Hà Nội tạo động lực phát triển vận tải hiện đại, bền vững

Để những chính sách này đi vào cuộc sống, bên cạnh nguồn lực đầu tư và cơ chế hỗ trợ, thành phố cần giải quyết những vấn đề thiết thực như tần suất xe buýt, kết nối metro, chi phí đi lại và chất lượng phục vụ hành khách.

Phát triển vận tải công cộng từ nhu cầu thực tế

Ngày 15-6-2026, HĐND thành phố Hà Nội ban hành Nghị quyết số 71/2026/NQ-HĐND quy định một số chính sách phát triển vận tải và hạn chế phương tiện cá nhân vào khu vực trung tâm. Nghị quyết cụ thể hóa định hướng của Luật Thủ đô năm 2026 về tổ chức giao thông đô thị theo hướng đồng bộ, hiện đại và bền vững.

Đường sắt đô thị đang trở thành lựa chọn đi lại của nhiều người dân, góp phần giảm áp lực giao thông đường bộ. Ảnh: Khánh Huy

Một trong những trọng tâm của nghị quyết là ưu tiên phát triển vận tải hành khách công cộng thông qua đầu tư hạ tầng, tăng khả năng kết nối và nâng cao chất lượng dịch vụ. Thành phố định hướng phát triển hệ thống bến bãi, điểm trung chuyển, nhà ga đường sắt đô thị, nhà chờ, điểm dừng đỗ và làn đường ưu tiên.

Để tạo nguồn lực thực hiện, nghị quyết quy định hỗ trợ 100% một số khoản phí đối với phương tiện vận tải hành khách công cộng khối lượng lớn; hỗ trợ 70% lãi suất vay đối với các dự án đủ điều kiện đầu tư hạ tầng, mua xe buýt điện và xây dựng hạ tầng sạc. Thành phố cũng thực hiện miễn vé đối với một số nhóm chính sách như người có công, người khuyết tật, người cao tuổi, trẻ em dưới 6 tuổi và thành viên hộ nghèo; hỗ trợ 50% giá vé tháng cho học sinh, sinh viên và người lao động tại các khu công nghiệp.

Những chính sách này hướng tới giảm chi phí sử dụng giao thông công cộng, khuyến khích người dân thay đổi thói quen đi lại. Tuy nhiên, lựa chọn phương tiện không chỉ phụ thuộc vào giá vé mà còn ở thời gian di chuyển, tần suất hoạt động và khả năng kết nối giữa các tuyến.

Thực tế sử dụng metro Cát Linh – Hà Đông cho thấy rõ điều đó. Chị Nguyễn Phương Linh, sinh sống tại phường Hà Đông, lựa chọn tuyến đường sắt đô thị này để đi làm hằng ngày thay vì sử dụng xe máy cá nhân. “Tôi cảm thấy đi lại rất nhanh và dễ dàng, từ nhà đến cơ quan làm việc đã rút ngắn rất nhiều thời gian so với khi di chuyển bằng xe máy cá nhân”, chị Linh cho biết.

Dù vậy, hành trình của chị vẫn có điểm bất tiện: “Nhà tôi cách nhà ga gần nhất còn một khoảng cách xa, xe buýt để di chuyển từ nhà ra nhà ga vẫn chờ đợi hơi lâu”. Theo chị Linh, nếu thành phố hạn chế xe cá nhân, cần cải thiện dịch vụ vận tải công cộng, tăng chuyến, tăng tuyến và nâng cao chất lượng, đặc biệt là xe buýt, để việc đi metro thuận tiện hơn.

Ý kiến này cho thấy hiệu quả của đường sắt đô thị không chỉ nằm ở tốc độ của đoàn tàu mà còn phụ thuộc vào toàn bộ hành trình của hành khách. Nếu phải chờ xe buýt lâu hoặc mất nhiều thời gian đi từ nhà đến ga, lợi thế của metro sẽ giảm đi đáng kể.

GS.TS Từ Sỹ Sùa, giảng viên cao cấp Trường Đại học Giao thông Vận tải cũng nhấn mạnh vai trò của đường sắt đô thị trong phát triển vận tải hành khách công cộng, giảm ùn tắc và từng bước hạn chế phương tiện cá nhân. Để hiện thực hóa định hướng này, Hà Nội cần phát triển đồng bộ xe buýt kết nối nhà ga, các điểm trung chuyển và những phương thức hỗ trợ như xe đạp công cộng.

Giao thông xanh gắn với nâng cao chất lượng dịch vụ

Bên cạnh phát triển vận tải công cộng, Nghị quyết 71 chú trọng thúc đẩy phương tiện sử dụng năng lượng sạch. Các tuyến xe buýt mới được định hướng sử dụng năng lượng xanh; thành phố khuyến khích chuyển đổi phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang phương tiện điện và năng lượng thân thiện với môi trường.

Áp lực giao thông tại khu vực nội đô đặt ra yêu cầu phát triển vận tải công cộng đồng bộ với các giải pháp quản lý phương tiện cá nhân. Ảnh: Khánh Huy

Thực tế chuyển đổi đã được thể hiện qua hoạt động của các đơn vị vận tải. Ngày 15-10, Tổng Công ty Vận tải Hà Nội đã đưa 15 xe buýt điện vào khai thác trên tuyến số 31, kết nối khu vực Bách Khoa với Chèm, thay thế xe sử dụng nhiên liệu diesel trước đó. Trong các đợt chuyển đổi từ ngày 5 đến 15-10, doanh nghiệp đã đưa tổng cộng 94 xe buýt điện vào khai thác trên các tuyến. Việc đưa phương tiện điện vào hoạt động góp phần cụ thể hóa định hướng giao thông xanh.

Cùng với đó, nghị quyết cũng định hướng xây dựng hệ sinh thái giao thông số, từ đặt vé, mua vé, thanh toán điện tử liên thông đến kết nối nhiều phương thức vận tải. Thành phố cũng đặt yêu cầu xây dựng tiêu chuẩn chất lượng dịch vụ, đánh giá và công bố chất lượng đối với từng loại hình vận tải. Đây là cơ sở để phát triển giao thông không chỉ được đo bằng số tuyến hay số phương tiện mà còn bằng mức độ thuận tiện, an toàn và sự hài lòng của hành khách.

Hạn chế phương tiện cá nhân phải có lộ trình

Một nội dung đáng chú ý của Nghị quyết 71 là định hướng phân vùng hoạt động của một số loại phương tiện, quy định khung giờ phù hợp với điều kiện hạ tầng và năng lực phục vụ của hệ thống vận tải công cộng; nghiên cứu thí điểm hạn chế phương tiện cá nhân và thu phí giảm ùn tắc.

Hà Nội đưa phương tiện sử dụng năng lượng sạch vào vận tải hành khách công cộng, hướng tới giảm phát thải môi trường. Ảnh: Khánh Huy

Đây là những giải pháp có thể góp phần giảm áp lực giao thông tại khu vực trung tâm, nhưng cần được triển khai thận trọng. Nếu hạn chế xe cá nhân trong khi xe buýt chưa đủ chuyến, kết nối metro chưa thuận tiện hoặc người dân chưa có phương án thay thế phù hợp, chính sách có thể làm phát sinh thêm khó khăn trong đi lại.

Ở góc độ pháp lý, luật sư Nguyễn Quốc Tuấn, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội cho rằng, việc hạn chế phương tiện cá nhân cần được triển khai theo lộ trình phù hợp, gắn với điều kiện phát triển của hệ thống giao thông công cộng. Bởi đây là chính sách tác động trực tiếp đến quyền đi lại, sinh hoạt và hoạt động kinh doanh của người dân.

Do đó, bên cạnh việc xây dựng cơ chế quản lý phương tiện, thành phố cần ưu tiên hoàn thiện hạ tầng, nâng cao chất lượng vận tải công cộng, bảo đảm người dân có phương án di chuyển thay thế thuận tiện và hợp lý. Các biện pháp hạn chế cũng cần được đánh giá tác động, công khai phạm vi, đối tượng và thời gian áp dụng, qua đó tạo sự đồng thuận trong xã hội và bảo đảm tính khả thi khi thực hiện.

Ngày 17-7-2026, UBND thành phố Hà Nội ban hành Kế hoạch số 284/KH-UBND để triển khai Nghị quyết số 71/2026/NQ-HĐND. Đây là bước cụ thể hóa các định hướng chính sách thành nhiệm vụ và trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị liên quan.

Hiệu quả của chính sách phát triển vận tải cuối cùng phải được thể hiện trong đời sống hằng ngày như người dân giảm thời gian di chuyển, hành trình kết nối thuận tiện hơn, chi phí đi lại hợp lý và dịch vụ công cộng đáng tin cậy. Khi xe buýt, metro và các phương thức trung chuyển trở thành lựa chọn thiết thực, việc hạn chế phương tiện cá nhân mới có thể tạo chuyển biến bền vững cho giao thông Thủ đô.