Hà Nội tạo nền tảng cho hệ sinh thái sáng tạo

Chú trọng xây dựng hạ tầng sáng tạo

Để hình thành một hệ sinh thái sáng tạo, thời gian qua, thành phố đã chú trọng tạo phát triển hạ tầng sáng tạo. Thành phố Hà Nội đã khởi động Chương trình Phát triển hạ tầng sáng tạo, đồng thời phát động Cuộc thi Thiết kế không gian sáng tạo năm 2026 với chủ đề “Hà Nội: Đánh thức không gian đô thị”. Điểm đáng chú ý của cuộc thi là hướng tới những giải pháp có khả năng ứng dụng trong thực tiễn, thay vì chỉ tìm kiếm các phương án thiết kế đẹp trên bản vẽ.

Cùng với đó, thay vì tập trung đầu tư xây dựng mới, thành phố chú trọng khai thác nguồn lực sẵn có, đưa những địa điểm chưa được phát huy hiệu quả công năng trở lại đời sống đô thị. Thành phố xúc tiến hình thành các trung tâm công nghiệp văn hóa.

Mới đây nhất, dự án Trung tâm công nghiệp văn hóa Đồng Xuân - Bắc Qua tại số 17 Nguyễn Thiện Thuật và 40 Thanh Hà đã được khởi công. Khu đất từng là trường THPT Lê Lợi và Tiểu học Kim Đồng, nhưng đã không còn sử dụng. Lợi thế của khu vực này không chỉ nằm ở vị trí, mà còn ở bề dày lịch sử giao thương, kiến trúc và đời sống đô thị. Sau khi cải tạo, chỉnh trang, tại đây sẽ hình thành hệ thống không gian đa dạng như: Gallery trưng bày nghệ thuật, thủ công mỹ nghệ sáng tạo, studio, không gian giao lưu-giới thiệu sản phẩm, văn hóa ẩm thực phố cổ, quảng trường nghệ thuật, biểu diễn và các khu vực sinh hoạt cộng đồng, qua đó, tạo môi trường để nghệ sĩ, nhà sáng tạo, doanh nghiệp, người dân và du khách cùng tham gia, trải nghiệm.

Phát động cuộc thi Thiết kế không gian sáng tạo. Ảnh: Sở VHTT&DL Hà Nội

Bên cạnh đó, thành phố cũng hình thành Trung tâm công nghiệp văn hóa Cửa Nam; Trung tâm ẩm thực 36 Bà Triệu; Trung tâm điện ảnh số 4 Nguyễn Chế Nghĩa; Trung tâm công nghiệp văn hóa Vạn Điểm - Phú Xuyên; Khu phát triển thương mại - văn hóa Bát Tràng. Đáng chú ý, Trung tâm công nghiệp văn hóa Vạn Điểm - Phú Xuyên, ngoài vai trò của một thiết chế văn hóa, còn là nơi giới thiệu, trải nghiệm các giá trị truyền thống của làng nghề mộc Vạn Điểm. Những động thái này cho thấy thành phố đang quyết tâm cụ thể hóa mô hình trung tâm công nghiệp văn hóa theo Nghị quyết số 24/2025/NQ-HĐND và mô hình khu phát triển thương mại, văn hóa theo Nghị quyết số 25/2025/NQ-HĐND, được HĐND thành phố ban hành tháng 7-2025.

Trao đổi với phóng viên, TS Bùi Văn Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Hà Nội học và Đào tạo quốc tế, Trường Đại học Thủ đô Hà Nội đánh giá, đó là những bước đi bài bản và chiến lược, cho thấy Hà Nội đã xác định công nghiệp văn hóa là một hệ sinh thái cần có địa điểm, cơ chế vận hành và sự tham gia của nhiều chủ thể.

Chuyển hóa nguồn lực, nuôi dưỡng tinh thần sáng tạo trong cộng đồng

Trong chiến lược phát triển của Hà Nội, công nghiệp văn hóa được xác định là lĩnh vực có khả năng kết nối các nguồn lực văn hóa với đổi mới sáng tạo và tăng trưởng kinh tế. Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về “Xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới” nhấn mạnh yêu cầu phát triển công nghiệp sáng tạo, công nghiệp văn hóa cùng kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế chia sẻ, coi đây là những lĩnh vực ưu tiên của Thủ đô. Mục tiêu đến năm 2045 không chỉ là nâng cao vị thế Hà Nội, mà còn xây dựng năng lực đổi mới sáng tạo đủ sức cạnh tranh trong khu vực.

Cụ thể hóa các định hướng phát triển văn hóa, Thành ủy Hà Nội đã ban hành Chương trình hành động số 08-CTr/TU, đặt mục tiêu đến năm 2030, công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 9% GRDP; hình thành 15-20 trung tâm công nghiệp văn hóa, trung tâm phát triển thương mại văn hóa và trung tâm thiết kế sáng tạo.

Không gian Nghệ thuật Thủ công đương đại tại 61 Tràng Tiền, Hà Nội. Ảnh: Nguyễn Thủy

Theo đánh giá của các chuyên gia, các Trung tâm công nghiệp văn hóa vừa được hình thành trải rộng ở cả khu vực trung tâm và ngoại thành đang mở thêm cơ hội khai thác các thế mạnh của Hà Nội. Để những nguồn lực ấy tạo ra sản phẩm, dịch vụ và giá trị kinh tế, cần xây dựng sự liên kết giữa các không gian, chủ thể sáng tạo và thị trường.

Ở góc độ này, TS Bùi Văn Tuấn nhấn mạnh mục tiêu đưa Hà Nội trở thành trung tâm sáng tạo của khu vực không được quyết định bởi số lượng không gian mới được hình thành, mà bởi năng lực sáng tạo được nuôi dưỡng trong những không gian ấy.

"Khi di sản trở thành nguồn cảm hứng cho các sản phẩm mới, làng nghề kết nối với thị trường đương đại, cộng đồng thực sự trở thành chủ thể của hoạt động sáng tạo và các mô hình có thể vận hành bền vững, danh hiệu Thành phố sáng tạo mới được củng cố bằng những kết quả thực chất. Đó cũng là con đường để Hà Nội biến chiều sâu văn hóa thành lợi thế cạnh tranh và nguồn lực cho phát triển dài hạn”, chuyên gia Bùi Văn Tuấn nói.

Các đại biểu tham quan không gian trưng bày sản phẩm làng nghề Hà Nội. Ảnh: Sở VHTT&DL Hà Nội

ThS. KTS.Nguyễn Ánh Dương, Ban Truyền thông Lễ hội Thiết kế Sáng tạo 2026, cho rằng, để tạo thành chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa, cần tiếp tục có những cơ chế liên kết cụ thể giữa người làm nghề, nhà thiết kế, doanh nghiệp và thị trường.

“Các trung tâm, khu thương mại phát triển văn hóa không nên được nhìn nhận như các địa điểm riêng lẻ, mà cần trở thành các mắt xích trong mạng lưới sáng tạo chung của thành phố. Mỗi nơi cần có định hướng chuyên môn rõ ràng, chương trình hoạt động phù hợp với lợi thế địa phương, cơ chế thu hút chủ thể sáng tạo và phương án tài chính đủ sức duy trì. Ngoài ra, thành phố cũng cần đánh giá hiệu quả không chỉ qua lượng khách, hay số sự kiện, mà qua sản phẩm mới được hình thành, cơ hội việc làm, sự tham gia của cộng đồng, doanh thu và khả năng hợp tác lâu dài”, ông Nguyễn Ánh Dương bày tỏ quan điểm.