Hà Nội gỡ 'điểm nghẽn' giao thông từ trung tâm điều hành

Hệ thống màn hình tại Trung tâm điều khiển giao thông Hà Nội giúp lực lượng Cảnh sát Giao thông theo dõi đồng thời tình hình giao thông trên nhiều tuyến đường, nút giao trọng điểm của Thủ đô. (Ảnh: Trung Nguyên/TTXVN)

Từ hệ thống camera giám sát đến điều hành đèn tín hiệu tại 564 nút giao và duy trì 23 tuyến “làn sóng xanh,” Hà Nội đang từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu số vào quản lý, điều hành giao thông.

Công nghệ đang trở thành công cụ hỗ trợ lực lượng chức năng phát hiện sớm nguy cơ ùn tắc, xử lý các “điểm nghẽn;” góp phần cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về "đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia" trong thực tiễn quản trị đô thị.

Nhận diện ùn tắc từ màn hình trung tâm

Ngày 5/10, tại Đội Chỉ huy giao thông và điều khiển đèn tín hiệu giao thông (thuộc Phòng Cảnh sát giao thông, Công an thành phố Hà Nội), hình ảnh từ nhiều tuyến đường, nút giao và các cây cầu trọng điểm liên tục được truyền về hệ thống màn hình tại trung tâm.

Cầu Thanh Trì, cầu Thăng Long, khu vực Ngã Tư Sở, Đàm Quang Trung và nhiều trục giao thông khác được theo dõi theo thời gian thực. Từ trung tâm, cán bộ trực có thể quan sát diễn biến dòng phương tiện, nhận biết những khu vực có mật độ giao thông tăng cao hoặc xuất hiện tình huống bất thường để phục vụ công tác chỉ huy, điều hành.

Phía sau những hình ảnh liên tục truyền về là phương thức quản lý giao thông đang từng bước thay đổi. Camera không chỉ làm nhiệm vụ ghi hình.

Cán bộ Đội Chỉ huy giao thông và điều khiển đèn tín hiệu giao thông theo dõi tình hình phương tiện qua hệ thống camera tại khu vực cầu Thanh Trì. (Ảnh: Trung Nguyên/TTXVN)

Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), kết nối dữ liệu với trung tâm điều khiển và hệ thống đèn tín hiệu giúp lực lượng chức năng có thêm công cụ theo dõi giao thông, phát hiện vi phạm, nhận diện nguy cơ ùn tắc và tổ chức điều tiết. Đây là một trong những ứng dụng cụ thể của khoa học, công nghệ và chuyển đổi số vào giải quyết những vấn đề của đô thị, phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Theo Phòng Cảnh sát giao thông (Công an thành phố Hà Nội), từ ngày 16-29/9, đơn vị duy trì vận hành hệ thống giám sát, điều hành giao thông 24/24 giờ, thường xuyên theo dõi các tuyến, nút giao trọng điểm; kịp thời phát hiện sự cố, khu vực có nguy cơ ùn tắc để phối hợp với các đơn vị chức năng điều tiết, phân luồng, xử lý.

Cùng với lực lượng trực tiếp trên đường, dữ liệu hình ảnh truyền về trung tâm giúp cán bộ điều hành theo dõi đồng thời tình hình giao thông trên phạm vi rộng. Khi một vị trí xuất hiện dấu hiệu ùn ứ, lực lượng chức năng có thể xác định vị trí, mức độ và nguyên nhân để lựa chọn phương án xử lý phù hợp.

Điều hành 564 nút giao, duy trì 23 tuyến “làn sóng xanh”

Một trong những ứng dụng trực tiếp của dữ liệu vào xử lý “điểm nghẽn” là điều hành hệ thống đèn tín hiệu giao thông. Hiện Phòng Cảnh sát giao thông duy trì điều hành hoạt động đèn tín hiệu tại 564 nút giao; đồng thời thiết lập và duy trì 23 tuyến “làn sóng xanh” trên các trục giao thông chính.

Thông qua hệ thống giám sát, khi phát hiện nguy cơ ùn tắc hoặc sự cố, trung tâm có thể phối hợp tổ chức điều tiết, phân luồng, điều chỉnh đèn tín hiệu hoặc huy động lực lượng trực tiếp xử lý tại hiện trường.

Các tuyến “làn sóng xanh” được duy trì trên nhiều trục đường như: Hàng Bông, Bà Triệu, Ngô Quyền, Trần Hưng Đạo, Võ Chí Công, Hoàng Quốc Việt, Âu Cơ-An Dương Vương, Trần Duy Hưng, Cổ Linh, Phạm Văn Đồng...; góp phần nâng cao khả năng lưu thông trên các trục chính, nhất là trong những khung giờ cao điểm.

Hệ thống camera giúp lực lượng Cảnh sát Giao thông theo dõi diễn biến, mật độ phương tiện trên các tuyến đường theo thời gian thực, kịp thời phát hiện nguy cơ ùn tắc và các tình huống phát sinh. (Ảnh: Trung Nguyên/TTXVN)

Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở số lượng nút giao được điều hành mà còn ở khả năng sử dụng dữ liệu để phát hiện sớm nguy cơ và chủ động xử lý. Qua hình ảnh camera theo thời gian thực, lực lượng Cảnh sát giao thông có thể xác định khu vực ùn ứ, hướng tập trung phương tiện và nguyên nhân phát sinh để triển khai biện pháp điều chỉnh tín hiệu, phân luồng hoặc tăng cường lực lượng.

Trung tá Bùi Thị Thơm, cán bộ Đội Chỉ huy giao thông và điều khiển đèn tín hiệu giao thông cho biết, việc ứng dụng hệ thống camera giúp lực lượng chức năng theo dõi tình hình giao thông trên phạm vi rộng, kịp thời phát hiện các tình huống phát sinh và hỗ trợ việc điều hành.

Dữ liệu thu nhận từ hệ thống không chỉ phục vụ phát hiện vi phạm mà còn được khai thác để theo dõi diễn biến giao thông, xác định các vị trí có nguy cơ ùn tắc, hỗ trợ điều chỉnh phương án tổ chức giao thông và phục vụ các nhiệm vụ nghiệp vụ.

Một trong những hiệu quả rõ nét của hệ thống camera là hỗ trợ phát hiện các hành vi vi phạm trật tự, an toàn giao thông. Theo số liệu Phòng Cảnh sát giao thông cung cấp ngày 5/10, từ ngày 16-29/9, qua hệ thống giám sát, đơn vị đã phát hiện và gửi thông báo xử lý 7.813 trường hợp vi phạm.

Các hành vi vi phạm chủ yếu gồm: 3.659 trường hợp đi ngược chiều trên đường có biển “Cấm đi ngược chiều;” 3.205 trường hợp không đội mũ bảo hiểm; 389 trường hợp dừng xe tại nơi cấm dừng, cấm đỗ; 265 trường hợp không chấp hành hiệu lệnh đèn tín hiệu giao thông.

Ngoài ra, hệ thống ghi nhận 140 trường hợp đi vào đường có biển báo cấm đối với loại phương tiện; 87 trường hợp vi phạm quy định về phần đường, làn đường; 39 trường hợp đón, trả khách trái quy định và 24 trường hợp dừng xe tại vị trí bên trái đường một chiều.

Tuy nhiên, phát hiện vi phạm chỉ là một phần giá trị của hệ thống. Trong cùng thời gian, Phòng Cảnh sát giao thông đã phối hợp cung cấp, trích xuất hình ảnh 34 lượt cho các đơn vị nghiệp vụ thuộc Công an thành phố, phục vụ điều tra, xác minh các vụ việc liên quan đến an ninh, trật tự; tai nạn giao thông và các hành vi vi phạm liên quan đến trật tự đô thị, vệ sinh môi trường.

Đối với bài toán ùn tắc, dữ liệu tích lũy qua quá trình vận hành còn giúp cơ quan chức năng nhận diện những vấn đề có tính lặp lại. Một nút giao thường xuyên có lưu lượng phương tiện lớn, một hướng xe liên tục bị dồn ứ trong một khung giờ nhất định hay một tuyến đường thường xuyên phát sinh sự cố đều là những thông tin có giá trị phục vụ đánh giá, điều chỉnh phương án tổ chức giao thông.

Chủ động “đón” ùn tắc từ sớm

Ý nghĩa của việc ứng dụng công nghệ càng rõ khi ùn tắc giao thông được Hà Nội xác định là một trong những “điểm nghẽn” cần tập trung giải quyết. Theo kết quả thành phố công bố giữa năm 2026, Hà Nội đã xử lý 39/51 điểm ùn tắc giao thông, 12 điểm còn lại tiếp tục được tập trung giải quyết.

Một số điểm chịu tác động của việc rào chắn thi công công trình, trong khi một số vị trí có lưu lượng phương tiện vượt khả năng đáp ứng của hạ tầng.

Thực tế này cho thấy xử lý ùn tắc không chỉ là bố trí thêm lực lượng tại hiện trường. Với mật độ phương tiện lớn và hạ tầng tại nhiều khu vực chịu áp lực cao, việc nhận diện đúng nguyên nhân, theo dõi diễn biến dòng phương tiện và tổ chức giao thông linh hoạt ngày càng quan trọng.

Theo Phòng Cảnh sát giao thông, việc duy trì hệ thống giám sát, điều hành giao thông 24/24 giờ giúp lực lượng chức năng chủ động hơn trong phát hiện và xử lý các vị trí có nguy cơ ùn tắc.

Qua hình ảnh camera, cán bộ điều hành có thể xác định vị trí, mức độ ùn ứ và nguyên nhân để kịp thời điều tiết, phân luồng, điều chỉnh đèn tín hiệu hoặc huy động lực lượng xử lý tại hiện trường.

Cùng với đó, 23 tuyến “làn sóng xanh” và việc điều hành hệ thống đèn tín hiệu tại 564 nút giao góp phần nâng cao năng lực thông hành trên các trục đường chính, hạn chế phương tiện ùn dồn tại các nút giao, nhất là trong giờ cao điểm. Qua thực tế vận hành, hệ thống cũng cung cấp dữ liệu phục vụ đánh giá, điều chỉnh phương án tổ chức giao thông.

Cán bộ Cảnh sát Giao thông khai thác hệ thống giám sát để kiểm duyệt hình ảnh vi phạm, phục vụ phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm trật tự, an toàn giao thông. (Ảnh: Trung Nguyên/TTXVN)

Hà Nội đang tiếp tục mở rộng hạ tầng phục vụ quản lý giao thông thông minh. Theo thông tin Công an thành phố Hà Nội công bố cuối tháng 9/2026, thành phố đang triển khai hệ thống 21.671 camera AI trên 993 tuyến đường, phố chính khu vực nội đô và tại 3.129 vị trí, nút giao chưa được trang bị đèn tín hiệu giao thông.

Mục tiêu đặt ra là trước ngày 31/12/2026 hoàn thành hạ tầng truyền dẫn, xây lắp và thiết bị ngoại vi để sẵn sàng đưa hệ thống vào khai thác. Quy mô này cho thấy việc ứng dụng AI trong giao thông Hà Nội đang vượt ra ngoài câu chuyện lắp đặt thêm thiết bị giám sát.

Khi camera, trung tâm điều khiển, hệ thống đèn tín hiệu và công cụ phân tích dữ liệu được kết nối, thành phố có thêm điều kiện từng bước hình thành phương thức quản lý giao thông dựa trên dữ liệu.

Người điều hành có thể theo dõi tình hình trên phạm vi rộng hơn, phát hiện tình huống sớm hơn và có thêm căn cứ thực tế để đưa ra quyết định.

Đó cũng là cách tinh thần Nghị quyết 57 được cụ thể hóa trong một lĩnh vực gắn trực tiếp với đời sống hằng ngày của người dân. Công nghệ không phải đích đến cuối cùng; hiệu quả của chuyển đổi số phải được thể hiện bằng khả năng giải quyết những vấn đề cụ thể.

Đối với giao thông Hà Nội, điều đó là phát hiện sớm hơn nguy cơ ùn tắc, xử lý nhanh hơn sự cố, điều chỉnh phù hợp hơn chu kỳ đèn và từng bước giảm thời gian phương tiện phải chờ đợi trên đường.

Từ camera AI đến điều hành 564 nút đèn tín hiệu, từ 23 tuyến “làn sóng xanh” đến khả năng theo dõi giao thông theo thời gian thực, dữ liệu đang ngày càng tham gia sâu vào hoạt động chỉ huy, điều hành giao thông của Thủ đô.

Khi công nghệ được sử dụng để nhận diện và giải quyết những “điểm nghẽn” cụ thể, tinh thần Nghị quyết 57 đang từng bước được hiện thực hóa bằng những thay đổi trong phương thức quản trị đô thị./.