Hà Nội tăng sức chống chịu của đê điều

Lãnh đạo thành phố Hà Nội kiểm tra tiến độ xây dựng công trình đê, kè Xuân Canh - Long Tửu (xã Đông Anh). Ảnh: Kim Văn

Đầu tư để giảm rủi ro

Đánh giá hiện trạng trước mùa mưa lũ năm 2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội xác định, trên các tuyến đê còn 5 vị trí trọng điểm cấp thành phố và 22 vị trí xung yếu cấp xã, phường phải lập phương án bảo vệ. Năm vị trí trọng điểm gồm: Khu vực đê, kè Xuân Canh - cống Long Tửu trên đê tả Đuống (đoạn thuộc địa phận xã Đông Anh); cống Liên Mạc trên đê hữu Hồng (phường Thượng Cát và Đông Ngạc); cống Cẩm Đình trên đê Vân Cốc (xã Phúc Lộc); khu vực đê, kè, cống từ K17+000 đến K28+828 trên đê hữu Cầu (xã Đa Phúc); cụm công trình cống qua đê Yên Sở, tương ứng K78+078 và K78+108 trên đê hữu Hồng, thuộc địa bàn các phường Yên Sở, Lĩnh Nam và Thanh Trì. Ngoài ra, 22 vị trí xung yếu nằm trên địa bàn các xã: Bất Bạt, Cổ Đô, Quảng Oai, Phúc Lộc, Ô Diên, Hồng Vân, Chương Dương, Phú Xuyên, Liên Minh, Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, Đông Anh, Thuận An, Phù Đổng, Đa Phúc, Hát Môn, Phúc Thọ, Dân Hòa, Ứng Thiên và các phường: Sơn Tây, Phú Thượng, Việt Hưng, Yên Nghĩa.

Theo Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai Hà Nội Phạm Quang Đông, những vị trí nêu trên từng xảy ra sự cố hoặc đã và đang được thành phố đầu tư khắc phục nhưng chưa trải qua thử thách trước những trận lũ lớn kéo dài. Vì vậy, nhận diện đúng các vị trí trọng điểm, xung yếu để vừa lập phương án hộ đê, vừa từng bước đầu tư xử lý căn cơ là yêu cầu cấp thiết.

Đơn cử, khu vực đê, kè, cống Xuân Canh - Long Tửu là khu vực đê sát sông, mái kè cũng là mái đê, dòng chủ lưu áp sát bờ tả, đáy sông liên tục bị bào xói. Thành phố đã đầu tư hơn 405 tỷ đồng thực hiện dự án xử lý ổn định khu vực cửa sông Đuống, với các hạng mục lấp hố xói, gia cố đê tả Đuống, dự kiến hoàn thành trong tháng 8-2026.

Tại xã Đa Phúc, khu vực đê, kè, cống trên đê hữu Cầu cũng là vị trí trọng điểm cần theo dõi chặt chẽ. Thành phố đã đầu tư 213 tỷ đồng cải tạo, nâng cấp khẩn cấp các trạm bơm tiêu Tân Hưng, Cẩm Hà 1, Tăng Long cùng 3 cống tiêu nước qua đê. Các hạng mục này đang được khẩn trương hoàn thiện, phấn đấu đưa vào vận hành trước ngày 20-7-2026.

Thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho thấy, giai đoạn 2011-2025, thành phố đã đầu tư xây dựng, nâng cấp, sửa chữa khoảng 620km đê, với tổng kinh phí hơn 10.000 tỷ đồng. Trong kế hoạch tổng thể đầu tư nâng cấp hệ thống đê điều, thành phố dự kiến huy động 35.411 tỷ đồng.

Làm đoạn nào yên tâm đoạn đó

Phó Chủ tịch UBND xã Đa Phúc Hoàng Thị Hà cho biết, trên địa bàn có 2 vị trí đê trọng điểm, xung yếu. Ngoài việc đôn đốc đẩy nhanh tiến độ hoàn thành công trình tại những vị trí này, xã đã thành lập lực lượng xung kích; ký hợp đồng nguyên tắc với các đơn vị quân đội, doanh nghiệp để sẵn sàng huy động phương tiện, vật tư. Địa phương cũng kiểm tra kho vật tư, bổ sung đất dự trữ, khảo sát các vị trí có thể huy động vật liệu khi cần thiết. Đáng chú ý, xã đã cập nhật dữ liệu về tuyến đê, vị trí sự cố, phương án xử lý, vật tư dự trù, kho vật tư và tiến độ thi công các công trình lên hệ thống số. Khi có tình huống, lực lượng chức năng có thể xác định nhanh phương án, vật tư và lực lượng cần huy động.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Đình Hoa lưu ý, trong phòng, chống thiên tai, không thể chỉ trông chờ vào lực lượng chức năng. Yêu cầu “4 tại chỗ” đòi hỏi từng địa phương, từng thôn, từng hộ dân vùng ngoài đê chủ động hơn, từ theo dõi diễn biến lũ đến chấp hành phương án sơ tán khi có lệnh.

Bên cạnh việc nêu cao ý thức cộng đồng, công tác chuẩn bị vật tư, phương tiện tại chỗ cũng cần được rà soát thực chất. Tại các khu vực có nguy cơ, địa phương không chỉ cần chủ động trang bị bao tải, bạt, phên, dụng cụ lao động mà còn phải xác định rõ vị trí lấy đất, điểm tập kết đất, tuyến vận chuyển, lực lượng bốc xếp, phương tiện cơ giới và người chỉ huy từng tình huống. Nếu để đến khi nước lên mới đi tìm vật tư, phương tiện thì sẽ lãng phí “khung giờ vàng” trong xử lý sự cố.

Ghi nhận sự chủ động của các sở, ngành, chủ đầu tư và địa phương trong buổi kiểm tra các trọng điểm, xung yếu đê điều ngày 7-7 vừa qua, Phó Chủ tịch UBND thành phố Bùi Duy Cường nhấn mạnh yêu cầu, không được chủ quan trước mùa mưa bão; trong đó, Bộ Tư lệnh Thủ đô cần phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ động rà soát toàn diện phương án “4 tại chỗ”; làm rõ lực lượng, vật tư, thiết bị, vị trí huy động, phương án hiệp đồng để khi có sự cố phải xử lý được ngay.

Đối với các vị trí trọng điểm, xung yếu đã được nhận diện, lãnh đạo thành phố yêu cầu tiếp tục rà soát, đôn đốc, đẩy nhanh tiến độ các công trình đang triển khai; vị trí nào cần bổ sung giải pháp thì kịp thời đề xuất. Tinh thần chỉ đạo là đầu tư bài bản, hiện đại, tính toán cả khả năng lũ vượt mực nước thiết kế; làm đoạn nào yên tâm đoạn đó.