Hà Nội: Quyết liệt xóa lối đi tự mở, lập lại hành lang an toàn đường sắt

Mạnh tay xử lý vi phạm tồn tại

Tại phường Phú Diễn, những ngày giữa tháng 8, chính quyền địa phương tổ chức ra quân giải tỏa nhiều công trình vi phạm trên đất nông nghiệp, đất công dọc tuyến đường sắt qua Tổ dân phố số 6 và số 9.

Lực lượng chức năng kiểm tra hệ thống giao thông đường sắt. (Ảnh: CAHN).

Phó Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Phú Diễn Nguyễn Tuấn Anh cho biết, ngày 14/8, phường tổ chức giải tỏa các công trình vi phạm chưa xác định được chủ sử dụng tại các thửa đất giáp đường sắt tại Tổ dân phố số 6. Đây là khu vực bị lấn chiếm, dựng nhà tôn để ở từ năm 2023.

Cùng với đó, công trình nhà tôn rộng khoảng 80m² và hành vi đổ phế thải tại nhiều thửa đất khác cũng được tổ chức cưỡng chế, giải tỏa. Theo kế hoạch, trong tháng 8, phường Phú Diễn tiếp tục xử lý các công trình vi phạm còn lại, từng bước trả lại sự thông thoáng, an toàn cho hành lang đường sắt.

Tại phường Hoàn Kiếm, việc lập lại trật tự hành lang đường sắt cũng được triển khai tại khu vực "phố cà phê đường tàu", đoạn qua phố Trần Phú và Phùng Hưng. UBND phường phối hợp với Đội Cảnh sát giao thông đường bộ số 1, Phòng Cảnh sát giao thông, Công an thành phố Hà Nội và đơn vị quản lý đường sắt kiểm tra, giải tỏa các vi phạm.

Đáng chú ý, nhờ đẩy mạnh tuyên truyền, gửi thông báo yêu cầu tự khắc phục, hàng chục hộ dân đã chủ động tháo dỡ bảng hiệu, mái che, bục bệ, hệ thống đèn trang trí lấn chiếm hành lang an toàn đường sắt. Lực lượng chức năng cũng kiểm tra, xử lý hàng chục ô tô, mô tô dừng, đỗ trái quy định.

Tuy nhiên, những hình ảnh ghi nhận tại một số địa bàn cho thấy, việc lấn chiếm hành lang đường sắt vẫn chưa được giải quyết triệt để.

Trên tuyến đường sắt Bắc - Nam qua phố Phan Đình Giót, phường Phương Liệt, không gian sát đường ray vẫn xuất hiện các điểm kinh doanh, tập kết hàng hóa, đồ đạc. Người bán ngồi ngay cạnh đường ray, xe máy, xe đẩy và các vật dụng phục vụ kinh doanh được tập kết tại đây. Vào chiều tối, hàng hóa còn được bày rộng, khiến lối đi ven đường sắt bị thu hẹp.

Tại khu vực ngõ 26, đường Cầu Diễn, phường Xuân Phương, nhiều công trình tạm bằng tôn, khung sắt, mái che được dựng ngay sát đường ray. Một số lán được sử dụng để kinh doanh rửa xe; khu vực khác tập kết gỗ, tấm kim loại và nhiều đồ dùng ngay cạnh tuyến đường sắt.

Đáng lo ngại, tại một số khu vực, nhà dân giáp hành lang đường sắt còn tự ý đua ban công, dựng "chuồng cọp", làm mái che vươn ra không gian an toàn. Những công trình này không chỉ tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho đoàn tàu mà còn có thể gây cháy, nổ, ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng, tài sản của người dân.

Thực tế cho thấy, nếu chỉ tổ chức ra quân xử lý mà thiếu cơ chế giám sát, quản lý thường xuyên, nguy cơ tái lấn chiếm vẫn hiện hữu. Vì vậy, cùng với giải tỏa các vi phạm đang tồn tại, việc xác định rõ trách nhiệm quản lý địa bàn và ngăn chặn vi phạm mới cần được đặt lên hàng đầu.

Đóng lối tự mở nhưng phải tính đường đi cho dân

Một trong những nhiệm vụ khó và quan trọng nhất trong bảo đảm an toàn giao thông đường sắt là xử lý các lối đi tự mở. Đây là những điểm người dân tự ý tạo ra để đi qua đường sắt, không được cơ quan có thẩm quyền cho phép, tiềm ẩn nguy cơ cao xảy ra tai nạn.

Tại khu vực Văn Điển - Thường Tín, các lực lượng chức năng đã phối hợp đóng 48 lối đi tự mở. Tại xã Đại Xuyên, những vị trí không bảo đảm an toàn được rào chắn, xóa bỏ theo kế hoạch; đồng thời bổ sung biển cảnh báo và tăng cường các biện pháp bảo đảm an toàn.

Trung tá Ngô Duy Quang, Đội trưởng Đội Cảnh sát giao thông đường bộ số 8, Phòng Cảnh sát giao thông, Công an thành phố Hà Nội cho biết, đơn vị đã phối hợp đóng 48 điểm đường ngang tự mở dọc tuyến đường sắt do đơn vị quản lý. Đồng thời, lực lượng chức năng phối hợp với các xã tiếp tục rà soát, kiến nghị xóa bỏ toàn bộ lối đi tự phát qua đường sắt.

Theo Trung tá Ngô Duy Quang, xóa bỏ lối đi tự phát là giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường sắt. Phòng Cảnh sát giao thông Hà Nội cũng đã có văn bản trình lãnh đạo Công an thành phố ký gửi chủ tịch UBND 41 xã, phường có tuyến đường sắt đi qua, đề nghị triển khai các biện pháp bảo đảm trật tự, an toàn giao thông tại những khu vực còn lối đi tự mở.

Ngăn chặn và xử lý việc người dân tự ý băng qua đường sắt. (Ảnh: Công an Hà Nội).

Cùng với rào chắn, biển cảnh báo, các lực lượng chức năng rà soát, xác định từng điểm mở trái phép để có phương án xử lý phù hợp, ngăn chặn việc người dân tự ý băng qua đường sắt.

Từ ngày 15/5 - 14/6, Phòng Cảnh sát giao thông, Công an thành phố Hà Nội đã xử lý 463 trường hợp vi phạm liên quan đến an toàn giao thông đường sắt, xử phạt hơn 383 triệu đồng. Những trường hợp cố tình phá rào chắn, mở lại lối đi trái phép sau khi đã được cơ quan chức năng xử lý sẽ bị xem xét trách nhiệm theo quy định.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy càng đi sâu xử lý, những phần việc còn lại càng khó khăn. Không phải tất cả lối đi tự mở đều xuất phát từ ý thức coi thường pháp luật. Ở nhiều nơi, người dân hình thành lối đi qua đường sắt trong thời gian dài do nhu cầu đi lại, sản xuất, sinh hoạt.

Vì vậy, nếu chỉ đóng lối đi mà không đồng thời giải quyết nhu cầu đi lại chính đáng của cộng đồng, nguy cơ người dân phá rào, mở lại lối cũ hoặc tạo lối đi mới vẫn có thể xảy ra.

Bảo đảm an toàn đường sắt vì thế không chỉ là nhiệm vụ của ngành đường sắt hay lực lượng Cảnh sát giao thông mà cần sự phối hợp của chính quyền địa phương, đơn vị quản lý hạ tầng và cộng đồng dân cư.

Không để tái lấn chiếm, tái mở lối trái phép

Sau hơn 6 năm thực hiện Đề án bảo đảm trật tự hành lang an toàn giao thông và xử lý dứt điểm lối đi tự mở qua đường sắt, Hà Nội đã có những chuyển biến tích cực. Nhiều điểm vi phạm được xử lý, hàng chục lối đi tự mở được đóng, ý thức chấp hành của người dân từng bước được nâng lên.

Nhưng kết quả sẽ khó bền vững nếu việc quản lý sau xử lý không được duy trì thường xuyên.

Thực tế tại Phan Đình Giót, Cầu Diễn hay một số khu vực có nhà dân giáp đường sắt cho thấy, chỉ cần buông lỏng quản lý, các công trình tạm, điểm kinh doanh, vật dụng lấn chiếm có thể nhanh chóng xuất hiện trở lại. Tương tự, với những lối đi tự mở đã được rào chắn, nếu không kiểm tra, giám sát thường xuyên, nguy cơ phá rào mở lại vẫn rất lớn.

Bởi vậy, yêu cầu đặt ra với các xã, phường có đường sắt đi qua là phải quản lý hành lang đường sắt như một nhiệm vụ thường xuyên, gắn với trách nhiệm cụ thể của từng địa bàn, từng lực lượng và từng đơn vị.

Cùng với xử lý các vi phạm hiện hữu, cần tăng cường kiểm tra từ sớm, phát hiện ngay những dấu hiệu xây dựng, cơi nới, tập kết vật liệu, kinh doanh trong hành lang an toàn. Vi phạm mới phải được ngăn chặn ngay từ khi phát sinh, tránh để công trình tồn tại lâu ngày rồi mới tổ chức cưỡng chế.

Công tác tuyên truyền cũng cần chuyển từ vận động chung sang tuyên truyền đúng đối tượng, đúng khu vực có nguy cơ cao. Người dân sống dọc đường sắt cần được thông tin rõ về giới hạn hành lang an toàn, những hành vi bị cấm và hậu quả có thể xảy ra khi tự ý xây dựng, mở lối hoặc tập kết hàng hóa sát đường ray.

Đặc biệt, với những trường hợp cố tình phá rào chắn, mở lại lối đi trái phép sau khi đã được cơ quan chức năng xử lý, cần áp dụng biện pháp đủ mạnh để tạo tính răn đe.

Trung tá Ngô Duy Quang nhấn mạnh, đơn vị sẽ chuyển cơ quan Cảnh sát điều tra đối với những vụ việc mà cơ quan chức năng đã đóng lối đi tự mở nhưng cá nhân, tổ chức vẫn cố tình phá bỏ rào chắn, công trình an ninh quốc gia, mở đường ngang trái phép để điều tra, xử lý nghiêm theo quy định.

Đây là thông điệp rõ ràng cho thấy việc xử lý lối đi tự mở không thể dừng ở việc dựng một hàng rào hay đặt một biển cảnh báo. Mục tiêu cuối cùng là hình thành hành lang đường sắt an toàn, được quản lý chặt chẽ và không còn nguy cơ tái xâm phạm.

Hà Nội là địa phương có mạng lưới đường sắt đi qua nhiều khu vực dân cư đông đúc. Đặc thù này khiến bài toán bảo đảm an toàn hành lang đường sắt phức tạp hơn, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, lực lượng chức năng, ngành đường sắt và người dân.

Song, để những kết quả này thực sự bền vững, Hà Nội cần chuyển mạnh từ tư duy "ra quân xử lý" sang quản lý chủ động, liên tục và có phương án thay thế phù hợp cho nhu cầu đi lại của người dân. Khi vi phạm được xử lý dứt điểm, lối đi tự phát được thay thế bằng các phương án giao thông an toàn và trách nhiệm quản lý được xác định rõ, hành lang đường sắt mới có thể được bảo vệ lâu dài.