Hà Nội đưa ra cơ chế mới về cho thuê đất, hỗ trợ tái định cư khi thu hồi đất

Các đại biểu HĐND thành phố Hà Nội bỏ phiếu thông qua Nghị quyết. Ảnh: Thành Thái

Nghị quyết của HĐND thành phốHà Nội quy định một số nội dung về cho thuê đất; tạm nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất; bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố được triển khai theo Luật Thủ đô năm 2026. Nghị quyết được kỳ vọng tháo gỡ các vướng mắc trong công tác quản lý đất đai, đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án, bảo đảm quyền lợi của người dân và nhà đầu tư.

Theo Nghị quyết, phạm vi điều chỉnh tập trung vào 3 nhóm nội dung gồm: Cho thuê đất ngắn hạn; tạm nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất; và bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố.

Một trong những điểm mới đáng chú ý là việc cho phép UBND cấp xã được cho thuê ngắn hạn đối với quỹ đất và tài sản gắn liền với đất do Nhà nước giao quản lý theo quy định của UBND TP Hà Nội. Quy định này nhằm khai thác hiệu quả quỹ đất công, tránh lãng phí nguồn lực đất đai.

Nghị quyết cũng đặt ra những nguyên tắc bảo đảm phù hợp với quy hoạch phát triển Thủ đô, thu hút nguồn lực đầu tư và rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục hành chính để sớm đưa các dự án vào khai thác, sử dụng.

Để tháo gỡ khó khăn trong việc xác định giá đất cụ thể, Nghị quyết đề xuất cơ chế tạm nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với các trường hợp thuộc diện phải xác định giá đất cụ thể theo quy định của Luật Đất đai 2024. Theo đó, số tiền tạm nộp được xác định trên cơ sở diện tích đất, giá đất trong bảng giá đất do UBND thành phố ban hành và hệ số điều chỉnh giá đất (K) tại thời điểm tính nghĩa vụ tài chính.

Sau khi hoàn thành nghĩa vụ tài chính tạm nộp, người sử dụng đất được tiếp tục thực hiện các thủ tục đất đai theo quy định, ngoại trừ thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất.

Khi giá đất cụ thể được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, nhà đầu tư sẽ thực hiện nộp bổ sung phần chênh lệch nếu số tiền phải nộp cao hơn mức tạm nộp. Ngược lại, trường hợp số tiền xác định theo giá đất cụ thể thấp hơn, người sử dụng đất sẽ được hoàn trả hoặc khấu trừ vào các nghĩa vụ tài chính khác.

Nghị quyết cũng quy định cơ chế chuyển tiếp đối với các trường hợp đã được giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất hoặc gia hạn sử dụng đất từ ngày 1-8-2024 đến trước thời điểm Nghị quyết có hiệu lực nhưng chưa hoàn thành việc xác định giá đất.

Đối với công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, Nghị quyết đưa ra nhiều quy định mới nhằm bảo đảm quyền lợi của người dân. Cụ thể, đối với các công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội đang sử dụng phải di dời, mức bồi thường được xác định bằng giá trị xây dựng mới của công trình có tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương.

Đối với các công trình xây dựng không hợp pháp trên đất đủ điều kiện được bồi thường, được xây dựng trong giai đoạn từ ngày 1-7-2014 đến trước ngày 1-8-2024 và không vi phạm pháp luật đất đai, dự thảo đề xuất hỗ trợ bằng 20% mức bồi thường theo quy định, với diện tích được hỗ trợ không vượt quá hạn mức giao đất tối đa tại địa phương.

Đáng chú ý, hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng nhà ở thuộc sở hữu nhà nước tại các khu tập thể chưa được cấp giấy chứng nhận, có khuôn viên sử dụng riêng trước ngày 1-7-2006 và không thuộc trường hợp giao đất trái thẩm quyền sẽ được hỗ trợ 60% giá trị bồi thường đối với nhà và đất bị thu hồi.

Ngoài khoản hỗ trợ này, nếu không còn nhà ở hoặc đất ở nào khác trên địa bàn xã, phường nơi có đất bị thu hồi, các hộ dân còn được mua một căn hộ tái định cư theo quy định của UBND thành phố.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng mở rộng đối tượng được xem xét bố trí tái định cư đối với các trường hợp bị thu hồi hết đất ở nhưng phần đất ở còn lại không đủ điều kiện tách thửa hoặc bị thu hồi một phần đất ở nhưng diện tích còn lại không đủ điều kiện xây dựng nhà ở.

Sau khi được HĐND TP Hà Nội thông qua, Nghị quyết sẽ tạo cơ sở pháp lý để triển khai hiệu quả các cơ chế đặc thù về đất đai theo Luật Thủ đô 2026, góp phần đẩy nhanh tiến độ các dự án đầu tư, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1-7-2026.