị xây dựng, cập nhật hệ thống thông tin về lượng mưa, mực nước, khu vực ngập, công trình thủy lợi, thoát nước để phục vụ dự báo, cảnh báo và điều hành.

Sở Xây dựng chủ trì kiểm tra an toàn giao thông trên Quốc lộ 6, các tuyến đường, công trình đang thi công trong vùng ngập; yêu cầu chủ đầu tư, ban quản lý dự án, nhà thầu bố trí đầy đủ chiếu sáng, biển báo, rào chắn, lực lượng cảnh giới, điều tiết giao thông tại các điểm nguy hiểm và chịu trách nhiệm trong phạm vi quản lý. Các đơn vị thoát nước chủ động triển khai phương án, phối hợp chặt chẽ với ngành nông nghiệp và địa phương xử lý ngập úng.

Sở Công Thương phối hợp với Tổng công ty Điện lực thành phố và các địa phương xử lý nguy cơ mất an toàn điện, bảo đảm cấp điện an toàn, ổn định cho công trình thiết yếu, cơ sở phục vụ sơ tán và trạm bơm tiêu úng. Sở Y tế chuẩn bị nhân lực, thuốc, hóa chất, phương tiện, trang thiết bị; hỗ trợ vệ sinh môi trường, phòng dịch, cấp cứu, khám, chữa bệnh trong và sau mưa lũ.

Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội chỉ đạo chủ động huy động, điều phối lực lượng, phương tiện, trang thiết bị cứu hộ, cứu nạn; phối hợp với địa phương, sẵn sàng hỗ trợ sơ tán, cứu hộ, cứu nạn và tiếp tế cho khu vực ngập sâu, cô lập, chia cắt.

Nghiên cứu giải pháp đồng bộ trên toàn lưu vực

Về lâu dài, đồng chí Phó Bí thư Thành ủy thống nhất chủ trương nghiên cứu, giải quyết căn cơ tình trạng lũ, úng ngập trên toàn lưu vực sông Bùi - sông Tích; bảo đảm đồng bộ giữa thượng lưu và hạ lưu, giữa phòng, chống lũ với quản lý, điều tiết nguồn nước và tổ chức không gian phát triển. Không xử lý cục bộ theo địa giới hành chính, không để giải pháp tại khu vực này làm phát sinh hoặc gia tăng nguy cơ ngập tại khu vực khác.

Đảng ủy UBND thành phố được giao lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng báo cáo tổng thể về phòng, chống lũ, úng ngập và định hướng tổ chức không gian phát triển lưu vực hai sông.

Báo cáo phải xác định phạm vi lưu vực, khu vực chịu ảnh hưởng, các xã, phường liên quan; đánh giá đầy đủ hiện trạng, nguyên nhân, diễn biến lũ, ngập; cập nhật số liệu địa hình, thủy văn, hệ thống sông, đê điều, thủy lợi, thoát nước. Qua đó, xác định rõ nguồn nước, hướng thoát nước, phạm vi, mức độ ngập và mối quan hệ giữa các khu vực.

Các cơ quan rà soát quy hoạch, đề án, nghiên cứu, chương trình, dự án, nhất là Dự án tiếp nước, cải tạo, khôi phục sông Tích giai đoạn 1, 2; làm rõ vướng mắc, trách nhiệm, giải pháp đẩy nhanh tiến độ. Đồng thời, đánh giá tác động của đường Hồ Chí Minh, đường Vành đai 5 và các công trình giao thông, hạ tầng đối với dòng chảy, khả năng tiêu thoát lũ.

Trên cơ sở tính toán toàn lưu vực, đề xuất đồng bộ giải pháp khơi thông dòng chảy, cải tạo hệ thống sông, nâng cao năng lực tiêu thoát, củng cố đê điều, thủy lợi, tăng khả năng trữ và điều tiết nước.

Đặc biệt, tập trung khảo sát, nghiên cứu phương án hình thành hệ thống hồ chứa, hồ điều hòa, vùng trữ nước tại khu vực Xuân Mai, Thạch Thất, Hạ Bằng, Kiều Phú, dọc sông Tích và những nơi phù hợp; xác định khả năng kết nối, phối hợp vận hành để cắt, giảm lũ, giảm áp lực cho hạ lưu. Vị trí, quy mô, dung tích, hình thức đầu tư phải dựa trên tính toán khoa học, đánh giá đầy đủ tác động và hiệu quả; chỉ đề xuất phương án cụ thể khi đủ cơ sở khoa học, thực tiễn.

Cùng với đó, nghiên cứu tổ chức lại không gian dân cư, sản xuất, hạ tầng; đề xuất định hướng đô thị sinh thái tại nơi đủ điều kiện, gắn cây xanh, mặt nước, công viên với du lịch, nghỉ dưỡng, dịch vụ. Việc phát triển phải bảo vệ hành lang sông, hồ, không gian thoát lũ, vùng trữ nước; không đề xuất đô thị tại khu vực không bảo đảm an toàn phòng, chống lũ.

Các địa phương có trách nhiệm cung cấp đầy đủ số liệu, tham gia xây dựng phương án chung; rà soát quy hoạch, dự án có thể ảnh hưởng đến dòng chảy, tiêu thoát nước, không gian dự kiến bố trí hồ và vùng trữ nước; ngăn chặn, xử lý lấn chiếm, san lấp, xây dựng trái phép. Báo cáo tổng thể phải hoàn thành, trình Thường trực Thành ủy trong tháng 10-2026.