Hà Nội tăng cường phối hợp liên ngành bảo vệ quyền lợi người lao động

Lao động làm việc trên công trường cầu Trần Hưng Đạo. (Ảnh: HÙNG THÁI)

Công an thành phố Hà Nội, Liên đoàn Lao động thành phố Hà Nội, Sở Nội vụ, Sở Y tế, Thanh tra thành phố, Thuế thành phố, Sở Tài chính và Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội đã cùng ký kết Quy chế phối hợp số 3036/QCPH-CA-LĐLĐ-NV-YT-TTra-THN-TC-BHXH về thực hiện các giải pháp, biện pháp bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động trong thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Quy chế nêu ra 7 nguyên tắc phối hợp giữa tám cơ quan trên như sau.

Thứ nhất, thực hiện và tuân thủ chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, chỉ đạo của Thành ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân Thành phố, đảm bảo đúng với quy định của pháp luật hiện hành và theo đúng chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của các bên (theo thẩm quyền).

Thứ hai, việc phối hợp phải thường xuyên, kịp thời, hiệu quả.

Thứ ba, không làm ảnh hưởng đến việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và hoạt động chuyên môn của từng ngành và các cơ quan có liên quan.

Thứ tư, phối hợp trong công tác thanh tra, kiểm tra, tố tụng đối với các đơn vị phải đảm bảo chính xác, khách quan, trung thực, công khai, dân chủ, kịp thời; khi xây dựng, phê duyệt kế hoạch thanh tra, kiểm tra hằng năm không để xảy ra tình trạng thanh tra, kiểm tra quá 1 lần/năm đối với đơn vị; không trùng lặp về nội dung thanh tra, kiểm tra; không cùng thời gian giữa các cơ quan thực hiện thanh tra, kiểm tra; không làm phát sinh thủ tục hành chính, không ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của đơn vị.

Thứ năm, trao đổi, cung cấp thông tin các đơn vị để phục vụ nhiệm vụ công tác chuyên môn của từng đơn vị và công tác thanh tra, kiểm tra, tố tụng bảo đảm chính xác, đầy đủ, kịp thời, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan. Việc sử dụng thông tin của đơn vị phải tuân thủ theo các quy định của pháp luật.

Thứ sáu, những vướng mắc phát sinh trong quá trình phối hợp công tác phải được bàn bạc để thống nhất phương án giải quyết. Trường hợp cần thiết báo cáo Ủy ban nhân dân thành phố xem xét chỉ đạo để thực hiện.

Thứ bảy, về cơ chế phối hợp, chia sẻ thông tin quản lý theo lĩnh vực, ngành: Chia sẻ dữ liệu giữa các đơn vị theo chức năng nhiệm vụ của các đơn vị theo đúng quy định của pháp luật.

Mục đích phối hợp của Quy chế là tuyên truyền, vận động các tổ chức, đơn vị, cá nhân trên địa bàn Thành phố nhận thức, hiểu rõ quyền và nghĩa vụ theo quy định của Bộ luật Lao động, Luật Công đoàn, Luật Thanh tra, Luật Bảo hiểm xã hội, Luật Bảo hiểm y tế, Luật Việc làm, Luật An toàn, vệ sinh lao động, Luật Quản lý thuế,... và các nghị định của Chính phủ hướng dẫn Luật; Bộ luật Hình sự, Thông tư liên tịch về giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố; các văn bản hiện hành của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao và Bộ Công an về việc hướng dẫn kiến nghị khởi tố theo Điều 214, Điều 215 và Điều 216 Bộ luật Hình sự.

Tăng cường trách nhiệm và tạo sự phối hợp ngày càng hiệu quả giữa các sở, ngành trong thực hiện các biện pháp để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động khi tham gia bảo hiểm xã hội trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Một trong những nội dung trọng tâm của Quy chế là đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp tới người sử dụng lao động và người lao động.

Các đơn vị sẽ phối hợp xây dựng nội dung tuyên truyền phù hợp với từng nhóm đối tượng; đa dạng hóa hình thức truyền thông; tăng cường cung cấp thông tin về quyền lợi, nghĩa vụ và trách nhiệm khi tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp. Qua đó, góp phần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của các đơn vị sử dụng lao động và người lao động, hạn chế tình trạng chậm đóng, trốn đóng, nợ đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp.

Quy chế cũng xác định rõ trách nhiệm phối hợp trong việc chia sẻ, trao đổi thông tin phục vụ công tác quản lý. Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội sẽ chủ trì tổng hợp, phân tích, phân loại các đơn vị có dấu hiệu vi phạm pháp luật về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp để cung cấp cho các cơ quan liên quan theo chức năng, nhiệm vụ. Các đơn vị phối hợp cung cấp thông tin về tình hình đăng ký doanh nghiệp, tình hình sử dụng lao động, kê khai và thực hiện nghĩa vụ tài chính, hoạt động khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế cũng như các thông tin khác phục vụ công tác quản lý, thanh tra, kiểm tra.

Đặc biệt, Quy chế nhấn mạnh việc tăng cường phối hợp trong công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm pháp luật về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp. Trên cơ sở thông tin, dữ liệu được chia sẻ, các cơ quan sẽ phối hợp xây dựng kế hoạch thanh tra, kiểm tra liên ngành, tập trung vào các đơn vị có dấu hiệu chậm đóng, trốn đóng, nợ đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp hoặc có hành vi vi phạm quyền lợi của người lao động. Việc phối hợp được thực hiện theo nguyên tắc không chồng chéo, không làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của đơn vị được kiểm tra nhưng vẫn bảo đảm hiệu quả trong phát hiện, xử lý vi phạm.

Đối với các hành vi vi phạm có dấu hiệu tội phạm, các cơ quan chức năng sẽ phối hợp thu thập hồ sơ, tài liệu, xác minh và xử lý theo quy định của pháp luật. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao tính răn đe, góp phần ngăn chặn tình trạng trốn đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người lao động.

Bên cạnh đó, các cơ quan cũng phối hợp triển khai các giải pháp phát triển người tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế. Trên cơ sở dữ liệu quản lý của từng ngành, các đơn vị sẽ rà soát, xác định các nhóm đối tượng thuộc diện tham gia nhưng chưa tham gia hoặc tham gia chưa đầy đủ để có biện pháp tuyên truyền, vận động, hướng dẫn tham gia theo quy định. Đồng thời, tăng cường phối hợp trong việc giải quyết các chế độ, chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, bảo đảm quyền lợi của người tham gia được thực hiện đầy đủ, kịp thời.

Trong thời gian tới, các cơ quan tham gia phối hợp sẽ tiếp tục phát huy tinh thần trách nhiệm, chủ động phối hợp, thường xuyên trao đổi thông tin, kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện. Từ đó, góp phần nâng cao hiệu quả thực thi chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, tăng cường niềm tin của người dân, người lao động đối với chính sách an sinh xã hội của Đảng và Nhà nước, đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế-xã hội và bảo đảm an sinh xã hội bền vững trên địa bàn Thủ đô.

Theo số liệu của Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội, tính đến hết tháng 5/2026, tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế trên địa bàn Thủ đô đạt 95,99% dân số (chưa bao gồm lực lượng vũ trang và các trường hợp tham gia bảo hiểm y tế dưới 3 tháng, đang bảo lưu), với 8,548 triệu người tham gia.

Toàn thành phố có 2,533 triệu người tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, chiếm 48,09% lực lượng trong độ tuổi lao động. Đồng thời, có 143 nghìn người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, chiếm 3,65% lực lượng lao động trong độ tuổi. Số người tham gia bảo hiểm thất nghiệp là 2,449 triệu người, chiếm 46,23% lực lượng lao động trong độ tuổi.

Năm tháng đầu năm 2026, Hà Nội đã ra quyết định hưởng trợ cấp bảo hiểm thất nghiệp cho gần 18,5 nghìn người với số tiền hỗ trợ 758,6 tỷ đồng, giảm 24,8% số người và giảm 17,7% số tiền so với cùng kỳ năm 2025. Có 17,6 nghìn người lao động hưởng trợ cấp bảo hiểm thất nghiệp được tư vấn, giới thiệu việc làm; hỗ trợ học nghề cho 409 người với số tiền 1,6 tỷ đồng.