Hạ tầng chiến lược mở rộng không gian phát triển Thủ đô

Không chỉ hoàn thiện hệ thống giao thông, những công trình chiến lược này còn mở rộng không gian phát triển, kết nối các cực tăng trưởng, tạo nền tảng để Thủ đô khai thác hiệu quả nguồn lực và hiện thực hóa mục tiêu phát triển đô thị hiện đại, bền vững.

Các nhà thầu tăng tốc thi công Vành đai 1, đoạn Ô Chợ Dừa - Hoàng Cầu. Ảnh: Phạm Công

Tăng tốc các dự án hạ tầng trọng điểm

Sau khi Quy hoạch Thủ đô thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 được phê duyệt, Hà Nội đang bước vào giai đoạn tăng tốc hiện thực hóa các định hướng phát triển bằng những dự án hạ tầng quy mô lớn. Trên nhiều công trường, từ đường vành đai, cầu vượt sông Hồng đến đường sắt đô thị, không khí thi công khẩn trương cho thấy quyết tâm sớm đưa các công trình trọng điểm về đích, tạo động lực mới cho sự tăng trưởng và phát triển của Thủ đô.

Nổi bật là nhóm các dự án cầu vượt sông Hồng. Theo chỉ đạo của UBND thành phố, các chủ đầu tư và địa phương đang tập trung tháo gỡ vướng mắc về giải phóng mặt bằng, di dời hạ tầng kỹ thuật để bảo đảm tiến độ. Trong đó, cầu Tứ Liên cơ bản hoàn thành bàn giao mặt bằng; cầu Ngọc Hồi được yêu cầu hoàn thành giải phóng mặt bằng trong tháng 7-2026; còn cầu Trần Hưng Đạo đang khẩn trương hoàn tất hạ ngầm đường điện, bàn giao phần mặt bằng còn lại để triển khai các gói thầu.

Song song với các cây cầu, hệ thống đường vành đai - trục kết nối chiến lược của Thủ đô - cũng được tập trung nguồn lực triển khai. Đường Vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục đã hoàn thành giải phóng mặt bằng và tổ chức thi công đồng loạt để phấn đấu thông xe dịp Quốc khánh 2-9 tới. Trên các tuyến Vành đai 2,5, Vành đai 3 và Vành đai 3,5, thành phố tiếp tục tháo gỡ các điểm nghẽn về hạ tầng kỹ thuật và nguồn vốn. Đáng chú ý, dự án Vành đai 4 - Vùng Thủ đô đã hoàn thành 100% công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn 3 tỉnh, thành phố (gồm Hà Nội, Hưng Yên và Bắc Ninh) tạo tiền đề để các dự án thành phần được triển khai đồng bộ.

Tuyến metro số 5 Văn Cao - Hòa Lạc bắt đầu giai đoạn triển khai thi công ga ngầm. Ảnh: MRB

Ở lĩnh vực đường sắt đô thị, dự án tuyến metro số 5 (Văn Cao - Hòa Lạc) đã bước sang giai đoạn thi công kết cấu ngầm với việc triển khai tấm tường vây đầu tiên tại ga S3 và khởi công ga S1. Theo Phó Trưởng ban MRB Đặng Việt Trung, việc thi công hạng mục đầu tiên tại ga S3 tuyến metro số 5 là cột mốc quan trọng, tạo nền tảng để dự án chuyển sang giai đoạn thi công chính, hướng tới hình thành một trục giao thông công cộng hiện đại kết nối khu vực phía Tây Thủ đô.

Cùng với việc đẩy nhanh tiến độ từng dự án, Hà Nội cũng đổi mới phương thức điều hành theo hướng xác định rõ trách nhiệm của từng đơn vị, gắn kết quả thực hiện với đánh giá KPI (chỉ số đánh giá hiệu quả công việc) và OKR (mục tiêu và kết quả then chốt) hằng tháng, kịp thời tháo gỡ khó khăn ngay từ cơ sở để bảo đảm các công trình trọng điểm được triển khai đúng kế hoạch.

Tại buổi họp kiểm điểm tiến độ các dự án cầu vượt sông Hồng mới đây, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường yêu cầu các sở, ngành, địa phương và chủ đầu tư tập trung cao độ cho công tác giải phóng mặt bằng, huy động tối đa nhân lực, thiết bị, đẩy nhanh thi công, phấn đấu hoàn thành các công trình đúng kế hoạch, đáp ứng yêu cầu phục vụ Hội nghị APEC 2027 và góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế của thành phố. Chỉ đạo này cho thấy, các dự án giao thông trọng điểm không chỉ được nhìn nhận dưới góc độ hạ tầng mà còn là động lực mở rộng không gian phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo dư địa tăng trưởng cho Thủ đô trong giai đoạn mới.

Mở rộng không gian phát triển

Tiến độ của các dự án hạ tầng trọng điểm cho thấy Hà Nội không chỉ đầu tư thêm những tuyến đường, cây cầu hay tuyến metro mới, mà đang từng bước hình thành hệ thống hạ tầng đồng bộ để tổ chức lại không gian phát triển. Đây cũng là định hướng xuyên suốt của Quy hoạch Thủ đô, trong đó giao thông giữ vai trò dẫn dắt quá trình phát triển đô thị theo mô hình đa cực, đa trung tâm và tăng cường liên kết vùng.

Dự án cầu Ngọc Hồi kết nối Hà Nội với Hưng Yên cũng đang được tăng tốc thi công. Ảnh: Phạm Hùng

Trong bức tranh đó, các tuyến đường vành đai được ví như "khung xương" của đô thị. Khi Vành đai 4 cùng các đoạn còn lại của Vành đai 1, Vành đai 2,5 và Vành đai 3,5 từng bước hoàn thiện, không gian phát triển của Hà Nội sẽ được mở rộng vượt ra ngoài khu vực nội đô lịch sử. Các đô thị phía Đông, phía Bắc và phía Tây có điều kiện kết nối thuận lợi hơn với trung tâm, đồng thời tăng cường liên kết với các địa phương trong Vùng Thủ đô. Đây là tiền đề quan trọng để phân bổ lại dân cư, phát triển các trung tâm dịch vụ, công nghiệp, giáo dục và y tế, góp phần giảm áp lực cho khu vực nội đô và khai thác hiệu quả hơn nguồn lực đất đai.

Nếu các tuyến vành đai tạo nên mạng lưới liên kết vùng thì hệ thống cầu vượt sông Hồng lại mở ra không gian phát triển theo trục Đông - Tây. Trong nhiều năm, năng lực kết nối giữa hai bờ sông còn hạn chế, ảnh hưởng đến việc khai thác quỹ đất và phát triển đô thị. Việc đồng loạt triển khai các dự án cầu Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, Ngọc Hồi cùng nhiều cây cầu khác sẽ tạo điều kiện kết nối khu vực trung tâm với phía Bắc và phía Đông thành phố, từng bước hiện thực hóa định hướng phát triển sông Hồng thành trục cảnh quan, trục xanh và trục phát triển của Thủ đô.

Cùng với đường bộ, mạng lưới đường sắt đô thị sẽ tạo bước chuyển căn bản trong cấu trúc đô thị. Việc tuyến metro số 5 bước vào giai đoạn thi công kết cấu ngầm, cùng quá trình chuẩn bị đầu tư nhiều tuyến mới, cho thấy Hà Nội đang chuyển từ phát triển từng tuyến riêng lẻ sang xây dựng một mạng lưới giao thông công cộng khối lượng lớn.

Khi mạng lưới metro được hình thành, các khu vực quanh nhà ga sẽ có điều kiện phát triển theo mô hình đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD), góp phần khai thác hiệu quả quỹ đất, hình thành các cực tăng trưởng mới và từng bước giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân. Đây không chỉ là giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất mà còn tạo động lực cho phát triển đô thị bền vững trong dài hạn.

Có thể thấy, dù mỗi dự án đảm nhận một chức năng khác nhau nhưng đều hướng tới mục tiêu chung là mở rộng không gian phát triển của Thủ đô. Đường vành đai tăng cường liên kết vùng; cầu vượt sông Hồng kết nối các không gian phát triển hai bên bờ; còn metro tạo động lực tái cấu trúc đô thị và khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai. Khi các hợp phần này được triển khai đồng bộ, Hà Nội sẽ có thêm điều kiện để thu hút đầu tư, nâng cao sức cạnh tranh và khẳng định vai trò đầu tàu của Vùng Thủ đô.

Đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng chiến lược sẽ góp phần mở rộng không gian phát triển cho Thủ đô. Ảnh minh họa

Đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng chiến lược vì thế không chỉ nhằm hoàn thành những công trình giao thông, mà còn là đầu tư cho tương lai của thành phố. Mỗi tuyến đường được thông xe, mỗi cây cầu được hợp long, mỗi kilomet metro được xây dựng sẽ góp phần mở rộng không gian phát triển, tạo nền tảng để Hà Nội hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Thủ đô "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại" trong giai đoạn phát triển mới.