Hai nền kinh tế Đông Nam Á tiến tới đồng bộ hóa chứng nhận Halal và hình thành một Hội đồng Halal chung ở ASEAN

Malaysia định vị Halal như một công cụ ngoại giao khu vực và đặt mục tiêu thành lập Hội đồng Halal ASEAN vào tháng 9/2027. (Nguồn: FB)

Malaysia và Indonesia đã thành lập một hội đồng Halal chung nhằm tạo thuận lợi cho việc lưu thông các sản phẩm đã được cấp chứng nhận Halal giữa thị trường hai nước. Đây là bước đi cụ thể nhất từ ​​trước đến nay hướng tới việc hình thành một cơ quan Halal chung ở khu vực ASEAN.

Phó Thủ tướng Malaysia Ahmad Zahid Hamidi đã thông tin về việc thành lập Hội đồng này vào ngày 25/9 tại Hội nghị Thượng đỉnh Halal toàn cầu (GHaS), một sự kiện diễn ra song song với Triển lãm Halal quốc tế Malaysia (MIHAS 2026) vừa diễn ra từ 23-26/9 tại Trung tâm Triển lãm và Thương mại Quốc tế Malaysia ở Thủ đô Kuala Lumpur, Malaysia.

Theo đó, Malaysia đang định vị Halal như một công cụ ngoại giao khu vực và Phó Thủ tướng Ahmad Zahid Hamidi cho biết, Kuala Lumpur đặt mục tiêu thành lập Hội đồng Halal ASEAN vào tháng 9/2027. Đây là một nỗ lực mang tính khu vực, có tác động đến cả các quốc gia thành viên không có đa số dân theo đạo Hồi trong khối.

“Đây chính là mục đích của ngoại giao Halal, tận dụng niềm tin đã được vun đắp để mở rộng thị trường, thúc đẩy đầu tư và cùng nhau tạo ra các cơ hội mới”, Phó Thủ tướng Malaysia phát biểu tại GHaS.

Theo nhà lãnh đạo Malaysia, “Hội đồng Halal ASEAN cần có nhiệm vụ rõ ràng và các ưu tiên cụ thể”, đồng thời thành công của hội đồng phải được đo lường bằng việc giảm bớt rào cản và tạo thuận lợi cho việc tiếp cận thị trường.

Dự kiến, Tổ chức đảm bảo sản phẩm Halal của Indonesia (Halal Product Assurance Organizing Agency - BPJPH) sẽ giữ vai trò Chủ tịch hội đồng. Cơ quan Halal của Malaysia sẽ đảm nhiệm vị trí Tổng thư ký và Cục Phát triển Hồi giáo (Malaysia Jabatan Kemajuan Islam Malaysia - JAKIM) dự kiến ​​đóng vai trò Ban thư ký.

Cuộc họp đầu tiên dự kiến ​​sẽ diễn ra ngay trong tháng 10 này. Mục tiêu được đề ra của Hội đồng là tạo thuận lợi cho việc công nhận lẫn nhau về chứng nhận và giảm thiểu các thủ tục trùng lặp.

Tiếp nối kết quả hợp tác từ năm 2023, BPJPH và JAKIM đã ký biên bản ghi nhớ về công nhận lẫn nhau đối với chứng nhận Halal của các sản phẩm nội địa. Theo thỏa thuận, cơ quan chứng nhận của mỗi nước được đưa vào danh sách các tổ chức cấp chứng nhận Halal được công nhận tại thị trường nước đối tác.

JAKIM cho biết, thỏa thuận này tạo điều kiện để các sản phẩm mang chứng nhận và logo Halal của Malaysia tiếp cận thị trường Indonesia thuận lợi hơn. Biên bản ghi nhớ có hiệu lực đến tháng 6/2029. Theo Phó Thủ tướng Malaysia, các cuộc đàm phán nhằm đơn giản hóa quy trình chứng nhận và tạo thuận lợi cho thương mại đã hoàn tất vào tháng 6. Kể từ đó, hai nước bắt đầu chấp nhận logo Halal của nhau.

Hợp tác này được triển khai trên nền tảng thương mại Halal song phương đã có quy mô đáng kể. Trong giai đoạn 2021–2023, Malaysia xuất khẩu sang Indonesia lượng sản phẩm đạt chứng nhận Halal trị giá 7,77 tỷ Ringgit Malaysia (RM). Đại diện Malaysia ước tính kim ngạch thương mại liên quan đến Halal giữa hai nước hiện đạt khoảng 2–3 tỷ USD mỗi năm.

Gian hàng Việt Nam tại Triển lãm Halal quốc tế Malaysia 2026 (Malaysia International Halal Showcase 2026. (Nguồn: moit.gov.vn)

Khi công bố thành lập Hội đồng này, Phó Thủ tướng Malaysia cũng làm rõ, Hội đồng sẽ giải quyết các vấn đề về sự khác biệt trong quy định halal, các thủ tục trùng lặp và những khó khăn mà doanh nghiệp gặp phải khi thâm nhập thị trường nước láng giềng. Theo quan điểm của ông, sự thành công đồng nghĩa với việc giảm bớt rào cản, tạo điều kiện tiếp cận thị trường thuận lợi hơn và gia tăng số lượng doanh nghiệp tham gia giao thương xuyên biên giới.

Trọng tâm được đặt vào các nhà sản xuất quy mô nhỏ. Chỉ khoảng 14,7% số doanh nghiệp đạt chứng nhận Halal của Malaysia tham gia xuất khẩu, mặc dù lĩnh vực Halal đóng góp khoảng 11% vào GDP. Malaysia đặt mục tiêu đạt kim ngạch xuất khẩu sản phẩm Halal khoảng 80 tỷ RM vào năm 2030. Ông cho rằng các nhà sản xuất nhỏ cần một lộ trình rõ ràng hơn để tiếp cận người mua ở nước ngoài, cũng như cần được hỗ trợ trong việc thực hiện các đơn hàng xuất khẩu đầu tiên. Chính khâu thủ tục là nơi những hỗ trợ này phát huy tác dụng.