Hà Nội 'làm mới' trạm y tế

Trạm y tế cánh tay "nối dài" của bệnh viện tuyến trên

Hà Nội hiện có 126 trạm y tế xã, phường. Các điểm y tế tại địa chỉ trạm cũ vẫn được duy trì nhằm bảo đảm người dân không bị gián đoạn tiếp cận dịch vụ. Tuy nhiên, sự thay đổi về địa giới và bộ máy quản lý kéo theo những điều chỉnh lớn về nhân sự và phương thức vận hành.

Điểm đổi mới đáng chú ý là ngành Y tế Hà Nội triển khai mô hình mỗi trạm y tế đều có sự hỗ trợ chuyên môn từ bác sĩ tuyến trên. Các bệnh viện Trung ương và của sở y tế triển khai kế hoạch đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, hội chẩn từ xa, đồng thời cử bác sĩ về làm việc trực tiếp tại cơ sở.

Đại diện lãnh đạo các bệnh viện của Hà Nội và Trạm Y tế phường Việt Hưng ký kết thỏa thuận hợp tác với sự chứng kiến của Giám đốc Sở Y tế Hà Nội (thứ 3, từ phải sang, hàng sau). Ảnh: VN.

Trạm y tế vì thế không còn đơn thuần là nơi đo huyết áp, cấp thuốc thông thường, mà từng bước trở thành "cánh tay nối dài" của hệ thống y tế. Tại Trạm Y tế phường Tây Hồ, thay đổi này thể hiện khá rõ.

Sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, hoạt động khám, chữa bệnh của trạm không những không gián đoạn mà còn tăng trưởng. Trung bình mỗi tháng, trạm tiếp nhận khoảng 5.000–6.000 lượt khám, tăng mạnh so với các năm trước.

Ngoài khám chữa bệnh bảo hiểm y tế, trạm còn vận hành phòng khám Methadone phục vụ 330–350 bệnh nhân/ngày, đồng thời quản lý 800–1.000 bệnh nhân lao, HIV và tâm thần mỗi tháng.

Để đáp ứng nhu cầu khám tại chỗ, trạm kết nối chặt che với các bệnh viện tuyến trên như Bệnh viện Tim Hà Nội, BVĐK Xanh Pôn, Bệnh viện Đống Đa để hội chẩn từ xa và triển khai các chương trình hỗ trợ chuyên môn.

Bà Bùi Thị Dung, bệnh nhân đang điều trị tăng huyết áp và rối loạn mỡ máu nhiều năm tại trạm, cho biết mỗi tháng bà chỉ mất khoảng 30 phút để khám và lấy thuốc. "Tôi không lo lắng chuyện sáp nhập, vẫn khám đều, thuốc đầy đủ", bà chia sẻ.

Bệnh viện về phường: Thay đổi thói quen khám bệnh

Nếu Trạm Y tế phường Tây Hồ cho thấy khả năng thích ứng nhanh, thì ở Trạm Y tế phường Vĩnh Hưng mở ra hướng hợp tác sâu hơn giữa tuyến trên và cơ sở. Với hơn 80.000 dân, chưa kể người từ các khu vực lân cận đến sinh sống, làm việc, nhu cầu khám chữa bệnh ban đầu tại Vĩnh Hưng rất lớn. Trước đây, không ít người dân bỏ qua trạm y tế, lên thẳng bệnh viện tuyến trên, kể cả với những bệnh có thể điều trị tại trạm y tế.

Bệnh viện Đại học Y Hà Nội đã đầu tư cơ sở vật chất tốt cùng đội ngũ bác sĩ có kinh nghiệm đến công tác tại Trạm Y tế phường Vĩnh Hưng.

Với sự tham gia của Bệnh viện Đại học Y Hà Nội đã tạo bước chuyển đáng kể cho trạm y tế phường. Bệnh viện Đại học Y Hà Nội tổ chức phòng khám ngay tại trạm, cử bác sĩ chuyên khoa về khám trực tiếp, đồng thời đầu tư hệ thống trang thiết bị chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm đồng bộ. Ông Nguyễn Đình Hòa (68 tuổi) cho biết trước kia phải lên tuyến trên để khám tim mạch. Nay được bác sĩ của Bệnh viện Đại học Y Hà Nội khám ngay tại phường, ông "mừng lắm" vì được tư vấn kỹ lưỡng mà không phải đi xa.

PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, cho rằng nếu tăng cường chuyên môn đúng hướng, nhiều bệnh có thể được phát hiện sớm và xử lý ngay tại trạm y tế phường, xã. Theo ông, đầu tư cho trạm y tế không chỉ dừng ở xây mới hay cải tạo cơ sở vật chất, mà quan trọng hơn là đào tạo nhân lực và gắn trách nhiệm chuyên môn với đặc thù từng địa bàn.

BS Nguyễn Thị Hồng Lụa, Giám đốc Trạm Y tế phường Vĩnh Hưng, cho biết việc bác sĩ tuyến trên trực tiếp về khám đã góp phần thay đổi tâm lý người dân, giúp họ tin tưởng hơn vào tuyến cơ sở. Ông Phạm Hải Bình, Chủ tịch UBND phường Vĩnh Hưng, đánh giá mô hình hợp tác mang lại lợi ích kép: người dân được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao ngay tại nơi sinh sống, trong khi đội ngũ y tế cơ sở được đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, từng bước nâng cao năng lực phát hiện sớm và điều trị ban đầu.

Tập trung dự phòng, quản lý bệnh mạn tính

Một chuyển hướng quan trọng trong quá trình đổi mới hoạt động của Trạm Y tế ở Hà Nội là chuyển từ trọng tâm "chữa bệnh" sang "dự phòng".

Trạm y tế không chỉ điều trị mà còn đẩy mạnh sàng lọc sớm các bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, ung thư, đồng thời tư vấn dinh dưỡng và lối sống lành mạnh.

Người dân đến khám chữa bệnh tại trạm y tế. Ảnh: VN.

BVĐK Mê Linh là một trong những đơn vị tích cực hỗ trợ trạm y tế xã thông qua đào tạo liên tục, chuyển giao kỹ thuật "cầm tay chỉ việc", hội chẩn các ca vượt khả năng chuyên môn và phối hợp quản lý bệnh mạn tính tại cộng đồng. Bệnh viện đã ký kết hỗ trợ chuyên môn toàn diện với ba trạm y tế xã: Tiến Thắng, Yên Lãng và Mê Linh.

Bệnh viện sẽ định kỳ cử bác sĩ có kinh nghiệm về làm việc trực tiếp tại trạm, hướng dẫn thực hành lâm sàng, chuyển giao kỹ thuật đồng thời tổ chức tập huấn, cập nhật phác đồ điều trị mới cho đội ngũ y, bác sĩ tuyến xã. BSCKII Trần Quang Trịnh, Giám đốc BVĐK Mê Linh, nhấn mạnh việc ký kết hỗ trợ chuyên môn không chỉ nhằm chuyển giao kỹ thuật mà còn xây dựng niềm tin để người dân lựa chọn khám, chữa bệnh tại địa phương. "Trách nhiệm của bệnh viện tuyến trên không dừng ở điều trị mà phải đồng hành cùng tuyến cơ sở, chuẩn hóa quy trình, giúp cán bộ y tế xã đủ năng lực, đủ tự tin chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân", ông nói.

Theo TS Nguyễn Trọng Diện, Giám đốc Sở Y tế Hà Nội, khó khăn lớn nhất của y tế cơ sở hiện nay là thiếu bác sĩ và hạn chế về chuyên môn. Việc đưa bác sĩ từ tuyến Trung ương và thành phố về hỗ trợ giúp người dân tiếp cận dịch vụ hiện đại ngay tại địa bàn, đồng thời phát hiện bệnh sớm ngay từ cơ sở. Ông nhấn mạnh tuyến cơ sở tập trung vào chẩn đoán ban đầu, xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh. Các kỹ thuật cao đòi hỏi phòng mổ không cần triển khai tại đây. Trường hợp bệnh nặng sẽ được chuyển tuyến kịp thời.

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, hệ thống trạm y tế vẫn đối mặt không ít thách thức. Nhiều trạm, đặc biệt tại khu vực nội đô, diện tích chật hẹp, thiếu trang thiết bị. Khối lượng công việc gia tăng do phải quản lý thêm bệnh mạn tính, nghiện chất, HIV/AIDS trong khi nhân lực còn hạn chế.

Trạm Y tế chịu sự quản lý toàn diện của UBND cấp xã và quản lý chuyên môn của Sở Y tế, đòi hỏi cơ chế phối hợp linh hoạt, tránh chồng chéo trách nhiệm.

Sở Y tế Hà Nội đã định hướng đã khá rõ: xây dựng mạng lưới y tế cơ sở thông minh, hiện đại; giảm thủ tục hành chính; bảo đảm quyền lợi bảo hiểm y tế thuận tiện; phát triển hệ thống cấp cứu 115.

Trạm Y tế đủ năng lực và tạo dựng được niềm tin, người dân sẽ chủ động khám sớm, phòng bệnh sớm. Khi đó, tuyến y tế cơ sở không chỉ là nơi cấp thuốc mà thực sự trở thành "người gác cổng" bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đúng với mục tiêu mà Hà Nội đang hướng tới trong quá trình đổi mới hệ thống y tế cơ sở.

Anh Tuệ