Hà Nội mở rộng chính sách hỗ trợ, tìm lời giải cho bài toán già hóa dân số

Hà Nội hiện có hơn 1,3 triệu người cao tuổi

Biến thách thức già hóa thành động lực phát triển

Bộ Y tế cho biết, Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ thuộc nhóm nhanh nhất thế giới.

Theo dự báo, đến năm 2030, Việt Nam sẽ có khoảng 18 triệu người cao tuổi, chiếm gần 20% dân số. Riêng thành phố Hà Nội hiện có hơn 1,3 triệu người cao tuổi, tương đương gần 16% dân số và con số này được dự báo tiếp tục tăng nhanh trong những năm tới.

Già hóa tác động trực tiếp đến y tế, an sinh xã hội, thị trường lao động, cấu trúc gia đình, tiêu dùng, tiết kiệm, nhà ở và ngân sách nhà nước.

Những năm qua, Đảng và Nhà nước luôn dành sự quan tâm đặc biệt đến việc chăm lo và tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người cao tuổi. Nâng tầm công tác người cao tuổi không chỉ dừng lại ở y tế hay an sinh xã hội, mà đã trở thành vấn đề kinh tế, văn hóa, xã hội và con người.

Để thích ứng với xu hướng già hóa dân số nhanh chóng, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Nghị quyết xác định rõ việc phát triển “kinh tế bạc” là yêu cầu khách quan, thực hiện “mục tiêu kép”: Vừa nâng cao chất lượng cuộc sống cho người cao tuổi; biến thách thức già hóa dân số thành động lực phát triển kinh tế - xã hội, không coi người cao tuổi là “gánh nặng an sinh”, mà nhìn nhận đây là một “nguồn lực phát triển” khi thu hút các nguồn lực xã hội đầu tư vào ngành công nghiệp dịch vụ - dưỡng lão.

Theo thống kê của Hội Người cao tuổi thành phố Hà Nội, hiện có gần 158.000 người cao tuổi đang tham gia hoạt động kinh tế; hơn 15.000 người đạt danh hiệu làm kinh tế giỏi các cấp; gần 10.000 người là chủ doanh nghiệp, chủ hộ kinh doanh hoặc chủ trang trại, tạo việc làm cho gần 77.000 lao động.

Điều này minh chứng, người cao tuổi không phải là “gánh nặng dân số”, mà đang là một lực lượng sản xuất quan trọng của xã hội.

Khơi thông dòng vốn xã hội cho “kinh tế bạc”

Tại Hà Nội, thành phố đã sử dụng những đặc thù từ Luật Thủ đô năm 2026 để từng bước hiện thực hóa nền “kinh tế bạc”, chăm lo toàn diện cho người cao tuổi.

Mới đây, HĐND TP đã ban hành Nghị quyết số 80/2026/NQ-HĐND với nhiều cơ chế ưu đãi toàn diện, đồng bộ nhằm thu hút tối đa các nguồn lực đầu tư từ khu vực tư nhân, các tổ chức xã hội vào lĩnh vực cung cấp dịch vụ và chăm sóc người cao tuổi.

Cụ thể, thành phố Hà Nội ưu tiên rà soát, bổ sung quy hoạch quỹ đất sạch dành riêng cho việc xây dựng các cơ sở chăm sóc, dưỡng lão, trung tâm dịch vụ người cao tuổi; ưu tiên giao hoặc cho thuê các trụ sở cơ quan, công trình thuộc sở hữu nhà nước dôi dư sau khi sắp xếp lại bộ máy hành chính để chuyển đổi năng lực sử dụng sang làm cơ sở chăm sóc người cao tuổi.

Đáng chú ý, các cơ sở ngoài công lập đầu tư vào lĩnh vực này được miễn 100% tiền thuê đất, thuê mặt nước trong 10 năm đầu tiên và giảm 50% tiền thuê đất cho toàn bộ thời gian còn lại của dự án.

Bên cạnh đó, thành phố cũng có nhiều chính sách hỗ trợ tài chính, tín dụng và cải cách thủ tục hành chính như: Các tổ chức, doanh nghiệp đầu tư dự án dịch vụ chăm sóc người cao tuổi được vay vốn từ Quỹ Đầu tư phát triển thành phố với lãi suất ưu đãi bằng lãi suất tối thiểu do UBND thành phố ban hành; hỗ trợ 100% phí, lệ phí khi thực hiện các thủ tục đăng ký thành lập, cấp phép hoạt động.

Thành phố áp dụng cơ chế “triển khai ngay” và quy trình lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt đối với các dự án hạ tầng xã hội cấp bách nhằm rút ngắn tối đa thời gian chuẩn bị đầu tư.

Nhằm thúc đẩy việc áp dụng mô hình chăm sóc thông minh, thành phố hỗ trợ tối đa 50% kinh phí đầu tư ban đầu cho các dự án ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI), internet kết nối vạn vật (IoT) trong quản lý hồ sơ sức khỏe và giám sát an toàn cho người cao tuổi; hỗ trợ tối đa 50% kinh phí đào tạo, bồi dưỡng nâng cao tay nghề cho lực lượng lao động làm công tác điều dưỡng lão khoa, kỹ thuật viên phục hồi chức năng và cộng tác viên chăm sóc cộng đồng.

Đặc biệt, thành phố có chính sách khuyến khích sử dụng lao động là người cao tuổi. Nghị quyết số 80/2026/NQ-HĐND quy định các cơ sở sản xuất, kinh doanh sử dụng từ 30% lao động là người cao tuổi còn đủ sức khỏe sẽ được hưởng các chính sách ưu đãi về thuế, hỗ trợ vay vốn mở rộng sản xuất và được thành phố hỗ trợ 50% chi phí mua bảo hiểm tai nạn tự nguyện cho người lao động cao tuổi. Chính sách này giúp người già vừa có thêm nguồn thu nhập, vừa phát huy kinh nghiệm lao động và tiếp tục đóng góp cho xã hội.

Bên cạnh chính sách ưu đãi khung, HĐND TP đã nhanh chóng cụ thể hóa bằng hành động thông qua Nghị quyết số 52/NQ-HĐND, phê duyệt chủ trương đầu tư Dự án Khu phức hợp y tế - Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi - Đại học Y Hà Nội theo phương thức đối tác công tư (PPP), hợp đồng BT.

Như vậy, thông qua khung pháp lý vượt trội của Luật Thủ đô năm 2026, cùng các quyết sách của HĐND TP, Hà Nội đang tiên phong xây dựng một mạng lưới an sinh xã hội toàn diện, bao trùm và nhân văn.