Hà Nội thông qua nghị quyết khắc phục hậu quả các công trình vi phạm trật tự xây dựng của Tập đoàn Mường Thanh

Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân thành phố Dương Đức Tuấn báo cáo giải trình tại kỳ họp chuyên đề. (Ảnh: LÊ HẢI-VIẾT THÀNH)

Đây là nghị quyết đặc thù của đặc thù nhằm giải quyết những vướng mắc, tồn tại nhiều năm qua. Nghị quyết đã được thông qua với sự đồng thuận của 108 đại biểu Hội đồng nhân dân thành phố, trong tổng số 123 đại biểu tham gia biểu quyết.

Theo Tờ trình của Ủy ban nhân dân thành phố về việc ban hành Nghị quyết cơ chế, chính sách đặc thù và biện pháp khắc phục hậu quả để giải quyết tồn tại vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng gắn với cải tạo, chỉnh trang đô thị tại một số dự án trên địa bàn thành phố Hà Nội, nhiều năm qua, tình trạng vi phạm trật tự xây dựng tại thành phố Hà Nội vẫn diễn biến phức tạp, với nhiều công trình xây dựng sai phép, không phép, sai quy hoạch, sai thiết kế chưa được xử lý dứt điểm.

Mặc dù các công trình xây dựng vi phạm quy định về đất đai, trật tự xây dựng, chưa hoàn thành các thủ tục pháp lý liên quan đến công tác nghiệm thu đưa công trình vào sử dụng, nhưng trên thực tế nhiều chủ đầu tư đã bàn giao nhà cho khách hàng vào ở.

Điển hình nhất về các vi phạm pháp luật về đất đai, trật tự xây dựng trên địa bàn thành phố hiện nay là một loạt các công trình, dự án do các doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Mường Thanh làm chủ đầu tư với các sai phạm nghiêm trọng về đầu tư, đất đai, quy hoạch, xây dựng đã được nhiều cơ quan thanh tra, kiểm tra và chỉ ra các nội dung vi phạm.

Trong đó, chủ đầu tư đã xây dựng sai quy hoạch, tăng diện tích sàn, chia nhỏ căn hộ, tăng số lượng căn hộ làm tăng quy mô dân số (tổng số căn hộ theo quy hoạch hoặc giấy phép xây dựng là 6.759, nhưng trên thực tế là 24.943 căn hộ, sai quy hoạch, sai phép 18.184 căn hộ) gây áp lực lên hạ tầng của khu vực, làm giảm chất lượng cuộc sống của người dân.

Một số căn hộ tại các dự án: VP3, VP5, CT6 Kiến Hưng, CT5 Tân Triều đã được Sở Tài nguyên và Môi trường (cũ) cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và sở hữu tài sản trên đất.

Các dự án còn lại chưa được cấp như gồm VP6, HH1, HH2, HH3, HH4 Linh Đàm.

Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội Trần Thế Cương khẳng định, Nghị quyết được ban hành là chính sách mang tính đặc thù được thông qua trên nguyên tắc là không hợp thức hóa vi phạm, bảo đảm lợi ích hợp pháp của người dân.

Khu dịch vụ tổng hợp và nhà ở hồ Linh Đàm, phường Hoàng Liệt, thành phố Hà Nội. Ảnh: Hưng Bình

Báo cáo giải trình, tiếp thu về nội dung trình dự thảo Nghị quyết theo Báo cáo thẩm tra số 264/BC-BĐT ngày 27/10/2026 của Ban Đô thị Hội đồng nhân dân thành phố, Ủy ban nhân dân thành phố cho rằng, việc khắc phục hậu quả tại các dự án này chỉ có cơ sở thực hiện khi Hội đồng nhân dân thành phố ban hành Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù theo Luật Thủ đô số 02/2026/QH16.

Giải trình các vấn đề các Đại biểu Hội đồng nhân dân thành phố trao đổi tại kỳ họp, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn cho biết, thành phố sẽ chỉ đạo để thiết lập 12 phương án khắc phục hậu quả đối với tổng thể khu vực dự án của Tập đoàn Mường Thanh. Theo quy định phân cấp trong quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn thành phố, việc thực hiện khắc phục hậu quả đối với các công trình, dự án sẽ được giao cho Ủy ban nhân dân phường, xã; thành phố theo sát và có hướng dẫn cụ thể.

Vì quyền lợi của nhân dân, vì sự ổn định, gắn với cải tạo chỉnh trang đô thị, trên cơ sở quy định của Luật Thủ đô, Ủy ban nhân dân thành phố trình Hội đồng nhân dân thành phố ban hành nghị quyết đặc thù này để xử lý các công trình vi phạm đã tồn tại trong thời gian dài.

Theo đánh giá tại Tờ trình của Ủy ban nhân dân thành phố, các dự án đã được xây dựng từ lâu, đến nay dân cư đã sinh sống ổn định (một số dự án đã được Sở Tài nguyên và Môi trường cấp Giấy chứng nhận cho các căn hộ). Việc xử lý các sai phạm buộc tháo dỡ công trình vi phạm và di dời toàn bộ các căn hộ thuộc phần diện tích vi phạm theo đúng quy định với số lượng lớn có thể gây ảnh hưởng đến trật tự, an sinh xã hội và khiếu kiện tập trung đông người.

Để bảo đảm tính thượng tôn pháp luật, mọi vi phạm đều phải được xử lý, nhưng đồng thời cũng phải tính đến yếu tố bảo đảm trật tự, an toàn, an sinh xã hội, tránh xảy ra tình trạng khiếu kiện tập trung đông người, đòi hỏi các giải pháp xử lý linh hoạt trên cơ sở nghiên cứu, đánh giá từng nội dung vi phạm, xây dựng nguyên tắc áp dụng thống nhất để triển khai thực hiện trong quá trình xử lý vi phạm tại các dự án. Do đó, việc xây dựng Nghị quyết về “Nghị quyết cơ chế, chính sách đặc thù, biện pháp khắc phục hậu quả để giải quyết tồn tại vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng tại một số dự án trên địa bàn thành phố Hà Nội” là cần thiết và cấp bách.

Mục đích ban hành Nghị quyết được xác định để giải quyết triệt để các tồn tại, vi phạm tại 12 dự án; Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người mua nhà (sau khi doanh nghiệp - chủ đầu tư hoàn thành các nghĩa vụ tài chính liên quan và khắc phục hậu quả theo các quyết định của Ủy ban nhân dân thành phố, cơ quan có thẩm quyền thực hiện việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất cho các căn hộ).

Nghị quyết cũng sẽ quy định việc thu hồi đầy đủ số tiền thu lợi bất hợp pháp về xây dựng và nghĩa vụ tài chính về đất đai cho ngân sách nhà nước; đồng thời, tái thiết, chỉnh trang đô thị bảo đảm không gian kiến trúc cảnh quan và bổ sung hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội của khu vực.

Việc áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù để giải quyết tồn tại, vi phạm của từng dự án phải được rà soát, đánh giá cụ thể về hồ sơ pháp lý, hiện trạng công trình, quy hoạch, đất đai, xây dựng, phòng cháy, chữa cháy, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội. Tất cả các công trình vi phạm phải được xử lý dứt điểm, không để vi phạm kéo dài hoặc phát sinh vi phạm mới.

Theo dự thảo Nghị quyết, Điều 4 quy định về Rà soát, phân nhóm công trình, hạng mục công trình và tiêu chí xác định quy định:

Công trình, hạng mục công trình, phần công trình xây dựng không đúng quy hoạch, giấy phép xây dựng tại các công trình, dự án được tồn tại có điều kiện trong các trường hợp sau:

a) Công trình cao tầng đáp ứng đồng thời các tiêu chí tại các điểm a, b, c, d và đ khoản 3 Điều này.

b) Công trình cao tầng đáp ứng đồng thời các tiêu chí tại các điểm a, b, d và đ khoản 3 Điều này, chưa đáp ứng tiêu chí tại điểm c khoản 3 Điều này nhưng có phương án khắc phục được cơ quan có thẩm quyền đánh giá là khả thi về kỹ thuật, quy hoạch và nguồn lực; phần còn lại của công trình cao tầng sau khi phá dỡ phần vi phạm theo khoản 2 Điều này, nếu đáp ứng các tiêu chí nêu trên.

c) Công trình nhà ở thấp tầng đáp ứng tiêu chí quy định tại khoản 4 Điều này.

d) Công trình hạ tầng xã hội thiết yếu (trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở) xây dựng tại các ô đất có chức năng quy hoạch hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, bảo đảm an toàn chịu lực, phòng cháy, chữa cháy, không ảnh hưởng công trình lân cận; không vi phạm chỉ giới đường đỏ, hành lang bảo vệ công trình hạ tầng kỹ thuật, hành lang an toàn giao thông.

Đối với công trình, hạng mục công trình, phần công trình xây dựng không đúng quy hoạch, giấy phép xây dựng tại các công trình, dự án phải phá dỡ trong các trường hợp sau:

a) Công trình, phần công trình cao tầng không đáp ứng một hoặc một số tiêu chí tại các điểm a, b, d, đ khoản 3 Điều này.

b) Công trình cao tầng không đáp ứng tiêu chí tại điểm c khoản 3 Điều này và không có phương án khắc phục khả thi.

c) Công trình nhà ở thấp tầng không đáp ứng tiêu chí tại khoản 4 Điều này.

d) Công trình hạ tầng xã hội thiết yếu (trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở) không đáp ứng các điều kiện quy định tại điểm d khoản 1 Điều này.

e) Các công trình, hạng mục công trình khác không thuộc trường hợp quy định tại các điểm a, b, c, d khoản 1 Điều này.

Tiêu chí xác định đối với công trình cao tầng:

a) Đã xây dựng hoàn thành, đưa vào vận hành, sử dụng trên thực tế.

b) Bảo đảm an toàn chịu lực, phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ; không ảnh hưởng các công trình lân cận.

c) Bảo đảm chỉ tiêu tối thiểu của quy chuẩn, tiêu chuẩn có liên quan về hạ tầng kỹ thuật thiết yếu (bao gồm: cấp nước, cấp điện, đỗ xe) và hạ tầng xã hội thiết yếu (bao gồm: mầm non, tiểu học, trung học cơ sở, sinh hoạt cộng đồng) của khu vực theo quy hoạch hoặc theo phương án bổ sung khắc phục được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

d) Các khối tháp của công trình có ít nhất ba mặt đứng bảo đảm khoảng cách theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy hoạch tại thời điểm xây dựng công trình, dự án áp dụng đối với quy hoạch cải tạo khu vực cũ trong đô thị, theo đó khoảng cách giữa cạnh dài của các khối tháp phải bảo đảm không nhỏ hơn 17,5m và khoảng cách giữa đầu hồi của các khối tháp với đầu hồi hoặc cạnh dài của các khối tháp khác phải bảo đảm không nhỏ hơn 10,5m.

Trường hợp các công trình có cạnh dài và đầu hồi tương đương nhau (chênh lệch không quá 10% chiều dài của cạnh có kích thước lớn hơn) thì mặt công trình tiếp giáp với đường giao thông lớn nhất được tính là cạnh dài của dãy nhà.

đ) Không vi phạm chỉ giới đường đỏ, hành lang bảo vệ công trình hạ tầng kỹ thuật, hành lang an toàn giao thông.

Tiêu chí xác định đối với công trình nhà ở thấp tầng: Không nằm trên vị trí đất quy hoạch chức năng hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội.