Hà Nội tập huấn tiêu chuẩn quốc tế về trợ tử nhân đạo cho chó, mèo

Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội Ngô Đình Loát phát biểu. (Ảnh: BTC cung cấp)

Hội nghị có sự tham gia của 120 đại biểu là cán bộ quản lý Ủy ban nhân dân các phường, nhân viên thú y cơ sở và đại diện các phòng khám thú y trên địa bàn 14 phường thí điểm của thành phố.

Đây là hoạt động tiếp nối hội nghị lần thứ nhất tổ chức ngày 21/5/2026, đồng thời mở rộng đối tượng tham gia từ đào tạo chuyên môn sang tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, lực lượng thú y cơ sở và các cơ sở thú y tư nhân.

Từ đào tạo kỹ thuật đến phối hợp công-tư

Theo Ban Tổ chức, việc huy động đồng thời 3 lực lượng nhằm từng bước xây dựng quy trình phối hợp trong quản lý, chăm sóc và xử lý các trường hợp động vật cần can thiệp, trên cơ sở các tiêu chuẩn về phúc lợi động vật.

Nội dung tập huấn nằm trong khuôn khổ Dự án “Thí điểm mô hình phòng, chống bệnh dại và phát triển kinh tế bền vững, từng bước chuyển đổi hoạt động buôn bán thịt chó, mèo tại một số phường trên địa bàn thành phố Hà Nội”, được Ủy ban nhân dân thành phố phê duyệt ngày 24/7/2025.

Dự án hướng tới góp phần thực hiện mục tiêu quốc gia không còn ca tử vong ở người do bệnh dại vào năm 2030, đồng thời hỗ trợ chuyển đổi sinh kế bền vững cho các hộ kinh doanh, giết mổ chó, mèo và từng bước nâng cao tiêu chuẩn phúc lợi động vật.

Theo cách tiếp cận Một sức khỏe (One Health), dự án cũng thúc đẩy trách nhiệm của chủ nuôi, đăng ký và quản lý đàn chó, mèo tại cộng đồng; mở rộng tiêm phòng dại và triệt sản nhằm kiểm soát quần thể chó thả rông, qua đó giảm nhu cầu sử dụng các biện pháp trợ tử.

Khác hội nghị lần thứ nhất, các chuyên đề lần này đều có phần thảo luận giữa cơ quan quản lý, chuyên gia, giảng viên và học viên. Nội dung tập trung vào những vấn đề trong quá trình triển khai tại Hà Nội như điều kiện không gian, nhân lực; cơ chế chia sẻ thông tin về các trường hợp nghi mắc bệnh dại giữa lực lượng bắt chó thả rông, thú y phường và trung tâm y tế; cũng như việc ghi nhận lý do trợ tử, liều lượng thuốc và phương pháp xử lý xác động vật.

Bác sĩ thú y cao cấp Winn Ularn Kanyook, Trưởng bộ phận Khu bảo tồn Động vật thuộc Soi Dog Foundation, hướng dẫn các nội dung về phúc lợi động vật trong quản lý quần thể.

Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội Ngô Đình Loát cho biết, việc mời cán bộ quản lý cấp phường, thú y cơ sở và các phòng khám thú y tham gia nhằm từng bước giúp các lực lượng này tiếp cận, tổ chức tuyên truyền và triển khai các nội dung liên quan khi đủ điều kiện.

Theo ông Loát, nếu hội nghị lần thứ nhất tập trung vào cách tiếp cận phúc lợi động vật phù hợp thông lệ quốc tế và xác định lực lượng tiên phong, hội nghị lần này hướng nhiều hơn tới việc cụ thể hóa nội dung cho cán bộ thú y cơ sở và các phòng khám thú y trên địa bàn.

Trợ tử chỉ là giải pháp cuối cùng

Bác sĩ thú y cao cấp Winn Ularn Kanyook, Trưởng bộ phận Khu bảo tồn Động vật thuộc Soi Dog Foundation, hướng dẫn các nội dung về phúc lợi động vật trong quản lý quần thể, gồm ứng dụng “năm quyền tự do”, quy trình quản lý quần thể chó, sơ đồ ra quyết định IFAW trong đánh giá ca bệnh và quy trình thực địa của Soi Dog Foundation.

Bác sĩ Winn Ularn Kanyook nhấn mạnh, trợ tử nhân đạo không phải giải pháp đầu tiên cũng không phải công cụ quản lý quần thể. Biện pháp này chỉ được sử dụng trong những trường hợp phù hợp và phải đặt trong một hệ thống gồm tiêm phòng, triệt sản, chăm sóc và quy trình ra quyết định minh bạch.

Tiến sĩ Đặng Hữu Anh, giảng viên Khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, trao đổi về mối liên hệ giữa tiêu chuẩn phúc lợi động vật với thực hành an toàn sinh học và kiểm soát bệnh truyền nhiễm tại phòng khám và cộng đồng.

Do đó, nội dung tập huấn không chỉ tập trung vào kỹ thuật mà còn hướng tới năng lực đánh giá tình trạng động vật, lựa chọn phương án, thuốc và liều sử dụng, xác nhận tử vong, xử lý xác và ghi chép đầy đủ.

Bên cạnh lực lượng thú y công lập, hội nghị lần này có sự tham gia của các phòng khám thú y tư nhân nhằm huy động thêm nguồn lực chuyên môn và cơ sở vật chất tại cộng đồng.

Cũng tại buổi tập huấn, Tiến sĩ Đặng Hữu Anh, giảng viên Khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, trao đổi về mối liên hệ giữa tiêu chuẩn phúc lợi động vật với thực hành an toàn sinh học và kiểm soát bệnh truyền nhiễm tại phòng khám và cộng đồng.

Bà Bùi Thị Duyên, Giám đốc SBCC Vietnam, cho biết đơn vị này sẽ kết nối các phòng khám tự nguyện tham gia hỗ trợ triệt sản, chăm sóc, tiêm phòng và điều trị động vật thành mạng lưới thú y công - tư, làm cơ sở cho các hoạt động tiếp theo của dự án trong năm 2027.

Bác sĩ thú y Nguyễn Văn Hoan, phụ trách chuyên môn Phòng khám thú y VIET PET, học viên tham dự tập huấn, bày tỏ: “Trước đây, tôi từng nghĩ trợ tử nhân đạo chỉ là giải pháp bất đắc dĩ và là việc riêng của từng phòng khám. Tuy nhiên, buổi tập huấn hôm nay đã giúp tôi nhận ra đây là một mắt xích trong chiến lược tổng thể về phúc lợi động vật và kiểm soát bệnh dại. Trong đó, những giải pháp nền tảng nằm ở phía trước-như tiêm phòng, triệt sản và chăm sóc đúng cách-mới đóng vai trò then chốt”.

Vì vậy, bác sĩ Nguyễn Văn Hoan cho biết, sau tập huấn, phòng khám đã đăng ký tham gia hỗ trợ dự án ngoài giờ, trong đó có triệt sản chó, mèo cho các hộ khó khăn, tiếp nhận chăm sóc, tiêm phòng, điều trị động vật và phối hợp hỗ trợ chuyên môn cho lực lượng thú y địa phương khi cần.

Ban Tổ chức cấp chứng chỉ cho các học viên.

Sau hội nghị, các đơn vị tổ chức dự kiến phối hợp với các phường thí điểm hoàn thiện Quy trình Thực hành chuẩn (SOP) và hệ thống biểu mẫu ghi nhận; xây dựng danh sách các phòng khám thú y tình nguyện tham gia mạng lưới; theo dõi, đánh giá việc áp dụng kiến thức vào thực tế và tiếp tục nghiên cứu, đề xuất khung pháp lý về trợ tử nhân đạo trong quản lý thú y đô thị tại Việt Nam.

Mô hình thí điểm tại 14 phường của Hà Nội được các đơn vị tổ chức xác định là cơ sở thực tiễn để tiếp tục hoàn thiện các hoạt động về phúc lợi động vật, kiểm soát bệnh lây truyền từ động vật sang người và quản lý vật nuôi tại đô thị.