Hà Nội bước vào cao điểm thiên tai

Ông Vũ Thanh Long, Phó Giám đốc Đài Khí tượng thủy văn Bắc Bộ. Ảnh: PV

- Thưa ông, từ tháng 7 đến tháng 9 là giai đoạn cao điểm mùa mưa bão. Đối với Hà Nội, những loại hình thiên tai nào cần đặc biệt lưu ý?

- Từ tháng 7 đến tháng 9 là thời kỳ Hà Nội bước vào cao điểm thiên tai trong năm 2026. Đây là giai đoạn các hình thái thời tiết nguy hiểm có thể xuất hiện đan xen, gồm bão, áp thấp nhiệt đới, mưa lớn cục bộ và diện dộng, dông, lốc, sét, mưa đá, gió giật mạnh và nắng nóng gay gắt.

Theo nhận định của Đài Khí tượng thủy văn Bắc Bộ, trong 3 tháng tới, trên Biển Đông có khả năng xuất hiện khoảng 6-8 cơn bão, áp thấp nhiệt đới; thành phố Hà Nội có khả năng chịu ảnh hưởng của 1-2 cơn. Hà Nội cũng có thể xuất hiện 6-8 đợt nắng nóng, tập trung vào tháng 7 và tháng 8, nhiệt độ cao nhất tuyệt đối phổ biến 38-40 độ C.

Ngoài ra, Hà Nội có khả năng xuất hiện 4-6 đợt mưa vừa, mưa to trên diện rộng. Dông, lốc, sét, mưa đá và mưa lớn cục bộ tiếp tục xảy ra với tần suất cao, dễ gây thiệt hại về người, tài sản, cây xanh, nhà cửa, công trình hạ tầng và hoạt động dân sinh.

- Nhìn lại hai tháng vừa qua, thời tiết Hà Nội đã có dấu hiệu cực đoan như thế nào, thưa ông?

Nhiệt độ cao nhất ghi tại Trạm khí tượng Hà Đông ngày 26-5-2026 đạt 41,1 độ C, chỉ thấp hơn mức cao nhất từng ghi nhận trong tháng 5 là 41,3 độ C năm 2019. Ảnh: Kim Nhuệ

- Từ ngày 15-4 đến 14-6, thời tiết Hà Nội thể hiện khá rõ tính biến động mạnh. Thành phố chịu ảnh hưởng của 5 đợt không khí lạnh, 5 đợt nắng nóng, nắng nóng gay gắt và đặc biệt gay gắt; đồng thời xuất hiện nhiều đợt mưa lớn, mưa dông cục bộ.

Đáng chú ý nhất là đợt nắng nóng từ ngày 22 đến 28-5. Trong đợt này, Hà Nội xảy ra nắng nóng gay gắt và đặc biệt gay gắt, nhiệt độ cao nhất các nơi dao động từ 40 đến 41,1 độ C vào ngày 25 và 26-5.

Cùng với nắng nóng, mưa lớn cục bộ cũng xuất hiện khá nhiều. Từ chiều tối 2 đến sáng sớm 4-5, lượng mưa tại Láng đạt 98,9mm, Hoài Đức 102,8mm. Đêm 4-6, lượng mưa tại Kim Anh đạt 90,4mm, Miếu Môn 59,6mm, Sóc Sơn 59mm. Mưa cục bộ trong thời gian ngắn có thể gây ngập úng nhanh, nhất là tại khu đô thị, vùng trũng thấp.

- Xu thế khí hậu trong 3 tháng tới có điểm gì đáng chú ý?

Mưa lớn trong thời gian ngắn làm quá tải hệ thống tiêu thoát, gây ngập úng đô thị. Ảnh: Kim Nhuệ

- Điểm đáng chú ý là hiện tượng ENSO đã chuyển sang trạng thái El Nino. Trong 3 tháng tới, ENSO duy trì trạng thái El Nino và cường độ có xu hướng tiếp tục tăng dần.

Với Hà Nội, nền nhiệt độ trung bình từ tháng 7 đến tháng 9 được dự báo cao hơn trung bình nhiều năm khoảng 0,5-1,0 độ C. Tổng lượng mưa 3 tháng phổ biến ở mức xấp xỉ trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, lượng mưa cả mùa ở mức xấp xỉ không có nghĩa là rủi ro thiên tai giảm, bởi mưa có thể tập trung trong thời gian ngắn, gây ngập úng cục bộ ở các khu đô thị thấp, vùng trũng ven sông; sạt lở bờ bãi và ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, đời sống dân sinh.

Điều đáng lo không chỉ là tổng lượng mưa bao nhiêu, mà là mưa rơi ở đâu, trong thời gian bao lâu và cường độ lớn đến mức nào.

- Về thủy văn, các sông trên địa bàn Hà Nội được dự báo diễn biến ra sao trong cao điểm mùa lũ?

- Từ tháng 7 đến tháng 9 là thời kỳ chính vụ mùa lũ trên các hệ thống sông. Tháng 7 có thể xuất hiện 2-3 trận lũ với biên độ lũ lên từ 1,5 đến 3m; tháng 8 có khả năng xuất hiện 2-3 trận lũ với biên độ lũ lên từ 1,5 đến 4m; tháng 9 có khả năng xuất hiện 1-2 trận lũ với biên độ lũ lên từ 1 đến 2m.

Lũ sông Bùi vượt báo động III gây ngập lụt nhiều khu dân cư thuộc các xã: Xuân Mai, Trần Phú, Quảng Bị. Ảnh: Kim Nhuệ

Đỉnh lũ trên sông Đà, sông Hồng, sông Đuống có khả năng ở dưới mức báo động I; sông Đáy ở mức báo động I đến báo động II. Các sông nội tỉnh (sông Tích, sông Bùi, sông Cầu, sông Cà Lồ…) từ báo động II đến trên báo động III. Lũ trên các sông gây nguy cơ cao ngập úng vùng trũng thấp, bãi nổi giữa sông, vùng ven sông; xói lở đất dọc bờ sông.

- Những khu vực nào của Hà Nội cần đặc biệt chú ý nguy cơ ngập úng, lũ, sạt lở?

- Hà Nội cần đặc biệt chú ý một số khu vực trũng thấp ven sông Bùi, sông Tích, sông Cầu, sông Cà Lồ. Khi lũ cao và kéo dài, các khu vực này có thể bị ảnh hưởng rõ hơn về điều kiện sống, vệ sinh môi trường và sản xuất. Các khu vực đồi núi như Sóc Sơn, Ba Vì và vùng lân cận cũng cần đề phòng nguy cơ lũ quét, sạt lở đất khi xuất hiện mưa lớn.

Đặc biệt khu vực đô thị cũng không thể chủ quan. Mưa lớn trong thời gian ngắn có thể gây ngập úng cục bộ nhiều tuyến phố và khu đô thị thấp, ảnh hưởng đến giao thông, sinh hoạt và các hoạt động kinh tế, xã hội.

- Ông có khuyến cáo gì đối với chính quyền cơ sở và người dân Thủ đô?

- Chính quyền cơ sở cần rà soát các khu dân cư ven sông, vùng trũng thấp, khu vực có nguy cơ sạt lở; kiểm tra hệ thống tiêu thoát nước, hồ điều hòa, trạm bơm, kênh mương, cống tiêu; chủ động phương án bảo vệ sản xuất nông nghiệp trong trường hợp mưa lớn, úng ngập. Các đơn vị quản lý đê điều, thủy lợi cần kiểm tra các vị trí đê, kè xung yếu, khu vực có nguy cơ xói lở bờ sông để kịp thời phát hiện, xử lý.

Người dân cần thường xuyên theo dõi bản tin dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn; không trú mưa dưới gốc cây, cột điện, công trình tạm khi có dông, lốc, sét; chủ động gia cố mái nhà, biển hiệu, chuồng trại; bảo đảm an toàn điện trong mưa bão và nắng nóng. Đối với khu vực ven sông, vùng trũng thấp, người dân cần chuẩn bị phương án bảo vệ tài sản, vật nuôi, cây trồng khi có cảnh báo mưa lũ…