Hà Nội ứng dụng AI và GIS phân tuyến, giảm áp lực tuyển sinh đầu cấp

Với việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số, từ năm học 2026-2027, Hà Nội dự kiến áp dụng hệ thống bản đồ số GIS để xác định trường học gần nơi cư trú của học sinh. Cách làm mới này không chỉ giúp học sinh được học gần nhà mà còn góp phần giảm áp lực tuyển sinh, hướng tới một hệ thống minh bạch, hiệu quả và công bằng hơn.

Vấn đề này cũng được làm rõ hơn trong Chương trình thời sự đặc biệt “Giáo dục Hà Nội: Gỡ áp lực - Mở tương lai” diễn ra vào tối 11-3 do Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội thực hiện.

Chương trình thời sự đặc biệt “Giáo dục Hà Nội: Gỡ áp lực - Mở tương lai” diễn ra vào tối 11-3 do Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội thực hiện. Ảnh: Thanh Hải

Đổi mới công nghệ, mang lại hiệu quả lớn

Năm học tới, Trường Tiểu học Vĩnh Tuy dự kiến tuyển 320 học sinh lớp 1, tương đương 8 lớp học. Nhà trường cho biết đã chủ động chuẩn bị nhân lực và hệ thống thông tin để sẵn sàng cho phương thức tuyển sinh mới.

Theo Hiệu trưởng Trường Tiểu học Vĩnh Tuy (phường Vĩnh Tuy) Nguyễn Phương Hoa, nhà trường đã triển khai theo bản đồ GIS, học sinh nhà ở đâu thì học ở đó. “Nhiều phụ huynh đến trường hoặc qua fanpage hỏi về tuyển sinh. Nhà trường trả lời, giải thích cặn kẽ: Dù địa giới hành chính thay đổi, cha mẹ có quyền cho con vào trường nếu các cháu ở quanh trường, dù khác phường. Nhà trường sẵn sàng đón nhận các cháu dù khác phường”, bà Hoa chia sẻ.

Theo Sở Giáo dục và Đào tạo, điểm mới trong công tác tuyển sinh năm học 2026-2027, ngoài việc tuyển sinh online, Hà Nội dự kiến áp dụng tuyển sinh theo nơi cư trú. Thành phố sẽ ứng dụng bản đồ số GIS kết hợp trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ phân tuyến tuyển sinh một cách khoa học, hợp lý. Hệ thống này giúp xác định khoảng cách từ nơi cư trú của học sinh tới các trường học, từ đó phân bổ phù hợp, bảo đảm nguyên tắc trường gần nhà.

Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội Phạm Quốc Toản cho biết, việc xác định trường học theo khoảng cách địa lý không chỉ tạo thuận lợi cho việc đi lại mà còn giúp phân bổ học sinh hợp lý hơn giữa các trường. Tình trạng "nơi quá đông, nơi thiếu học sinh" vốn tồn tại nhiều năm, được kỳ vọng sẽ giảm đáng kể.

Hà Nội sẽ ứng dụng bản đồ số GIS kết hợp AI để hỗ trợ phân tuyến tuyển sinh. Ảnh: Lê Nguyễn

Với việc áp dụng phương thức mới kể từ năm học 2026-2027 đang mang đến nhiều đổi mới tích cực tại các trường học trên địa bàn Hà Nội. Hiệu trưởng Trường THPT Lê Văn Thiêm (phường Việt Hưng) Nguyễn Công Sở chia sẻ, sau khi Sở Giáo dục và Đào tạo giao chỉ tiêu tuyển sinh đánh giá chất lượng, nhà trường thông tin cụ thể tới phụ huynh và tổ chức đăng ký trực tuyến. Trường xét học bạ và xét điểm kỳ thi vào lớp 10. Sau khi có điểm, nhà trường mở hệ thống đăng ký trực tuyến. Căn cứ vào danh sách đăng ký, nhà trường cắt điểm theo điểm chuẩn cần xét tuyển.

“Với cách làm mới này, tình trạng chen lấn, xô đẩy ở cổng trường như những năm trước đây đã không xảy ra”, ông Nguyễn Công Sở cho biết.

Còn theo chia sẻ của Hiệu trưởng Trường THCS và THPT Lương Thế Vinh Nguyễn Quốc Bình, sau khi có kết quả điểm thi và kết quả thi, nhà trường nhập vào ứng dụng tuyển sinh. Việc tuyển sinh trực tuyến không cần đến trường đã giảm áp lực cho cả phụ huynh, học sinh và nhà trường.

Cần thay đổi tư duy “chọn trường, chọn lớp”

Trong Chương trình thời sự đặc biệt “Giáo dục Hà Nội: Gỡ áp lực - Mở tương lai”, cùng với việc đổi mới công tác tuyển sinh, nhiều vấn đề về việc làm thế nào để bớt áp lực và nỗi lo của học sinh, phụ huynh trong các kỳ tuyển sinh đầu cấp cũng đã được các khách mời trao đổi thẳng thắn.

Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Anh, thành viên Hội đồng quốc gia Giáo dục và Phát triển nhân lực chia sẻ tại Chương trình thời sự đặc biệt. Ảnh: Thanh Hải

Theo Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Anh, thành viên Hội đồng quốc gia Giáo dục và Phát triển nhân lực, vấn đề tuyển sinh đầu cấp luôn “nóng” tại Hà Nội do nhiều nguyên nhân. Một trong những nguyên nhân chính là tốc độ gia tăng dân số rất nhanh của Thủ đô, thuộc nhóm cao nhất cả nước, khiến nhu cầu học tập ở các bậc học ngày càng lớn.

Bên cạnh đó, chất lượng giữa các trường vẫn còn có sự khác biệt nên nhiều phụ huynh luôn mong muốn tìm cho con em mình một môi trường học tập tốt, được học với những thầy cô giáo giỏi. Ngoài ra, tư duy về “trường chuyên, lớp chọn, trường điểm” vẫn còn ăn sâu trong suy nghĩ của không ít phụ huynh, không chỉ ở Hà Nội mà trên phạm vi cả nước. Chính những yếu tố đó khiến câu chuyện tuyển sinh đầu cấp luôn nhận được sự quan tâm lớn của xã hội.

Để giảm bớt áp lực trong các kỳ thi đầu cấp tại Hà Nội, đặc biệt là để tránh tâm lý “đặt cọc chọn trường hot” của phụ huynh, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội Nguyễn Quang Tuấn cho rằng, Sở Giáo dục và Đào tạo đã tham mưu, trình thành phố phê duyệt kế hoạch đầu tư mạnh mẽ cho giáo dục giai đoạn 2018-2025, với tổng kinh phí hơn 62.000 tỷ đồng. Khoản ngân sách này được tập trung cho hơn 1.300 dự án xây dựng, nâng cấp cơ sở vật chất, trường lớp đạt chuẩn quốc gia, góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng giáo dục và giảm khoảng cách giữa các khu vực.

“Ngành Giáo dục và Đào tạo cũng phát động phong trào chia sẻ kinh nghiệm đào tạo, kinh nghiệm quản lý giữa các trường có chất lượng đào tạo tốt với các trường còn hạn chế. Đồng thời tuyên truyền để phụ huynh, học sinh tin tưởng vào nhà trường, yên tâm gửi con theo học. Đây chính là giải pháp để giảm bớt nỗi lo chọn trường”, ông Tuấn chia sẻ.

Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội Nguyễn Quang Tuấn chia sẻ tại chương trình. Ảnh: Thanh Hải

Theo ông Nguyễn Quang Tuấn, Sở Giáo dục và Đào tạo cũng đã ban hành văn bản hướng dẫn đến toàn bộ các cơ sở đào tạo trên địa bàn thành phố, trong đó có gần 600 cơ sở giáo dục dân lập, tư thục, yêu cầu không thu phí giữ chỗ.

“Sở cũng đã nghiêm túc kiểm tra, rà soát, xử lý nghiêm các đơn vị vi phạm. Với quan điểm của ngành, trong môi trường sư phạm, luôn yêu cầu chất lượng là hàng đầu. Khi tạo được niềm tin cho phụ huynh học sinh thì sẽ không cần phải đóng phí giữ chỗ”, ông Nguyễn Quang Tuấn khẳng định.

Góp ý cho giải pháp giảm tâm lý “chạy trường, chọn lớp” của phụ huynh, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Anh cho rằng, giải pháp căn bản là nâng cao chất lượng giáo dục ở mỗi nhà trường. Theo bà, ngành giáo dục cần tạo điều kiện để các trường được học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm, phát triển môi trường học tập tốt; trong đó vai trò và trách nhiệm của người đứng đầu nhà trường là yếu tố đặc biệt quan trọng.

“Một ngôi trường có trở thành "trường hot" hay không phụ thuộc rất lớn vào chất lượng giáo dục của chính nhà trường. Hiện, Hà Nội có hơn 140.000 giáo viên, nếu các thầy cô đều giữ tinh thần trách nhiệm, không ngừng học hỏi, nuôi dưỡng niềm đam mê với nghề, cùng với sự nỗ lực của các nhà quản lý giáo dục, thì khoảng cách chất lượng giữa các trường sẽ dần được thu hẹp. Khi đó, áp lực ‘chọn trường, chạy trường’ cũng sẽ giảm đi đáng kể”, bà Thu Anh nêu quan điểm.

Ngoài những giải pháp từ phía ngành Giáo dục, bà Nguyễn Thị Thu Anh cũng cho rằng, việc thay đổi tư duy của phụ huynh là rất quan trọng. Các gia đình và nhà trường cần tạo môi trường để trẻ cảm thấy hạnh phúc trong quá trình học tập và mỗi ngày đều có sự tiến bộ so với chính mình của ngày hôm qua. Khi các trường học gần nơi cư trú được phụ huynh tin tưởng về chất lượng, họ sẽ không còn nhu cầu tìm kiếm những ngôi trường xa hơn.

Như vậy có thể thấy, từ năm học 2026-2027, Hà Nội sẽ có nhiều đổi mới trong công tác tuyển sinh nhằm giảm áp lực cho phụ huynh, học sinh và quan trọng hơn là nâng cao chất lượng giáo dục. Cùng với việc áp dụng công nghệ GIS trong tuyển sinh, những quyết tâm trong việc nâng cao chất lượng giáo dục đang hướng tới xây dựng một môi trường giáo dục hiện đại, văn minh và hạnh phúc cho người dân Thủ đô.

Hoàng Lân