Hà Nội siết chặt nguồn phát thải, chủ động ứng phó ô nhiễm không khí

Một góc khu đô thị Trung Hòa - Nhân Chính. Ảnh minh họa: Tuấn Anh/TTXVN

Chiều 20/8, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng chủ trì cuộc họp về công tác duy trì vệ sinh môi trường, xử lý ô nhiễm không khí trên địa bàn. Cuộc họp được kết nối trực tuyến từ trụ sở UBND thành phố tới 126 xã, phường.

Kiểm soát ô nhiễm từ từng nguồn phát thải

Báo cáo tại cuộc họp, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Lê Thanh Nam cho biết, thành phố xác định ô nhiễm không khí là một trong những “điểm nghẽn” về môi trường cần tập trung xử lý. Phương châm được đặt ra là phòng ngừa, quản lý theo nguồn phát thải, tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và trách nhiệm của từng cấp, ngành, địa phương.

Tính từ ngày 1/1 đến 11/8/2026, tỷ lệ ngày có chất lượng không khí ở mức tốt và trung bình đạt 73,28%, tăng so với mức 71,18% trong kỳ báo cáo sáu tháng và đang tiến gần mục tiêu 75% đề ra cho cả năm. Nồng độ bụi mịn PM2.5 trung bình ngày đạt 40,95 µg/m³, đáp ứng QCVN 05:2023/BTNMT.

Một trong những giải pháp trọng tâm được Hà Nội triển khai là kiểm soát nguồn phát thải từ giao thông. Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, thành phố đã phê duyệt, triển khai Đề án Vùng phát thải thấp trong Vành đai 1 từ ngày 1/7/2026; đồng thời thực hiện các chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện sạch, phát triển hạ tầng và vận tải công cộng, từng bước hạn chế phương tiện cá nhân.

Từ ngày 1/7, 100% tuyến xe buýt trong Vùng phát thải thấp sử dụng phương tiện xanh. Thành phố triển khai vé điện tử, miễn vé trên 45 tuyến xe buýt trong phạm vi Vành đai 1 đến hết tháng 6/2027; đồng thời nghiên cứu phát triển xe buýt điện cỡ nhỏ và các phương tiện xanh phục vụ kết nối chặng đầu, chặng cuối.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi phương tiện cá nhân mới ở giai đoạn đầu. Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Lê Thanh Nam, xe mô tô sử dụng xăng tại các phường vẫn chiếm phổ biến từ 94-97% tổng số phương tiện. Xe mô tô điện đã xuất hiện tại tất cả địa bàn nhưng số lượng còn hạn chế, khoảng 1.000-3.500 xe/phường, tương ứng 3-6%. Tại các phường Hoàn Kiếm, Hai Bà Trưng và Tây Hồ, số lượng xe điện đã bắt đầu tăng.

Đối với ô tô, xe sử dụng xăng vẫn chiếm từ 75% đến hơn 80% tổng số phương tiện. Xe điện đã xuất hiện tại tất cả các phường nhưng mới chiếm khoảng 2-6%; số lượng xe hybrid còn thấp.

Sau khoảng một tháng rưỡi triển khai thí điểm Vùng phát thải thấp, hệ thống giao thông công cộng xanh, xe đạp công cộng, trạm sạc, tủ đổi pin và các điểm trông giữ phương tiện tiếp tục được bổ sung. Trong giai đoạn đầu, thành phố tập trung tuyên truyền, hướng dẫn, nhắc nhở và hỗ trợ người dân thực hiện.

Để tăng cường năng lực theo dõi chất lượng không khí, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã lắp đặt sáu cảm biến, bố trí một xe quan trắc tự động tại phường Hoàn Kiếm; dự kiến tiếp nhận thêm tám cảm biến do Pháp tài trợ, đồng thời phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường triển khai 39 trạm cảm biến trên địa bàn.

Cùng với kiểm soát ô nhiễm không khí, Hà Nội đang phải giải quyết áp lực lớn từ chất thải rắn. Hiện thành phố tiếp nhận, xử lý hơn 8.000 tấn chất thải rắn sinh hoạt mỗi ngày. Dự báo đến năm 2030, lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh khoảng 13.200 tấn/ngày, trong đó nhu cầu xử lý tập trung khoảng 11.200 tấn/ngày.

Tại các khu xử lý Nam Sơn và Xuân Sơn hiện còn khoảng 34 triệu tấn rác đã chôn lấp. Lượng chất thải rắn xây dựng phát sinh khoảng 3.000-3.400 tấn/ngày, thời điểm cao điểm có thể lên tới khoảng 10.000 tấn/ngày. Dự báo đến năm 2030, lượng chất thải xây dựng phát sinh khoảng 5.000 tấn/ngày.

Chủ động phương án ứng phó từ sớm

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường cho biết, chất lượng môi trường trên địa bàn đã có những chuyển biến tích cực. Số ngày có chất lượng không khí tốt tăng so với cùng kỳ năm trước; công tác xử lý chất thải rắn từng bước được kiểm soát. Một số nhà máy xử lý rác, điện rác đã đi vào hoạt động, góp phần nâng cao năng lực xử lý.

Phó Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu các sở, ngành, địa phương tiếp tục kiểm soát chặt chất lượng thu gom, xử lý rác và duy trì vệ sinh môi trường hằng ngày, hướng tới mục tiêu để người dân ra đường không còn nhìn thấy rác, tạo cảnh quan xanh, sạch, đẹp.

Theo Phó Chủ tịch Bùi Duy Cường, ô nhiễm không khí là vấn đề phức tạp, liên quan đến nhiều địa phương trong Vùng Thủ đô. Hà Nội cần rà soát, nâng cao hiệu quả quy chế phối hợp với các tỉnh, thành phố trong vùng; nghiên cứu cơ chế chia sẻ dữ liệu và tăng cường kiểm soát ô nhiễm tại khu vực giáp ranh.

Sở Nông nghiệp và Môi trường được yêu cầu chủ động dự báo tình hình ô nhiễm vào cuối năm và đầu năm, nhất là những thời điểm xuất hiện hiện tượng nghịch nhiệt, để xây dựng phương án ứng phó sớm. Các biện pháp kiểm soát bụi, tưới nước, vệ sinh đường phố và kiểm soát nguồn phát thải cần được triển khai chủ động.

Đối với các cơ sở gây ô nhiễm nghiêm trọng, Phó Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu tăng cường kiểm tra, xử lý quyết liệt; trường hợp cần thiết phải đình chỉ, đóng cửa cơ sở vi phạm, nhất là các cơ sở sản xuất công nghiệp gây ô nhiễm nghiêm trọng.

Kết luận cuộc họp, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết, thời gian qua, Thành ủy, HĐND, UBND thành phố đã tập trung chỉ đạo công tác cải thiện môi trường và bước đầu đạt kết quả tích cực. Qua theo dõi, số ngày chất lượng không khí ở mức báo động đỏ đã giảm so với năm 2025.

Tuy nhiên, khi xuất hiện điều kiện thời tiết bất lợi, nguy cơ ô nhiễm không khí cùng những vấn đề liên quan đến xử lý chất thải, nước thải có thể tiếp tục diễn biến phức tạp. Đặc biệt, vào mùa thu hoạch, tình trạng đốt rơm rạ, phụ phẩm nông nghiệp có thể gia tăng, ảnh hưởng đến chất lượng không khí trên địa bàn Hà Nội và các địa phương lân cận. “Chúng ta phải chuẩn bị trước một bước để có những giải pháp ứng phó ngay với tình trạng ô nhiễm môi trường, nhất là ô nhiễm không khí và vệ sinh môi trường”, Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng nhấn mạnh.

Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu trước hết không để môi trường xấu đi, đồng thời từng bước tháo gỡ điểm nghẽn về môi trường. Các nguồn phát thải từ phương tiện giao thông, công trình xây dựng, phá dỡ, hoạt động đốt rơm rạ, phụ phẩm nông nghiệp và đốt rác phải được kiểm soát chặt chẽ.

Đối với tình trạng đốt rơm rạ, đốt rác không đúng quy định, các địa phương phải tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm trường hợp vi phạm. Công an các cấp phối hợp với chính quyền địa phương phát hiện, ngăn chặn, xử lý các hành vi vi phạm. Các công trình xây dựng, nhất là công trình phá dỡ, phải có biện pháp hạn chế phát tán bụi trong quá trình thi công, vận chuyển và phá dỡ.

Về liên kết vùng, Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu tăng cường phối hợp với các tỉnh, thành phố trong Vùng Thủ đô, thống nhất biện pháp kiểm soát nguồn phát thải, nhất là hoạt động đốt rơm rạ, đốt rác và các nguồn phát thải tại khu vực giáp ranh. Đối với kiểm soát khí thải phương tiện giao thông, các cơ quan chức năng phải thực hiện đúng lộ trình, thận trọng trong triển khai do chính sách tác động trực tiếp đến người dân, làm phát sinh chi phí và những yêu cầu tuân thủ mới.

Trong quản lý chất thải, Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu tiếp tục đổi mới phương thức thu gom, phân loại và xử lý rác tại cơ sở; tăng cường ứng dụng công nghệ, từng bước thay thế phương thức thủ công. Việc đưa rác ra đúng giờ, đúng nơi quy định cần trở thành nếp sống văn minh của người dân Thủ đô. Các cơ quan, đơn vị cần phát huy hiệu quả hệ thống camera và sự tham gia của các tổ chức đoàn thể, cộng đồng dân cư trong giám sát vệ sinh môi trường. Những điểm tập kết rác phát sinh không đúng quy định phải được phát hiện, xử lý kịp thời, không để tái diễn.