Hà Nội ứng dụng bản đồ số trong tuyển sinh đầu cấp: Học sinh sẽ được lợi gì?

Theo kế hoạch dự kiến tuyển sinh năm học 2026-2027 của UBND TP Hà Nội, tuyển sinh vào các lớp đầu cấp (mầm non, lớp 1 và lớp 6) sẽ thực hiện phương thức xét tuyển theo nơi cư trú của học sinh trên địa bàn xã, phường nhằm tạo thuận lợi cho người học.

Theo đó, phương án tuyển sinh năm học 2026-2027 được xây dựng theo nguyên tắc “đưa trường học đến gần học sinh”, thông qua việc ứng dụng bản đồ số GIS và trí tuệ nhân tạo (AI) trong phân tuyến tuyển sinh, đảm bảo khoa học và hợp lý. UBND TP Hà Nội cũng cho biết sẽ tăng cường xác thực dữ liệu dân cư quốc gia qua ứng dụng VNeID nhằm đảm bảo tính minh bạch, khách quan và chính xác...

Thực tế cho thấy, việc ứng dụng bản đồ số GIS trong tuyển sinh đầu cấp không phải là câu chuyện mới khi vào năm học 2023-2024, TP Hồ Chí Minh là địa phương đầu tiên trên cả nước thực hiện thí điểm áp dụng hệ thống thông tin địa lý - bản đồ GIS trong quá trình phân tuyến tại một số quận trung tâm và hiện nay đang tiếp tục được triển khai trên khắp địa bàn thành phố.

Với việc Hà Nội dự kiến tuyển sinh đầu cấp theo bản đồ số GIS, học sinh sẽ được ưu tiên học gần nhà nhất, giảm áp lực cho học sinh và phụ huynh trong việc đi lại, đưa đón, từ đó góp phần giảm thiểu tình trạng ùn tắc giao thông như hiện nay. Cách làm này còn hướng tới bảo đảm sự công bằng, minh bạch trong tuyển sinh.

Việc áp dụng bản đồ số GIS và trí tuệ nhân tạo trong tuyển sinh đầu cấp được kỳ vọng sẽ tạo thuận lợi cho học sinh và phụ huynh.

Anh Trần Quang Đại, phụ huynh học sinh ở phường Hà Đông (Hà Nội) nêu quan điểm, việc áp dụng bản đồ số trong tuyển sinh sẽ giúp phụ huynh yên tâm hơn vì mọi thông tin đều được xác định rõ ràng, minh bạch. “Trước đây nhiều gia đình lo lắng về việc phân tuyến không công bằng hoặc phải "chạy" trường cho con. Khi áp dụng bản đồ số, hệ thống xác định đúng nơi cư trú và phân trường theo khoảng cách hợp lý nên phụ huynh cảm thấy công bằng hơn. Chúng tôi cũng có thể tra cứu thông tin trực tuyến nên rất thuận tiện”- anh Đại chia sẻ.

Chị Nguyễn Hồng Hà, phụ huynh học sinh ở ở Phường Thanh Liệt (Hà Nội) cũng cho rằng, nguyên tắc tuyển sinh theo hướng học sinh được ưu tiên học gần nhà không chỉ giảm bớt thời gian đưa đón học sinh, bớt tắc đường, bớt lãng phí thời gian của cả người lớn và trẻ con mà quan trọng hơn là sẽ tăng sự gắn kết cộng đồng của lũ trẻ khi nhà gần nhau, học cùng nhau, các con có thể chia sẻ với nhau nhiều kỷ niệm, tạo lập sự gắn bó gần gũi với nhau hơn.

Từ góc độ chuyên gia, PGS.TS Trần Thành Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, việc tuyển sinh không phân tuyến, dựa vào bản đồ GIS là xác định cự ly từ chỗ cư trú thực tế của học sinh đến trường. Căn cứ trên số liệu học sinh, chỗ ở thực tế để phân bổ vào những trường phù hợp theo tiêu chí học sinh được vào học trường gần nhất. Bản đồ số GIS là giải pháp công nghệ đang được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau và sự điều phối từ GIS có thể xem là bước tiến trong chuyển đổi số ở lĩnh vực giáo dục.

Với các thành phố lớn đang quá tải cục bộ trường học như TP Hồ Chí Minh và Hà Nội, ứng dụng bản đồ số GIS trong tuyển sinh đầu cấp cũng có thể xem là một giải pháp phù hợp và cần thiết. Đặc biệt, nếu như xây dựng được bản đồ số GIS với thời gian thực, cung cấp đầy đủ thông tin về các nhà trường, sẽ rất tiện lợi cho công tác quản lý, điều phối các trường học gần nơi có mật độ học sinh đông.

Bên cạnh đó, bản đồ GIS không thể chỉ dựa trên khoảng cách chỗ ở của học sinh đến trường mà còn cần phải dựa trên thực tế về tuyến đường đi, phương tiện công cộng. Nếu làm được những việc này, thông qua GIS sẽ giúp cho công tác quản lý, tuyển sinh minh bạch; công tác điều phối giáo viên cũng thuận lợi, góp phần giải quyết được bài toán thừa, thiếu giáo viên.

Tuy vậy, PGS.TS Trần Thành Nam cũng lưu ý, để nâng cao hiệu quả của việc đưa bản đồ GIS vào trong thực tiễn tuyển sinh đầu cấp, việc tuyên truyền tới các bậc phụ huynh là rất quan trọng, phải làm sao để phụ huynh nhận thấy trường nào cũng là trường tốt, không còn tâm lý chọn trường, “chạy” trường, không tìm mọi cách đổ dồn về trường mà họ quan niệm là "tốt". Ngoài ra, thành phố cũng cần tăng cường đầu tư, nâng cấp hệ thống công nghệ hỗ trợ công tác tuyển sinh trực tuyến; xây dựng phương án phân tuyến hợp lý, đảm bảo hài hòa giữa nguyện vọng của người dân và điều kiện thực tế của từng địa phương.

Huyền Thanh