Gỡ vướng đi đôi với siết trách nhiệm trong giải ngân vốn đầu tư công

 Thời tiết ảnh hưởng đến tiến độ thi công DA đường phía tây phá Tam Giang - Cầu Hai nối dài, đoạn Phú Đa - Phú Gia.

Dừng, gia hạn phải xét từng dự án

DA đường dọc sông Nhất Đông thuộc khu B, Khu đô thị mới An Vân Dương có tổng mức đầu tư hơn 163 tỷ đồng do Ban Quản lý DA Đầu tư xây dựng Bắc sông Hương làm chủ đầu tư. Theo báo cáo của Ban với đoàn giám sát HĐND thành phố, đơn vị đã tổ chức lựa chọn nhà thầu cho 7 trong số 13 gói thầu tư vấn thuộc kế hoạch được phê duyệt. Tuy nhiên, trong ba năm liên tiếp từ 2023 đến 2025, DA không được bố trí vốn nên chưa thực hiện các thủ tục tiếp theo để triển khai thi công. Riêng năm 2026, DA được bố trí gần 32 tỷ đồng nhưng tại thời điểm cuối tháng 10 vẫn chưa giải ngân được kế hoạch vốn. Hiện, chủ đầu tư vẫn đang hoàn thiện thiết kế bản vẽ thi công và dự toán.

Chủ đầu tư kiến nghị điều chỉnh thời gian thực hiện để tiếp tục đầu tư, với lý do tuyến đường cần thiết cho việc hoàn thiện hạ tầng Khu đô thị mới An Vân Dương. Theo phương án đề xuất, DA dự kiến thi công từ tháng 2/2027 đến tháng 2/2028 và hoàn thành, quyết toán vào tháng 5/2028.

Trong khi đó, tại Thông báo 463/TB-UBND ngày 28/10/2026 về chủ trương điều chỉnh thời gian thực hiện các DA sử dụng vốn ngân sách Nhà nước, lãnh đạo UBND thành phố thống nhất chủ trương dừng thực hiện 7 DA, trong đó có đường dọc sông Nhất Đông do tiếp tục triển khai sẽ không phát huy hiệu quả và khả năng kéo dài theo đề xuất của Sở Xây dựng. Cùng với DA này, Sở Xây dựng còn tổng hợp đề xuất dừng thêm 6 DA khác.

Theo tổng hợp của Sở Xây dựng, các vướng mắc trong nhóm này gồm giải phóng mặt bằng, phần đầu tư bằng vốn đối ứng chưa thực hiện, nhà tài trợ tạm ngừng cấp vốn và những thay đổi khi sắp xếp để thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Có DA phát sinh kiện tụng với nhà thầu, đã chấm dứt hợp đồng qua hai lần lựa chọn nhà thầu, nếu tiếp tục đầu tư phải điều chỉnh theo quy hoạch mới. Sở Xây dựng kiến nghị UBND thành phố giao Sở Tài chính chủ trì phối hợp với Sở Xây dựng, Sở Nông nghiệp và Môi trường và các đơn vị khác có liên quan rà soát, đánh giá từng DA cụ thể để việc dừng thực hiện bảo đảm hiệu quả và không gây ra lãng phí nguồn lực đầu tư.

UBND thành phố cũng giao Sở Tài chính rà soát, đánh giá cụ thể, tham mưu thủ tục dừng thực hiện 7 DA, báo cáo trước ngày 15/11. Việc rà soát từng trường hợp cần làm rõ căn cứ dừng và phần việc phải xử lý tiếp theo. Cùng đợt này, thành phố thống nhất chủ trương điều chỉnh thời gian thực hiện 18 DA để hoàn thành nghiệm thu bàn giao đưa vào sử dụng, quyết toán và 58 DA để tiếp tục triển khai thực hiện.

Siết chặt công tác quản lý

Ở nhóm các DA tiếp tục triển khai thực hiện, vướng mắc về mặt bằng đang tạo sức ép lên tiến độ giải ngân.

Dự án đường Bà Triệu đang được đẩy nhanh tiến độ. 

Khởi công từ tháng 7/2023, nhưng theo chủ đầu tư, DA đường Lâm Hoằng nối dài mới thảm bê tông nhựa đoạn đầu tuyến dài 70m, nguyên nhân là do việc bàn giao mặt bằng chưa hoàn tất. Trong tổng số 19 thửa đất bị ảnh hưởng có 13 thửa đất ở của hộ gia đình, đến cuối tháng 10, UBND phường Vỹ Dạ đã bàn giao 12 thửa đất ở. Việc giải ngân vốn vì thế cũng gặp khó khăn khi trong năm 2026, DA được bố trí 3,5 tỷ đồng nhưng mới giải ngân 1,1 tỷ đồng. Chủ đầu tư đặt mục tiêu giải ngân hết 2,4 tỷ đồng còn lại trước ngày 31/12, trong khi một phần mặt bằng vẫn chưa được bàn giao.

Áp lực giải ngân trong 2 tháng cuối năm càng lớn khi đến ngày 24/10 vừa qua, toàn thành phố mới giải ngân hơn 3.294 tỷ đồng, đạt 52,6% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao. Việc phải hoàn thành gần một nửa kế hoạch vốn còn lại trong thời điểm thời tiết bất lợi là thách thức lớn.

Trước áp lực về tiến độ giải ngân và triển khai DA, Ban QLDA Giao thông và Nông nghiệp đang siết chặt công tác quản lý, bám sát khối lượng thi công theo từng mốc thời gian và chủ động giải quyết triệt để các vướng mắc thuộc thẩm quyền của chủ đầu tư.

Phó Giám đốc Ban QLDA Giao thông và Nông nghiệp Nguyễn Đình Quyền khẳng định, đối với những phần việc chậm trễ do nhà thầu không đáp ứng yêu cầu, ban sẽ làm rõ nguyên nhân, ấn định thời hạn khắc phục bắt buộc và kiên quyết xử lý nghiêm theo hợp đồng nếu tiếp tục vi phạm. Ban sẵn sàng chấm dứt hợp đồng theo quy định đối với các đơn vị thi công không bảo đảm năng lực nhằm quyết tâm giữ vững tiến độ và chất lượng công trình.

Dù vậy, cùng với đôn đốc thực hiện DA, nhiệm vụ rà soát vốn cũng cần đi cùng rà soát tiến độ. Với phần vốn khó sử dụng hết, chủ đầu tư cần sớm báo cáo khả năng giải ngân và đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét điều chuyển sang DA có khả năng thực hiện.

Tại Thông báo 463, Chủ tịch UBND thành phố Lê Trí Thanh giao Sở Xây dựng chủ trì thẩm định, tham mưu phê duyệt điều chỉnh DA. Các chủ đầu tư, ban quản lý DA chịu trách nhiệm toàn bộ về thông tin cung cấp và giải trình. Thành phố yêu cầu kiểm điểm trách nhiệm đối với việc chậm tiến độ do nguyên nhân chủ quan của chủ đầu tư và đơn vị thi công, đồng thời với quá trình thi công hoàn thành DA. Các chủ đầu tư, ban quản lý DA phải xây dựng kế hoạch kiểm điểm tổ chức, cá nhân liên quan đối với DA chậm do nguyên nhân chủ quan của chủ đầu tư gửi Sở Tài chính trước ngày 30/11/2026.

Thành phố cũng yêu cầu sau khi được gia hạn, chủ đầu tư phải đôn đốc nhà thầu đẩy nhanh tiến độ thi công. Trường hợp đơn vị thi công không bảo đảm năng lực, chủ đầu tư phải thực hiện chấm dứt hợp đồng theo quy định. Cùng với rà soát tiến độ, chủ đầu tư cần đánh giá khả năng sử dụng vốn của từng DA. Với phần vốn khó giải ngân hết, chủ đầu tư cần sớm báo cáo, đề xuất xem xét điều chuyển sang DA có khả năng thực hiện. Việc điều chuyển cũng phải căn cứ khả năng tiếp nhận và thanh toán thực tế của DA nhận vốn.

Chỉ còn 2 tháng với gần một nửa kế hoạch vốn chưa giải ngân, trong khi mưa bão có thể thu hẹp thời gian thi công. Sức ép này đòi hỏi chính quyền địa phương và các đơn vị liên quan cần chốt thời hạn bàn giao từng phần mặt bằng; chủ đầu tư yêu cầu nhà thầu bố trí tiến độ thi công tương ứng, đồng thời hoàn tất hồ sơ thanh toán theo khối lượng đã nghiệm thu. Trách nhiệm trong thi công, giải ngân cũng cần được làm rõ ngay ở từng khâu đang chậm để có phương án tháo gỡ, tránh dồn việc vào sát thời điểm kết thúc năm.