Hà Nội đề xuất có cơ chế, chính sách đặc biệt để làm tuyến đường sắt quan trọng

Nội dung trên được nêu tại dự thảo Nghị quyết của HĐND TP Hà Nội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt để đầu tư xây dựng các dự án đường sắt quan trọng Thủ đô đang được xin ý kiến người dân. 

Theo dự thảo, nhà thầu chiến lược là nhà thầu tiềm năng trong nước được lựa chọn. Nhà thầu chiến lược phải cam kết sẵn sàng thực hiện các dự án đường sắt quan trọng Thủ đô vì lợi ích quốc gia, dân tộc, vì nhân dân Thủ đô và sự phát triển của Thủ đô.

Phối cảnh đường sắt đô thị ở Hà Nội

Nhà thầu phải tham gia xuyên suốt quá trình thực hiện các nhiệm vụ theo hợp đồng chìa khóa trao tay (turnkey), EPC, EC, EP đã ký kết với chủ đầu tư, thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ cho đến khi hoàn thành toàn bộ trách nhiệm theo hợp đồng.

Đáng chú ý, dự thảo nêu nhà thầu chiến lược không phải đánh giá về năng lực, kinh nghiệm, kỹ thuật, tài chính theo pháp luật về đấu thầu. Chủ đầu tư sẽ hoàn thiện thủ tục lựa chọn nhà thầu theo hình thức chỉ định thầu rút gọn. Nhà thầu được đề nghị chỉ định phải đáp ứng điều kiện về tư cách hợp lệ theo pháp luật đấu thầu.

Cùng với cơ chế lựa chọn này, dự thảo đặt ra yêu cầu về giá. Trước khi ký hợp đồng, nhà thầu chiến lược phải cam kết giảm ít nhất 15% so với giá gói thầu được phê duyệt đối với dự án đường sắt địa phương, kể cả dự án theo mô hình TOD. Mức giảm tối thiểu đối với dự án đường sắt quốc gia là 10%.

Nhà thầu còn phải cam kết thực hiện dự án đúng tiến độ, chất lượng; tham gia xuyên suốt công việc theo hợp đồng đã ký và không được từ bỏ hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng.

Dự thảo cũng yêu cầu nhà thầu từ bỏ quyền khởi kiện, khiếu nại Nhà nước hoặc cơ quan nhà nước ra các cơ quan trọng tài, tòa án được liệt kê trong văn bản.

Đề xuất bồi thường đất làm đường sắt tối đa gấp đôi

Dự thảo cũng nêu, các dự án đường sắt quốc gia, dự án đường sắt quốc gia theo mô hình TOD được thực hiện theo trình tự, thủ tục thực hiện dự án tại Chương III Nghị quyết số 19/2026/NQ-HĐND ngày 2/6/2026 của HĐND TP về quy định trường hợp, thẩm quyền, trình tự, thủ tục thực hiện dự án, công trình khẩn cấp, lệnh xây dựng công trình khẩn cấp trên địa bàn TP Hà Nội.

Dự án đường sắt địa phương, dự án đường sắt địa phương theo mô hình TOD được phép thực hiện các thủ tục về quy hoạch, khởi công xây dựng đồng thời với thủ tục quyết định đầu tư. Chủ đầu tư và nhà thầu chiến lược có trách nhiệm hoàn thiện các điều kiện khởi công trong thời hạn 12 tháng kể từ ngày khởi công.

Dự án đường sắt địa phương, dự án đường sắt địa phương theo mô hình TOD được thực hiện ngay việc lập, thẩm định, quyết định đầu tư dự án mà không phải thực hiện thủ tục lập, thẩm định, quyết định chủ trương đầu tư và các thủ tục khác có liên quan đến quyết định chủ trương đầu tư theo quy định của pháp luật có liên quan. 

UBND TP Hà Nội có trách nhiệm đề nghị Kiểm toán Nhà nước kiểm toán hồ sơ tổng mức đầu tư đã được hoàn thiện theo báo cáo thẩm định của cấp quyết định đầu tư trước khi quyết định phê duyệt dự án đường sắt địa phương, dự án đường sắt địa phương theo mô hình TOD.

Về công nghệ, nhà thầu chiến lược phải có phương án tiếp nhận chuyển giao công nghệ thiết kế, thi công, sản xuất và phát triển công nghệ đường sắt. Yêu cầu này được đặt ra đối với những hạng mục nhà thầu chưa có kinh nghiệm thực hiện, thông qua hợp tác với đối tác, chuyên gia có kinh nghiệm trong lĩnh vực đường sắt trên thế giới.

Nguồn vốn cho các dự án được đề xuất bố trí qua kế hoạch đầu tư công trung hạn và hằng năm, gồm ngân sách trung ương, ngân sách địa phương, vốn vay nước ngoài của Chính phủ cho vay lại, trái phiếu chính quyền địa phương cùng các nguồn hợp pháp khác.

Theo dự thảo, giá bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất phục vụ các dự án này có thể được áp dụng tối đa bằng 2 lần so với mức quy định. UBND TP sẽ quy định mức giá và quyết định tuyến, đoạn tuyến, khu vực được áp dụng.

Nhà thầu chiến lược phải phối hợp chặt chẽ với các chính quyền địa phương, cơ quan chức năng để vận động, thuyết phục các hộ gia đình, tổ chức nằm trong phạm vi ranh giới dự án hoặc tự nguyện bàn giao mặt bằng song song với quá trình kiểm đếm, bồi thường hỗ trợ tái định cư. Người dân bị thu hồi đất ở được ưu tiên bố trí tạm cư theo quy định của UBND TP.