Hải Phòng dẫn đầu về giải phóng công trình trọng điểm quốc gia

Mặt bằng bắt đầu từ những câu hỏi cụ thể tại cơ sở

Xã Kiến Minh nằm ở phía nam thành phố Hải Phòng, nơi có nhiều tuyến giao thông quan trọng đi qua. Với những dự án lớn, câu chuyện không chỉ nằm ở bao nhiêu hecta đất phải thu hồi, mà bắt đầu từ những câu hỏi cụ thể của từng gia đình: Ranh giới dự án đến đâu? Thửa đất nào bị thu hồi? Bồi thường tính thế nào? Nếu phải di chuyển thì nơi ở mới ra sao?

Những câu hỏi ấy hiện diện trong từng cuộc họp ở cơ sở khi Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng triển khai. Trên địa bàn Kiến Minh, dự án liên quan 92,3ha đất, trong đó 80,5ha đất nông nghiệp và 11,8ha đất phi nông nghiệp, với 1.179 thửa đất. Riêng Sâm Linh có 463 thửa, liên quan khoảng 200 hộ dân.

Phía sau mỗi thửa đất là một phần sinh kế. Vì vậy, giải phóng mặt bằng không thể chỉ là kiểm đếm, lập phương án rồi chờ người dân thực hiện. Cán bộ phải đi cùng hồ sơ, nhưng cũng phải đi cùng người dân để giải thích những điều còn chưa rõ.

Ngày 25/8, tại thôn Hạ Bì, xã Yết Kiêu, những hộ dân đầu tiên đã nhận tiền bồi thường, hỗ trợ phục vụ dự án, với tổng số tiền hơn 13 tỷ đồng. Những khoản tiền được chi trả cũng là lúc công việc từ hồ sơ, phương án bắt đầu chuyển thành mặt bằng thực tế.

Ông Bùi Văn Thăng, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng, cho biết khối lượng giải phóng mặt bằng của thành phố rất lớn: Tuyến đường đi qua 23 xã, phường, khoảng 446ha đất phải thu hồi, ảnh hưởng hơn 5.000 hộ dân.

Theo ông Thăng, muốn làm được khối lượng ấy, cán bộ phải xuống tận nơi hướng dẫn, thường trực tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho cơ sở. Ngành Nông nghiệp và Môi trường phân công cán bộ có chuyên môn phụ trách từng địa bàn, để những vấn đề liên quan đến đất đai, giải phóng mặt bằng được xử lý ngay từ nơi phát sinh.

Lãnh đạo thành phố, sở nghành, xuống tận nơi để hướng dẫn địa phương và cùng tháo gỡ vướng mắc. Thay vì chờ báo cáo rồi mới xử lý, những vấn đề phát sinh được đưa về gần hơn với nơi nó xảy ra.

Từ lắng nghe đến tháo gỡ, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng xuống tận hộ dân, cùng xã phường thúc đẩy phát triển kinh tế

Chiến lược "Chạy trước một bước" và cơ chế điều hành "6 rõ" 

Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng có chiều dài toàn tuyến khoảng 104,7km trên địa bàn Hải Phòng, gồm 62,364km tuyến chính, 27,01km tuyến Lạch Huyện, 4,104km tuyến Đình Vũ và 11,191km tuyến Nam Đồ Sơn. Tuyến đi qua 23 xã, phường, đặc khu; dự kiến sử dụng khoảng 446ha đất, liên quan khoảng 5.650 hộ dân và 48 tổ chức.

Theo ông Bùi Văn Thăng, hướng tuyến dự án đã có những lần điều chỉnh, trong khi hướng tuyến chính thức được chốt khá muộn. Nếu chờ hướng tuyến cuối cùng rồi mới đo đạc, quy chủ đất, trích đo, trích lục, lập bản đồ và xây dựng phương án, tiến độ chắc chắn sẽ bị kéo lùi.

Vì vậy, thành phố chỉ đạo các ngành, địa phương làm trước những phần việc có thể thực hiện theo hướng tuyến tạm thời. Hồ sơ, bản đồ, phương án được chuẩn bị sẵn. Khi hướng tuyến chính thức được công bố, phần phải điều chỉnh chỉ còn ở một số vị trí.

Lãnh đạo Sở tài nguyên và nông nghiệp Hải Phòng cùng văn phòng đăng ký đất đai tháo gỡ điểm nghẽn trong dư liệu đối với các xã phường

Đó là một trong những lý do Hải Phòng có thể đi nhanh hơn. Thành phố không chờ đến khi mọi thứ hoàn toàn rõ ràng mới bắt đầu, mà chuẩn bị trước những gì có thể chuẩn bị.

Từ tháng 6 và giữa tháng 7/2026, Ban Quản lý Dự án Đường sắt đã bàn giao hồ sơ, cắm mốc ranh giới để Hải Phòng triển khai giải phóng mặt bằng. Công việc được kéo xuống từng địa bàn, từng nhóm hộ.

Giám đốc Sở NN&MT Hải Phòng cho biết, Ban Chỉ đạo xây dựng “đường găng” cho từng tuần, từng ngày; các địa phương cập nhật tiến độ giải phóng mặt bằng hằng ngày trên hệ thống IOC của thành phố.

Sau Nghị quyết 11-NQ/TU, cách làm này được đặt trong một cơ chế điều hành rộng hơn. Ban Thường vụ Thành ủy tổ chức 5 đoàn giám sát tại 25 xã, phường; lãnh đạo UBND thành phố tổ chức 22 đoàn kiểm tra tại 108 xã, phường, đặc khu. Các đoàn đi vào từng nhiệm vụ, từng phần việc còn chậm, yêu cầu xác định rõ nguyên nhân, trách nhiệm và phương án khắc phục.

“6 rõ” - rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả - vì thế được cụ thể hóa bằng những công việc có địa chỉ và thời hạn.

Lãnh đạo thành phố Hải Phòng và các cuộc xúc tiến đầu tư, kêu gọi dòng vốn

“Đường găng” chạy trước đường tàu

Đến nay, Hải Phòng đã giải phóng mặt bằng khoảng 293,6/437ha phục vụ dự án, đạt khoảng 67%. Phía sau con số này là hàng nghìn hồ sơ, những cuộc đối thoại ở cơ sở, các phương án bồi thường và những gia đình đã đồng thuận bàn giao đất. Trong quý III/2026, toàn thành phố giải phóng mặt bằng 343,8ha cho 388 dự án, nhiều hơn 79ha so với tổng diện tích thực hiện trong hai quý đầu năm.

Riêng tháng 9, tại 55 dự án đã hoàn thành giải phóng mặt bằng khoảng 43/52ha, đạt 82,6%.

Hải Phòng đang triển khai 14 dự án tái định cư tại 22 địa điểm phục vụ tuyến đường sắt; cả 14 dự án đã được khởi công. Thành phố đặt mục tiêu hoàn thành giải phóng mặt bằng trong năm 2026, để gói thầu xây lắp đầu tiên có thể triển khai vào cuối năm; toàn tuyến phấn đấu hoàn thành trong quý I/2027.